o’zbekiston zaharli ilonlari

PDF 18 pages 297.8 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 297.8 KB

File type PDF

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

o’zbekistonrespublikasi oliyvao’rtamaxsusta’limvazirligi zoologiyafanidantayyorlagan mavzu:o’zbekistonzaharliilonlari. topshirdi: qabulqildi: reja: referat 1.dunyoningengzaharliilonlari 2.ilonlarningtarqalishivaahamiyati. 3.o’zbekistonningzaharliilonlari. bizningsayyoramizda 2 500 xililonlarturimavjud. ularni har yerdauchratishmumkin, faqatantarktidavabaziorollardantashqari, bularyangizelandiyavairlandiya, shuningdekatlantikavatinchokeanikichikorollaridailo nlaruchramaydi. biroqilonlarturlariorasidafaqat 10% zaharlihisoblanadi. taypanlar taypanlar - judazaharliavstraliyalikilonlaraspidlaroilasigamansub bo’lib, ularniikkixilko’rinishibor: shafqatsizilonvataypan. bu yetarlidarajadakattailon. ularnichaqishijudaxavflihisoblanadi, hattodunyodagizamonaviyilonlardan ham xatarliroqdir. hali zahargaqarshidorio’ylabtopilmaganpaytdabuiloncha qishidan 90% odamlarhalokbo’lishgan. shafqatsizilonuzunligi 1,9 m gachabo’lishimumkin. uniquruqtekislikmaydonlaridaavstraliyamarkazida u qurbaqalargahujumqiladiganjoydauchratishmumkin. shafqatsizilonzahri 100 kishinio’ldirishgayetadi. taqqoslagandauningzahriko’braningzahridan 180 marttdakuchliekan. taypanyokiqirg’oqtaypani – bukattaaspidlarvakiliyomonfe’libilano’tmishdoshidan ajralibturadivaengagressivilonlardanhisoblanadi. ko’pinchataypantertashlayotgandavako’payishvaqtik elgandaxavflihisoblanadi. ko’pinchaavstraliyaningshimoli- sharqidavayangigvineyadauchratishmumkin. mahalliyaholinibaxtiga, taypanaholininguylarigakamdan-kamyaqinlashadi, lekin, shunga qaramayuningchaqishidan har yilikimdirqiynaladi. qora mamba qora mamba – afrika kontinentiningzaharliiloni. uni savannadava angola, uganda, zambiya, janubiy afrika, botsvana, keniya, zimbabveo’rmonzorlaridauchratishmumkin. undantashqari, builone’tibordan past. u judatezharakatlanuvchivaafrikaningagressivilonihiso blanadi. uninguzunligi 2,4-3 m, alohidanusxasiuzunligi 4,5 m gacha. u bunomniog’ziqorabo’lganiuchunoldiyo’lidanchiqgani nidaxshatgasoladi. mamba birmarttachaqqandankeyinyanachaqish

