yengil atletika tarixi

DOCX 12 pages 39.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

енгил атлетиканинг ривожланиш тарихи mavzu: olimpiada o’yinlarida yengil atletika reja: 1. kirish. 2. yengil atletika sportining kelib chiqishi. 3. qadimgi yunonistonda yengil atletika. 4. eramizdan oldingi asrlarda olimpiada o‘yinlarida yengil atletika. 5. xorijiy mamlakatlarda yengil atletikaning taraqqiyoti. 6. hozirgi zamon olimpiada o‘yinlarida yengil atletika. yengil atletika mashqlarining kelib chiqish tarixi juda qadim zamonlardan boshlanadi. odamlar yurish, yugurish sakrash va uloqtirishni tabiiy zarur harakatlar sifatida qadim zamonlardan beri mehnatda va kundalik hayotda qo‘llab kelganlari ma’lum. ammo ularning jismoniy tarbiya vositasi sifatida va sportning bir turi sifatida rasm bo‘lganiga qadar ko‘p ming yillar o‘tdi. ibtidoiy jamoa tuzumi davrida yengil atletika mashqlari odaml-arning mehnat faoliyati bilan bog‘liq edi. ular insoniyat quldorlik jamiyatiga o‘ta boshlashiga yaqin jismoniy tarbiyada ma’lum darajada mustaqil bo‘la boshladi. eng boy va uzoq umrli bunday sport to‘rini topish qiyin. yengil atletika tarixini va o‘tmishini bilish bu yengil atletikadir. yurish, sakrash va uloqtirish buning hammasi inson bilan birga tug‘ishgandir. birinchi o‘yin …

2 / 12

b uzunlikka sakrash, tosh uloqtirish va uchkurash mavjud bo‘lgani ko‘rsatiladi. gretsiya olimpiya shaharchasi, zevs xramm oldida stadionlar, gimnastlar, polestri jismoniy tarbiya to‘garaklari o‘z ishini boshladi. usha davrdagi urush yillari qabila-qabila bo‘lib urishadigan greklar stadionlarda ippadromlarda kelib shug‘ullanib bir- birlari bilan urushlari ham to‘xtab qoldi. birinchi olimpiada o‘yini 776 yil, eramizdan oldin bo‘lib o‘tdi. uning dasturidan o‘rin olgan bir xil yugurish, ya’ni bir stadiy (192 m 27 sm) yugurish bo‘lib, bu yuguripshi greklar "dromos" deb ataganlar, 724 yil eramizdan oldingi xiv olimpiadasida ikki xil yugurish (ikki aylanish) "diaulos" deb ataladi. uning uzunligi esa 385 m ga teng bo‘ladi. strat beruvchini "geroldom" deb atagan. kim oldin, singlandan oldin chiqib yugursa starter qattiq jazolagan. xiv olimpiadasida uzoq masofalarga yugurishni "dolikos" (24 xil aylanish) deb ataganlar. 708 yil eramizdan oldingi xviii olimpiadada besh kurash "pentatlons" ya’ni u yugurish, otish va sakrashdan iborat edi. shunday qilib qadimgi gretsiyada yengil atletikaning hamma turlari keng qo‘llanila boshladi. …

3 / 12

ortchilar yetishtirib berar edilar. oxirgi asrlarda eramizdan oldingi yillarda sportchilarning "profitsional" yo‘nalishlar ya’ni "gladiator" majburiy yugurishlarda odam o‘ldirishga majbur qilar edi. gretsiyada olimpiya o‘yinlarining to‘xtab qolish sabablari qo‘yidagicha, rimliklar qo‘l ostiga o‘tib ketishi "kollonozmdir" 393 yil eramizdan oldin rim imperatori feodesey 1 buyrug‘i bilan olimpiada o‘yin bayrami qilindi. xviii asrlarda yana yengil atletika rivojlana boshlaydi. olimpiya o‘yinlariga qiziqish uyg‘ona boshladi. greyiya olimpiyadasi haqida o‘z ta’ssurotlarini nemis olimlari, jismoniy tarbiya ustozlari i.m.gute-muts (1759-1830) yilda va g.fit (1785-1846) usullarda o‘z ta’ssurotlarini aytishdilar. shavqatsiz eksplutatsiya bo‘sh vaqt va kerakligiga moddiy sharoit bo‘lmaganligi sababli xalqga jismoniy mashqlarning taraqqiyot darajasiga ta’sir ko‘rsatadi. shu sabab o‘rta asr davrida hamma vaqt xalq jismoniy mashqlar an’anaviy o‘yin kulgilar harakterida bo‘lib, faqat bayram kunlari o‘tkazilar edi. o‘rta asrlarda yugurish sakrash va uloqtirish dastlab jismoniy tarbiya gimnastika sistemasiga kiritilar, kundalik hayotda qo‘llanilar edi. lekin bu yengil atletika sporti tashkil topishiga muhim ta’sir ko‘rsata olmadi. chunki gimnasika sistemasida bu mashqlarning asosiy …

