hujjatlar tasnifi

DOCX 10 pages 31.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.2 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

tarjimai hol, ariza, tushuntirish xati, tilxat, ishonchnoma va boshqa matnlar namunasini tayyorlash reja: 1. rasmiy va shaxsiy ishonchnomalar. 2. tilxat matnini tuzish. 3. tushuntirish xatining turlari. ma’lumki, hujjatlar xilma-xil va miqdoran juda ko‘p. hujjatlarning maqsadi, yo‘nalishi, hajmi, shakli va boshqa bir qator sifatlari ham turlichadir. shunday ekan, hujjatlar tiliga qo‘yiladigan umumiy talablar bilan bir qatorda har bir turkum hujjatlar oldiga qo‘yiladigan ko‘pgina lisoniy talablar ham mavjud. muayyan turdagi hujjat, albatta, o‘ziga xos lisoniy xususiyat va sifatlar bilan belgilanadi. bu xususiyat va sifatlarni har taraflama va chuqur tasavvur qilmasdan turib, mukammal hujjatchilikni yaratish haqida gap ham bo‘lishi mumkin emas. shuning uchun bu o‘rinda hujjatlar tasnifi masalasi alohida ahamiyat kasb etadi. hujjatshunoslikda hujjatlar bir necha jihatlarga ko‘ra tasnif qilinadi. tasniflashda garchi mutlaqo bir xil guruhlashtirish mavjud bo‘lmasa-da, har qalay, bir qadar yagonalashgan guruhlashtirish bor. hujjatshunoslikdagi ana shu an’anaga ko‘ra ish yuritishdagi hujjatlar, eng avvalo, yaratilish o‘rniga ko‘ra tasnif qilinadi, bu jihatdan ichki …

2 / 10

hujjatlar boshqaruvning muayyan bir xil vaziyatlari bilan bog‘liq, bir-biriga o‘xshash va ko‘p takror lanadigan masalalar yuzasidan tuzilgan matnlarni o‘z ichiga oladi. qolipli hujjatlar, odatda, oldindan tayyorlangan bosma ish qog‘ozlariga yoziladi, bunday hujjatlarda ikki turli axborot aks etadi, ya’ni o‘zgarmas (oldindan tayyor bosma matnda ifodalangan) va o‘zgaruvchi (hujjatni tuzish paytida kompyuterda yoki qo‘lda yoziladigan) axborotlar; shuning uchun bu tur hujjatlarga nisbatan ko‘pincha «yozmoq» emas, balki «to‘ldirmoq» so‘zi ishlatiladi. shu o‘rinda aytish kerakki, hujjatlarning qolipli turlarini kengaytirish — ish yuritishni takomillashtirishdagi istiqbolli yo‘llardan biridir. chunki bunday qilish hujjat matnlarini bir xillikka olib kelish va hujjat tayyorlash uchun ketadigan vaqt hamda mehnatni anchagina tejash imkoniyatini beradi. qolipli hujjatlar sirasiga, masalan, ish haqi yoki yashash joyi haqidagi ma’lumotnomalar, ayrim dalolatnomalar, xizmat safarlari guvohnomalari va boshqa ko‘plab hujjatlarni kiritish mumkin. hujjatlar tegishlilik jihatiga ko‘ra, xizmat yoki rasmiy hujjatlar va shaxsiy hujjatlarga ajratiladi. xizmat hujjatlari tayyorlanishiga ko‘ra muassasa yoki mansabdor shaxslarga tegishli bo‘lsa, shaxsiy hujjatlar yakka …

3 / 10

chirilgan shakli nusxa deb yuritiladi, odatda nusxaning o‘ng tomonidagi yuqoridagi burchagiga «nusxa» degan belgi qo‘yiladi. hujjatchilikda, shuningdek, aynan (faksimil) va erkin nusxalar ham farqlanadi. aynan nusxa asl nusxaning barcha xususiyatlarini — hujjat zaruriy qismlarining joylashishi, mavjud shakliy belgilar (gerb, yumaloq muhr, to‘rtburchak muhr, nishon kabi), matndagi bosma, yozma harf shakllari va shu kabilarni aniq va to‘liq aks ettiradi, masalan, fotonusxani shu tur hujjatlar qatoriga kiritish mumkin. erkin nusxada esa hujjatdagi axborot to‘laligicha ifodalansa-da, bu nusxa tashqi xususiyatlar jihatidan bevosita muvofiq kelmaydi, ya’ni erkin nusxada asl nusxadagi muhr o‘rniga «muhr» deb, imzo o‘rniga «imzo» deb, gerb o‘rniga «gerb» deb yozib qo‘yiladi va h. k. ba’zan muayyan hujjatga to‘laliligicha emas, balki uning bir qismiga ehtiyoj tug‘ iladi. bunday hollarda hujjatdan nusxa emas, balki ko‘chirma olinadi (masalan, majlis bayonidan ko‘chirma, buyruqdan ko‘chirma va h. k.). nusxa va ko‘chirmalar, albatta, notarius, kadrlar bo‘limi va shu kabilar tomonidan tegishli tartibda tasdiqlangan taqdirdagina huquqiy kuchga ega …