2 / 18

gao’tadi. tezlikkaegabo’lgan mamba ko’pinchao’ljasiniketidanquvlabboradi, pistirmadao’tirmaydi. mamba birchaqqanida 400 mg zaharsochadi. kattalarnio’limgaolibkeladigandozasi 10-15 mg. uningzahrifalajlikvao’limolibkeladi. yo’lbarsiloni yo’lbarsiloni – aspidlarniyanabirvakilivaavstraliyadayashovchiilon. bu unchakattailonbo’lmasadajudazaharli. unchakattabo’lmaganhayvonnichaqqanda u darholo’ladiradi. xavfshundaniboratki u deyarliavstraliyaninghammahududidauchraydivabuk ontinentgaengko’pjoylashganilonlardir. ko’zoynakliilon, yokihidistonko’brasi ko’zoynakliilon, yoki hind ko’brasi – judachiroyli rang-barangilon, 1,5-2 m gachao’sadi. hindiston, o’rtaosiyo, janubiyxitoydayashaydi. ko’bradunyogakelishibilanoqzaharlixisoblanadi. ko’zoynakliko’braningzahridatoksinlarbor, u markaziyasabtiziminiishdanchiqaradi. bir gram zaharo’rtachabo’lgan 140 ta itnio’ldirishgayetadi. malay krayti malay krayti – aspidoilasidaengxavfliilon. hechkimniyoqtirmasligibilanajralibturadi. u avstraliya, janubiyosiyova malay arxipelagiorollaridajoylashgan. uningzahri – o’ldiradivabirinchinavbatdainsonni bosh miyasigata’sirqiladi. o’limtezkelishimumkinvahattofalajlikasoratisiz. jigar rang qirol, yokimulga jigar rang qirol, yokimulga – judazaharliilon, avstraliyaning har biryeridauchraydi. bu kattailonningchaqishiinsonhayotiuchunhaqiqiytahdid dirchunkichaqqandankeyininsono’ladi. burunliengidrina burunliengidrina – hinda- tinchokeaniningtropikqismidayashovchizaharliilon. u zaharliilonlarturigakirsa ham lekintinchliksevarxulqqaega. dengizdabaliqchilardanuzoqroqyuradi. bu ilonzahriko’braningzahridan 4-8 baravarkuchliroqdir. insonnio’ldirishuchun 1,5 mg dozayetarli. uningzahridakuchlineyrotoksinlar bor. qumliefa qumliefa – zaharliilongadyukoilasigamansub. bu kichkinailonloylivacho’llarda, daryobo’yidavachakalakzorlar, butazorlardahamdaturkmaniston, o’zbekistonvatojikistonda, hamda afrika, jazoir, falastin, eron, arabistonvaindostonningjanubiyqismidayashaydi. insonbilanyuzmayuzkelgandashildiraganovozchiqara d

3 / 18

i. agar ilonchaqqandankeyintirikqolsa ham u odam falaj bo’libqoladi. arlekinliaspid arlekinli, yoki sharqonaaspid – zaharliilon, shimoli- sharqiymeksika, va aqsh ningjanubi- sharqidayashaydi. qizil, qoravaingichkasariqxalqagaega. bu ilonnichaqishiinsonhayotiuchunjudaxavflihisoblanadi. agar vaqtidayordamko’rsatilmasainson 20-24 soatichidao’lishimumkin. seylonlikufiya seylonlikufiya – engagressivzaharliilonlardanbiri. tinchokeaniqirg’og’idayashovchibuilonamerikadama halliyaholiorasidayomonligibilan dong taratgan. uningchaqishiinsongao’limolibkeladi. afrikalibumslang afrikalibumslang – judazaharliilon, janubiyvajanubi- g’arbiyafrikadayashaydi. uningzahri – toksinli: qongakirishibilanhujayralarnibuzibyuboradi. afrikalikbumslangnizahriko’bravagadyukanizahridan 2 marttaxavflidir. bu judaagressivilonlargategishli, ulargayaqinboribbo’lmaydivatez harakat qilibbo’lmaydi – u o’ylamasdanhujumgao’tadi. qorailon qorailon – bukattailonuzunligi 3 metrgachabo’ladiundanavstraliyaaholisiqo’rqishadi, uningchaqishiinsonnio’ldiradi. zaharchiqarishbo’yicha “rekordsmen” ekan. bushmeyster bushmeyster – zaharlikattailonuzunligi 4 metrgacha, janubiyafrikadayashaydi. bushmeysterzahriinsonhayotiuchunxavfli, lekino’limdarajasiyuqoriemas – 10-12 %. falajlikholatigasoladi. oddiygadyuka oddiygadyuka – zaharliilonhaqiqiygadyukanaslidan. yevrosiyodayashaydi. uningchaqishiog’riqlilekinkamdan- kamholatdao’limgaolibkeladi. tishlanganjoydagemorragikotekvanekrozbo’ladi. zaharlanishbelgilari: bosh aylanishi, holsizbo’lish, bosh og’rig’i, ko’nglibehuzurbo’lish, nafasyetishmaslik. og’irvaziyatlardadistrofiyabuyrakvajigardao’zgarishla ryuzberadi. ruzelgadyukasi ruzelgadyukasi – shri-lankadakengtarqalgan. zahariunchakuchlibo’lmasadao’taxavflihisoblanadi. u yuradiganjoylardazahargaqarshidorilarchiqarilmasek anshuninguchunmahalliyaholiniko’plarihalokbo’lishar ekan. ilonlarningasosiysezgiorganiyakobsonorganibilanbir galikdagitilidir. ilonuchiayriingichkatiliniustkijag‘idagiyarimochiqyori qdanchiqarib, birnechason

