nerv sistema tuzilishi

PPT 24 pages 4.6 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тошкент давлат иқтисодиёт университети сиртқи бўлими “педагогика ва психология” кафедраси мавзу: мия ва психика режа нерв системасининг тузилиши: марказий нерв системаси: бош мия пўсти: бош мия ярим шарлари пўстининг юза қисмлари нерв системасининг тузилиши: психиканинг моддий асоси нерв системаси ва бош мия ҳисобланади. шу сабабли нерв системасининг тузилишини ва қандай ишлашини билмасдан туриб, психик ҳаёт ҳодисаларини тушуниб бўлмайди. нерв системаси нерв тўқимасидан иборат, бу тўқима эса нерв ҳужайраларидан ташкил топган. нерв ҳужайраси протоплазмадан тузилган тана бўлиб, икки турли ўсимталари бор, бу ўсимталарнинг бир хиллари калта, бошқа бир хиллари узун бўлади. калта ўсимталари сертармоқ бўлиб, дендритлар деб аталади. узун ўсимталари аксонлар ёки нейритлар деб аталади. ҳар бир ҳужайрада бу ўсимталар иккитадан ортиқ бўлмайди. нейрит иккита парда билан ўралган. нейритга ёпишиб турадиган биринчи пардаси ёғсимон парда бўлиб, уни эт парда ёки миэлин пардаси деб аталади. иккинчи ташқи пардасини шванн пардаси дейилади. бу пардалар толадан …

2 / 24

клан гўё йўғон чилвирга ўхшайди. орқа мия узунасига кетган иккита эгат билан икки қисмга: ўнг ва чап қисмларга бўлинади. орқа миянинг атроф-чеккасида оқ модда (нерв толаларининг тўплами), ўртасида эса кул ранг модда (нерв ҳужайраларининг тўплами) жойлашганлигини орқа миянинг кўндаланг кесигидан кўриш мумкин. кул ранг модда кесиги шаклан капалакка ўхшайди. орқа мия олдинги қисмлари олдинги илдизчалар, орқадаги қисмлари орқадаги илдизчалар, деб аталади. бош мия калла қутисида жойлашган бўлиб, гўё орқа мия тепасидаги устки қават ҳисобланади. бош мия қуйидаги қисмларга ажратилади: кетинги мия; ўрта мия; оралиқ мия; олдинги мия. * * miya vaznining yoshga qarab o’zgarishi yosh miya vazni yosh miya vazni yangi tugilgan bola 400 gr 13 yosh 1300 1 yosh 800 15 yosh 1350 3 yosh 1170 18 yosh 1380 7 yosh 1250 voyaga yetgan odam 1400 * bosh miya va psixik funksiyalar po’st ostidagi soha va po’st ostidagi tugunlar differensiallashmagan va umumiy sezuvchanlik markazidir. emosiya va instinktlarimiz shu soha …

3 / 24

ingi miyasi olib tashlangan baqa tamomila normal baqaga o’xshaydi. yuqorida aytilganlardan, miyaning po’st ostidagi qismlarining psixik hayotga hyech qanday aloqasi yo’q degan ma’no chiqmaydi. shu sababli butun markaziy nerv sistemasi va uning faoliyati bo’lmasa, psixik hayot ham bo’lmas edi. i.p.pavlov ta’limotiga ko’ra, yarim sharlar po’sti organizmdagi hamma funksiyalarni idora etadi. бош мия ярим шарлари пўстининг юза қисмлари * periferiyadagi nerv sistemasi periferiyadagi nerv sistemasi markaziy nerv sistemasi bilan chambarchas bog’liq bo’lib, undan ajralmasdir. periferiyadagi nerv sistemasi nervlardan tuzilgan: bu nervlar markaziy nerv sistemasidan chiqib va butun organizmga tarmoqlanib, organizmning har bir qismini bosh miya va orqa miya bilan bog’laydi. bosh miyadan 12 juft nerv, orqa miyadan 31 juft nerv chiqadi periferiyadagi nervlar ikki xilga, ya’ni sezuvchi va harakatlantiruvchi nervlarga bo’linadi. sezuvchi nervlar . bu nervlar reseptor (sezuvchi), markazga intiluvchi yoki afferent nervlar deb ham ataladi. harakatlantiruvchi (yoki motor) nervlar. bu nervlar markazdan qochuvchi yoki efferent nervlar deb ham ataladi. funksiyalarning …