4 / 12

a sistemalar allaqachonlar to‘la yordam berolmay qolgan edi. burjuaziya an’anaviy xalq o‘yin kulgilaridan olingan atletik mashqlarga e’tibor bera boshladi. bo‘lar orasida takomillashish jarayonida sportga yugurish, sakrash va uloqtirish tusini olib, yengil atletika sporti tarbiyaga kiradigan yugurish, sakrash va uloqtirish mashqlari ham bor edi. hozirgi zamon yengil atletikasi angiliyada boshqa mamlakatlarga nisbatan oldinroq rasm bo‘la boshladi. xviii asrda ippadromlarda, shaharlar orasidagi masofalarda yugurish ommalashdi. 1770 yilda bir soatlik yugurish 17 km 300 metrni tashkil etdi. d. todd degan yuguruvchi 1803 yilda goshd-parkidon , okebridj roy oralig‘i bir teng 1 lij 10 sek bosib o‘tdi. xviii asr o‘rtalarida kolledj o‘quvchilari va universitet talabalari o‘rtasida musobaqalar bo‘lib o‘tadigan bo‘ldi. 1837 yil 2 kmga yaqin masofaga yugurishdan resbi shahri kolledji o‘quvchilarining dastlabki musobaqalari bo‘ldi. ko‘p o‘tmay ularning tashabbusiga iton, oksford, kembridj, london va boshqa shaharlardagi kolledj o‘quvchilari ham qo‘shildilar. keyin musobaqalar dasturiga qisqa masofalarga yugurish to‘siqlar osha yugurish va og‘ir narsalarni uloqtirishni boshladilar. 1851 …

5 / 12

past" tabaqa vakillariga yutqazishga yo‘l quya olmas edilar. shu munosabat bilan, 1864 yilda angiliya sport klublari "havaskorlik" to‘g‘risidagi nizom qabul qilib, yugurish yo‘lkalarida aristokratlar bilan mehnatkashlar uchrashmaydigan qilib qo‘ydilar. shu nizomga asosan jismoniy mehnat vakillari profetsionallar deb e’lon qilinib ularning havaskorlari sport klubiga kirishlariga va havaskorlar bilan musobaqalarda qatnashishlariga yo‘l qo‘yilmaydigan bo‘ladi. 1865 yilda london atletik klubi to‘zilib, u yengil atletika sportini keng ommalashtira boshlaydi. bu klub atletikadan mamlakat birinchiliklari o‘tkazar va havaskorlik to‘g‘risidagi nizomga rioya qilishni nazorat qilib turar edi. 1880 yilda angiliyada havaskorlik yengil atletika assotsiatsiya to‘zilib, u britaniya imperiyasida yengil atletikadan eng oliy organ xuquqini oladi. u angiliyada uning dominionlari va koloniyalardagi barcha burjua yengil atletika klublarini birlashtiradi. assotsiatsiya yengil atletika sportiga umumiy rahbarlik kiladi. angiliya sportchilarini xalqaro musobaqalarda ishtirok etishga tayyorlaydi. fransiyada yengil atletikaning rivojlanishi 1879 yillarda, avvalo harbiy va grajdanlar (fuqarolar) letseylarida rivojlana boshlaydi. 1880 yildan boshlab letseylarda yugurishdan musobaqalar muntazam o‘tkaziladigan bo‘ldi. shu yillarning …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yengil atletika tarixi"

енгил атлетиканинг ривожланиш тарихи mavzu: olimpiada o’yinlarida yengil atletika reja: 1. kirish. 2. yengil atletika sportining kelib chiqishi. 3. qadimgi yunonistonda yengil atletika. 4. eramizdan oldingi asrlarda olimpiada o‘yinlarida yengil atletika. 5. xorijiy mamlakatlarda yengil atletikaning taraqqiyoti. 6. hozirgi zamon olimpiada o‘yinlarida yengil atletika. yengil atletika mashqlarining kelib chiqish tarixi juda qadim zamonlardan boshlanadi. odamlar yurish, yugurish sakrash va uloqtirishni tabiiy zarur harakatlar sifatida qadim zamonlardan beri mehnatda va kundalik hayotda qo‘llab kelganlari ma’lum. ammo ularning jismoniy tarbiya vositasi sifatida va sportning bir turi sifatida rasm bo‘lganiga qadar ko‘p ming yillar o‘tdi. ibtidoiy jamoa tuzumi davrida yengil atletika mashqlari od...

This file contains 12 pages in DOCX format (39.0 KB). To download "yengil atletika tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: yengil atletika tarixi DOCX 12 pages Free download Telegram