mantiqning asosiy tamoyillari

DOCX 4 pages 21.7 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 21.7 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

kazus 1. mantiq dalil keltirish va xulosa chiqarish prinsiplarini o’rganuvchi falsafiy tadqiqotdir. dalil keltirish va xulosa chiqarish tushunchalarini misollar yordamida ilohlang? 2. mantiq tadqiqot doirasida muammolarini oʻzi ichiga paradokslar, xatolar, sabab va oqibatlar orasidagi o’zaro aloqadorlikka oid savollarni qamrab oladi. paradokslar, xatolar, sabab va oqibatlar tushunchalarning o’zaro bog’likligini misollar yordamida izohlang? 3. aristotel mantiq ilmini “maʼlum bilimlardan nomaʼlum bilimlarni aniqlovchi”, “chin fikrni xato fikrdan ajratuvchi” fan sifatida taʼriflaydi. ushbu fikrga sizning munosabatingiz? 4. «kiyimiga qarab kutib olishadi, aqliga qarab kuzatishadi» degan maqolning hissiy bilish bilan aql o’rtasidagi o’zaro munosabatni va farqni izohlang? 5. hozirgi paytda mantiqning formal mantiq, dialektik mantiq, matematik mantiq kabi yoʻnalishlari bor. formal mantiq tafakkur strukturasini fikrning anik, mazmuni va taraqqiyotidan chetlashgan holda, nisbatan mustaqil ravishda oʻrganadi. uning diqqat markazida muhokamani toʻgʻri qurish bilan bogʻliq qoidalar va mantiqiy amallar yotadi. dialektik mantiq tafakkurni uning mazmuni va shakli birligida hamda taraqqiyotida olib oʻrganadi. formal mantiq bilan dialektik mantiqning …

2 / 4

soni ancha ko’payganini aniqladi. buning sababi nimada deb o’ylaysiz. fikringizni asoslang? 8. formal mantiq fikrlashning tuzilishi va uning qonunlari haqidagi fandir. masalan, “hamma ziyolilar aqliy mehnat bilan shug’ullanadilar”, “hamma kapalaklar hasharotdir” degan fikrlarning mazmuni turlicha bo’lsa-da, ularning tuzilishi, shakli bir xildir. shuning uchun ularni “hamma s – r dir” yoki “hamma p – q dir”, deb ifodalash mumkin. mazkur formuladan foydalanib, yana misollar tuzing va izohlang. 9. inson predmet mohiyatini, uning asl tabiatini, unga xos qonuniyatlarni o’rnatish, ularni muayyan nazariy sistemalarda bayon qilish asosida tushuntirish mumkin. bunga erishish uchun esa qanday qonun qoidalarini bilishi kerak? 10. tafakkur bilishning yuqori bosqichidir. uning mohiyatini yaxshiroq tushunish uchun bilish jarayonida tutgan o’rni, bilishning boshqa shakllari bilan bo’lgan munosabatini aniqlang. 11. aql, tafakkur bilish manbalaridan biridir. u bilishning boshqa vositalari, xususan, hissiy mushohada (sezgi, idrok, tasavvur), irratsionallik (masalan, intuitsiya) bilan birgalikda mavjud. ularning o’ziga xos xususiyatlari qanday? 12. aristotel aqlning bilishdagi rolini yuksak baholagan, …