4 / 18

iyahavoyaqinidaginarsalargategar- tegmasqilibo‘ynatadivaichigatortiboladi. tilininguchlariyakobsonjuftorganining tepa tanglayidagiikkitachiqarishteshigidajoylashadi. bu yerdailonhavodapaydobo‘ladiganarzimasmiqdordagi moddalarhaqidama’lumotoladiva shunga qarabo‘ljasiningqayerdajoylashganligiyokisuvmanba yiningqayerdaligi haqidamo‘ljaloladi. ko‘zlari ham mo‘ljaldakattarolo‘ynaydi (hammailonlarda ham shundayemas). tungiilonlarningko‘zqorachig‘ivertikalyokiyumaloq, ba’zanesagorizontalbo‘lishimumkin, kunduzgiilonlarnikihammavaqtyumaloqbo‘ladi. ilonlarda hid bilishsezgisiyaxshirivojlangan, ularsichqonbilankalamushnihidigaqarabajrataoladi. ulardaeshitishorganiyaxshirivojlanmagan, tashqi eshitishteshigibo‘lmaydi. o‘rtaqulog‘isoddatuzilganvafaqatichkiqulog‘iyaxshiri vojlangan. shuninguchun ham ilonlarodamningoyoqtovushinieshitadi, biroqhavodatarqaladigantovushlarnieshitmaydi. bu tomondanulardeyarlikarhisoblanadi. demak, ilonlarnimusiqachalibo‘ynatishhaqidagiafsonalaraso ssiz. bo‘g‘mailonlarbilanshaqildoq (chinqiroq) ilonlardaissiqnisezishorganibo‘lib, ularuzoqdano‘ljasiningtanasidanchiqayotganharorat nibiladi. bu organlartashqitomondanikkitachuqurchashaklidabo‘l adi. ilonlarfaqatjonivorlar (chuvalchanglar, o‘rgimchaksimonlar, ko‘p-oyoqlilar, hasharotlar, baliqlar, suvda ham quruqdayashovchilar, toshbaqalar, kaltakesaklar, ilonlarvasutemizuvchilar) bilanoziqlanadi. ko‘pturlariningurg‘ochilarierkagidanyirikroqbo‘ladi. tuxumqo‘yibyokitiriktug‘ibko‘payadi. bir yildabirmartatuxumqo‘yadi. bir martatuxumqo‘yishdamaydaturlaribittadan 3-4 tagacha, yiriklaribirnechao‘nlabtuxumqo‘yadi. inkubatsiyadavribiroydan 2,5 oygachadavometadi. o‘rtaosiyokobrasi ushbukobra – o‘zbekistondagiyirikzaharliilonlardanbiri. tanasininguzunligi 125 sm, dumi 45 sm. gacha. rangi tana rangidanto‘qsariq, qo‘ng‘iryokiqoraranggao‘zgaribturadi. ostkitomonioqvatanasiningoldingitomonidaikki- uchtaqorako‘ndalangyo‘llari bor. yoshlariningorqasidauzunasigaqorarangliko‘ndalang yo‘llaribor, ularning old tomonidagilaripa