4 / 24

anligi aniq, deb hisoblanar edi. xuddi shuningdek, oyoq, qo’l barmoqlar, tana harakatlarining alohida-alohida markazlari bor, deb aytilar, «yozuv markazlari», «o’qish markazlari» va shunga o’xshash markazlar bor deb, da’vo qilinar edi. funksiyalarning lokalizasiyasi (joylashuvi) i.p.pavlov funksiyalarni shu tariqa sof anatomik nuqtai nazardan lokalizasiyalashdan tamoman farq qiladigan boshqa lokalizasiya haqida yangi ta’limot ishlab chikdi. i.p.pavlovning tajribalari shuni ko’rsatdiki, analizatorlarning markaziy qismlarini miya po’stining bir-biridan uzil-kesil chegara bilan ajralgan bo’laklari deb tushunish yaramaydi. xaqiqatda bu «markazlar»ning bir-biriga o’tishi, bir-biriga qo’shilishi, bir-birini qoplashi aniqlandi. boshqa analizatorlarning «markazlari» to’g’risida ham gap shunday. i.p.pavlovning fikriga ko’ra, analizatorning po’stdagi qismi po’stga (ehtimol, butun po’stga ham) yoyilgan ikki xil hujayralarni o’z ichiga oladi: bir xil hujayralar eng sodda analiz va sintez funksiyalar o’taydi, ikkinchi xil hujayralar yadroni tashkil etadi, murakkab (kompleks) qo’zg’alishlar o’sha yadroda nozik analiz va sintez qilinadi, qo’zg’ovchilar juda aniq ajratiladi, ularni bunday ajratish organizm hayoti uchun nihoyatda muhimdir. vegetativ nerv sistemasi markaziy nerv sistemasi bilan …

5 / 24

tining hususiyatlari fiziologik metodlarning psixologiya uchun ahamiyati oliy nerv faoliyati va psixik hodisalar nerv sistemasining, ayniqsa uning yuksak uchastkalarining faoliyati uzoq, vaqtgac .m.sechenovning (1829–1905) 1863 yilda «bosh miya reflekslari» nomli mashhur asari bosilib chiqdi. bu asarda sechenov o’sha vaqtdagi ilg’or fiziologlarning yutuqlariga va o’zi olib borgan tekshirishlarga asoslanib, odamning psixik faoliyati qandaydir ismi bor, jismi yo’q, moddiy bo’lmagan ruh, jonning mahsuli bo’lmay, balki faqat miyaning faoliyatidir, degan fakrni dadil aytdi. miyaning reflektor faoliyatini o’rganish sohasida i.m.sechenov boshlagan ishni i.p.pavlov mustahkam eksperimental asosga qo’ydi ha tekshirilmasdan keldi oliy nerv faoliyati va psixik hodisalar i.p.pavlov o’z tekshirishlarining psixologiya uchun ahamiyati borligini ko’rsatib o’tgan edi, «bizning tekshirishlarimiz, degan edi u, psixologlar uchun juda katta ahamiyatga ega bo’lishi kerak, chunki ular keyinchalik psixologiya ilmining asosiy poydevori bo’lishi kerak deb o’ylayman». i.p.pavlovning fikricha, yuksak nerv faoliyatining fiziologiyasi vujudga kelishi bilan, «psixologlar, nihoyat, o’zlari tekshiradigan asosiy hodisalarning umumiy mustahkam zaminiga, tabiiy sistemasiga ega bo’ladilar, shu bilan …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv sistema tuzilishi"

ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тошкент давлат иқтисодиёт университети сиртқи бўлими “педагогика ва психология” кафедраси мавзу: мия ва психика режа нерв системасининг тузилиши: марказий нерв системаси: бош мия пўсти: бош мия ярим шарлари пўстининг юза қисмлари нерв системасининг тузилиши: психиканинг моддий асоси нерв системаси ва бош мия ҳисобланади. шу сабабли нерв системасининг тузилишини ва қандай ишлашини билмасдан туриб, психик ҳаёт ҳодисаларини тушуниб бўлмайди. нерв системаси нерв тўқимасидан иборат, бу тўқима эса нерв ҳужайраларидан ташкил топган. нерв ҳужайраси протоплазмадан тузилган тана бўлиб, икки турли ўсимталари бор, бу ўсимталарнинг бир хиллари калта, бошқа бир хиллари узун бўлади. калта ўсимталари сертармоқ бўлиб, дендритлар деб аталади. узун...

This file contains 24 pages in PPT format (4.6 MB). To download "nerv sistema tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv sistema tuzilishi PPT 24 pages Free download Telegram