3 / 4

lar yordamida tushuntirib bering? 15. tafakkur uch xil shaklda: tushuncha, hukm va xulosa chiqarish shaklida namoyon bo’ladi. tafakkur shakli fikrning mazmunini tashkil etuvchi elementlarning bog’lanish usuli, uning strukturasi (tuzilishi)dir. fikrlash elementlari deganda, predmetning fikrda ifoda qilingan belgilari haqidagi axborotlar tushuniladi. tafakkur shaklining tabiatini konkret misollar yordamida tushuntirib bering? masalan “ilmiy nazariya” tushunchasini? 16. inson tamonidan o’rganiladigan fanlar uchun formal mantiq qanday ahamiyatga ega? 17. ayniyat qonuni aqliy mushohada yuritish jarayonida fikrning aniqligini ifodalaydi. ayniyat qonunini quyidagicha ifodalash mumkin: ma’lum bir predmet haqida aytilgan aniq bir fikr ayni bir muhokama doirasida, ayni bir vaqtda o’z-o’ziga tengdir. uni “a=a”dir formulasi orqali ifodalanadi. ushbu qonunga misol keltiring va izohlab bering? 18. kishilar o’z faoliyatida predmet va hodisalar bir vaqtda, bir sharoitda biror xususiyatga ham ega bo’lishi, ham ega bo’lmasligi mumkin emasligini bilishadi. bu hodisa bizningcha nozidlik qonuni sifatida mustahkamlanib qolgan. nozidlik qonuni tafakkurning ziddiyatsiz hamda izchil bo’lishini ta‘minlaydi. nozidlik qonunini quyidagicha ifodalash mumkin: …

4 / 4

shga kirishamiz. bu tafakkurimizda uchinchisi istisno qonuni sifatida o’z ifodasini topadi. bu qonun quyidagicha ifodalanadi: ayni bir predmet haqida bildirilgan ikki zid fikr ayni bir muhokama doirasida, ayni bir vaqtda, ayni bir nisbatda birdaniga xato bo’lishi mumkin emas: ularning biri albatta chin, ikkinchisi, albatta, xato bo’ladi, uchinchi holning bo’lishi istisno. istisno qonuni “a yoki v yoki v emasdir” formulasi orqali ifodalanadi. ushbu qonunga misol keltiring va izohlab bering? 20. tabiatdagi barcha mavjud narsalar o’zining mavjudligi uchun yetarli asosiga ega. ma‘lumki, tabiat va jamiyatdagi predmet va hodisalar bir-biri bilan bog’liq holda mavjud va rivojlanadi. xususan, predmet va hodisalardan birining mavjudligi boshqasining mavjud bo’lishi uchun zarur bo’ladi. har bir predmet va hodisaning real asosi bo’lgani kabi, ularning in‘ikosi bo’lgan fikrimiz ham asoslangan bo’lishi kerak. inson fikri muayyan darajada boshqa fikrlar, bilimlar bilan taqozo qilinishi va demak, iloji boricha, yetarlicha asoslanishi lozim. bunday bog’liqlik inson tafakkurida yetarli asos qonuni shaklida namoyon bo’ladi va …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mantiqning asosiy tamoyillari"

kazus 1. mantiq dalil keltirish va xulosa chiqarish prinsiplarini o’rganuvchi falsafiy tadqiqotdir. dalil keltirish va xulosa chiqarish tushunchalarini misollar yordamida ilohlang? 2. mantiq tadqiqot doirasida muammolarini oʻzi ichiga paradokslar, xatolar, sabab va oqibatlar orasidagi o’zaro aloqadorlikka oid savollarni qamrab oladi. paradokslar, xatolar, sabab va oqibatlar tushunchalarning o’zaro bog’likligini misollar yordamida izohlang? 3. aristotel mantiq ilmini “maʼlum bilimlardan nomaʼlum bilimlarni aniqlovchi”, “chin fikrni xato fikrdan ajratuvchi” fan sifatida taʼriflaydi. ushbu fikrga sizning munosabatingiz? 4. «kiyimiga qarab kutib olishadi, aqliga qarab kuzatishadi» degan maqolning hissiy bilish bilan aql o’rtasidagi o’zaro munosabatni va farqni izohlang? 5. hozirgi paytda manti...

This file contains 4 pages in DOCX format (21.7 KB). To download "mantiqning asosiy tamoyillari", click the Telegram button on the left.

Tags: mantiqning asosiy tamoyillari DOCX 4 pages Free download Telegram