4 / 10

anchayin katta guruhni tashkil qiladi, bunday hujjatlarning ish yuritish jatumanidagi ishtiroki ham juda faol. bu guruh dalolatnoma, ma’lumotnoma, ariza, tushuntirish xati, hisobot, ishonchnoma, tavsifn oma kabi hujjatlarni o‘z ichiga oladi. xizmat yozishmalari mazmunan xilma-xil bo‘ladi. ularda muassasa faoliyatining turli masalalari bilan bog‘liq talab, iltimos, taklif, kafolat kabilar aks ettiriladi. bu ma’noda xizmat yozishmalari hujjatlarning yuqorida ko‘rsatilgan har uch guruhi bilan ham aloqadordir, ularning muayyan bir guruhiga xizmat hujjatlarini kiritish shuning uchun ham maqsadga muvofiq emas. shularni hisobga olib, xizmat yozishmalari hozirgi zamon hujjatshunosligida mazkur guruhlardan keyin to ‘rtinchi alohida guruh sifatida tasniflangan va bu mantiqan o‘rinli. hujjatning har bir turi mazkur zaruriy q ismlarning barchasini o‘z ichiga olmaydi. hujjatning muayyan turiga muvofiq ravishda bu zaruriy qismlarning ayrim bir turkumi huquqiy talablarni ta’minlash darajasida qo‘llanadi. shu narsa ham muhim-ki, ayni zaruriy qismlarning hujjatda joylashishida qat’iy tartib mavjud. zaruriy qismlarning joylashishidagi qat’iy ketma-ketlik hujjatning huquqiy kuchini ta’minlash, hujjatni zudlik bilan ishlash, bajarish, …

5 / 10

. har bir rahbar, boshqaruv muassasalarining xodimlari, umuman, faoliyati munshiylik bilan bog‘liq har bir kishi o‘zbek tilining imlosini, tinish belgilari va uslubiy qoidalarini egallagan bo‘lishi kerak. busiz bugungi taraqqiyotimiz talablariga javob beradigan aniq, lo‘nda va teran mantiqli hujjatchilikni yaratib bo‘lmaydi. hisob-kitoblarga qaraganda, boshqaruv sohasidagi xizmatchilar o‘z ish vaqtlarining 80 foizcha qismini hujjatlashtirish ishiga sarflar ekanlar. ish yuritish o‘zbek tilida olib borilar ekan, agar mazkur xodimlar o‘zbek tili qonuniyatlaridan yaxshi xabardor bo‘lmasalar, ular ish vaqtlarining hammasini — 100 foizini bu ishga sarflaganlarida ham, ijobiy natijaga erishish qiyin. o‘zbek hujjatchiligidagi chala, oqsoq o‘rinlardan biri ayrim hujjatlarning nomlanishi masalasidir. bir necha tur hujjatlar rus tilida q anday nomlansa, o‘zbek tilida ham shundayligicha nomlab kelingan. ish yurtitish asosan rus tilida olib borilganligi uchun ham bunga ehtiyoj bo‘lmagan chog‘i. uzoqqa bormay mavzuimiz nomini olaylik. «ish yuritish» degan atama ruscha «делопроизводство» so‘zidan tarjima qilinib tilimizga olib kirilgan. vaholanki, ma’lum bo‘lishicha, tariximizda saroy va umuman yirik mahkamalarda …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujjatlar tasnifi"

tarjimai hol, ariza, tushuntirish xati, tilxat, ishonchnoma va boshqa matnlar namunasini tayyorlash reja: 1. rasmiy va shaxsiy ishonchnomalar. 2. tilxat matnini tuzish. 3. tushuntirish xatining turlari. ma’lumki, hujjatlar xilma-xil va miqdoran juda ko‘p. hujjatlarning maqsadi, yo‘nalishi, hajmi, shakli va boshqa bir qator sifatlari ham turlichadir. shunday ekan, hujjatlar tiliga qo‘yiladigan umumiy talablar bilan bir qatorda har bir turkum hujjatlar oldiga qo‘yiladigan ko‘pgina lisoniy talablar ham mavjud. muayyan turdagi hujjat, albatta, o‘ziga xos lisoniy xususiyat va sifatlar bilan belgilanadi. bu xususiyat va sifatlarni har taraflama va chuqur tasavvur qilmasdan turib, mukammal hujjatchilikni yaratish haqida gap ham bo‘lishi mumkin emas. shuning uchun bu o‘rinda hujjatlar tasnifi masa...

This file contains 10 pages in DOCX format (31.2 KB). To download "hujjatlar tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: hujjatlar tasnifi DOCX 10 pages Free download Telegram