5 / 18

stkiyuzasigao‘tibketadi. hindistondayashaydigankobralarningensasidako‘zoy nakkao‘xshashnaqshibo‘lganiuchunularko‘zoynakliilo n deb ataladi. o‘zbekistondakobrafaqatbobotog‘da, hisortizmatog‘larining tog‘ oldilaridavasurxondaryovodiysidako‘proquchray di. qarshidashtidabirmunchakamroq, zarafshonvanurotatizmatog‘laridaesakamuchraydi. sharqdauchraydiganengso‘nggi manzil – xovosatroflari. hattobobotog‘da ham birkundaikkitadanortiqilonuchratishqiyin, odatda, ekspeditsiyalarvaqtidakamdan-kam, ya’nibiroydabittakobraniuchratishmumkin. o‘zbekistondakobraquruq yon bag‘irlarda, kemiruvchilarinidayashaydi. vodiylardavaaholiyashaydiganpunktlardakamdan- kamuchraydi. masalan, builonbirsafarsurxondaryoviloyatisho‘rchiqishlog‘ich ekkasidan, boshqapaytdasamarqanddantutilganedi. qishlovdan, odatdaapreldachiqadi. bahordakunduzi, keyinesafaqatertalabvakechqurunaktivyashaydi, yozdako‘pinchakechasiovgachiqadi. qurbaqa, kaltakesakvailonlarbilanoziqlanadi. dashtzaharliqorailon (gadyuka) sirdaryobo‘ylaridako‘pinchaunchakattabo‘lmaganilon – dashtzaharliqorailoniuchrabturadi. tanasininguzunligi 55 sm. cha, dumiqisqa 4-6 sm. usti qo‘ng‘irsimon-kul rang, orqacho‘qqasibo‘ylabto‘qrangliegri-bugriyo‘libor, ba’zan u uzuq-uzuqyokidog‘lardaniboratbo‘ladi. gavdasiningyonlarito‘qrangli, odatdakeskinajralibturmaydigandog‘larbilanqoplang an, buyerdagitangachalariningchetlariochroq. u chirchiq, xo‘jakentdanchinozgachabo‘lganjoylarda, sirdaryo, xovosdanpastroqdako‘proq, chotqoltizmatog‘laridaparkent, chimyonvaxumsonyaqinidaesakamroquchraydi. daryovohalaridagichingilvasho‘rao‘tlarko‘po‘sadigan ko‘lqirg‘oqlarida, sholipoyalarmarzalaridayashaydi. kemiruvchilarninginigakiribyashirinadi. tog‘lardagiyaproqlio‘rmonlarzonasidakamuchraydi. qishlabchiqqandankeyinodatda mart oxirlaridapaydobo‘laboshlaydi. dastlabkivaqtlardakunduziaktivyashaydi. may oyiningboshlaridafaqatertalab, haliissiqtushmasdanko‘zgatashlanadi, yozdaesafaqatkechasiovgachiqadi. hasharotlar (chigirtka), kaltakesakvamaydakemiruvchilarbilanoziqlanadi. c

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbekiston zaharli ilonlari"

o’zbekistonrespublikasi oliyvao’rtamaxsusta’limvazirligi zoologiyafanidantayyorlagan mavzu:o’zbekistonzaharliilonlari. topshirdi: qabulqildi: reja: referat 1.dunyoningengzaharliilonlari 2.ilonlarningtarqalishivaahamiyati. 3.o’zbekistonningzaharliilonlari. bizningsayyoramizda 2 500 xililonlarturimavjud. ularni har yerdauchratishmumkin, faqatantarktidavabaziorollardantashqari, bularyangizelandiyavairlandiya, shuningdekatlantikavatinchokeanikichikorollaridailo nlaruchramaydi. biroqilonlarturlariorasidafaqat 10% zaharlihisoblanadi. taypanlar taypanlar - judazaharliavstraliyalikilonlaraspidlaroilasigamansub bo’lib, ularniikkixilko’rinishibor: shafqatsizilonvataypan. bu yetarlidarajadakattailon. ularnichaqishijudaxavflihisoblanadi, hattodunyodagizamonaviyilonlardan ham xatarliroqdir. hali zaharg...

This file contains 18 pages in PDF format (297.8 KB). To download "o’zbekiston zaharli ilonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbekiston zaharli ilonlari PDF 18 pages Free download Telegram