ionlovchi nurlarning turlari va ularning xarakteristikasi

PPTX 20 pages 1.8 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation ionlovchi nurlarning turlari va ularning xarakteristikasi ilxomova nodira 1. ionlovchi nurlanish turlari 2. ularning xossalari 3. biologik ta'siri reja: alfa zarralari alfa zarralari biologik to'qimalarga nisbatan yuqori ionlashtiruvchi ta'sir ko'rsatadi, shuning uchun ularning organizmga ta'siri yaqin masofada yuqori dozani qabul qilish bilan bog'liq bo'lib, teriga tashqi ta'sirda nisbatan kam xavflidir. alfa zarralari ikki proton va ikki neytrondan tashkil topgan, geliy yadrosining 4he2 kabi og'ir va katta zaryadga ega bo'lgan ionlashtiruvchi zarralardir. gamma nurlanishi gamma nurlanishining ionlashtiruvchi ta'siri uning yuqori energiyasi tufayli yuz beradi va bu nurlanish tirik hujayralarni shikastlashi va mutatsiyalarni keltirib chiqarishi mumkin, masalan, 1 gy dozada jiddiy shikastlanishlar yuz berishi mumkin. gamma nurlanishi elektromagnit to'lqinlarning bir turi bo'lib, uning to'lqin uzunligi juda qisqa, 10 -12 metrdan kam bo'ladi va shu sababli u juda kuchli o'tuvchanlikka ega. proton nurlanishi proton nurlanishi og'ir ionlarga nisbatan nisbatan past lineer energiya o'tkazuvchanligi (let) ga ega, bu esa uning to'qimalarda chuqurroq …

2 / 20

rlanish turlari neytron nurlanishi yadro reaksiyalari natijasida hosil bo'ladi va yuqori energiyali neytronlarning ionlashtiruvchi ta'siri protonlar va boshqa zaryadlangan zarralar hosil bo'lishi bilan bog'liq. ionlashtiruvchi nurlanishning asosiy turlari alfa, beta va gamma-nurlanishlar bo'lib, ularning ionlashtiruvchi qobiliyati va o'tish qobiliyati har xil, masalan, alfa-zarralar yuqori ionlashtiruvchi, ammo past o'tish qobiliyatiga ega. nurlanishning energiya darajasi nurlanishning energiya darajasi mev (megaelektronvolt) da o'lchanadi, bu gamma-nurlanish uchun 10 kev dan 10 mev gacha, alfa zarralari esa 4-10 mev oralig'ida bo'ladi. past energiyali nurlanish, masalan, 10 kev dan past energiyali rentgen nurlanishi, teri sirtiga ta'sir qiladi va chuqurroq kirib bormaydi, shuning uchun kamroq zarar yetkazadi. beta zarralari beta zarralari ionlashtiruvchi ta'sirga ega boʻlib, tirik organizmlarga zarar yetkazishi mumkin, bu ularning energiyasini to'qimalardagi atomlar bilan o'zaro ta'sirlashuvi orqali yo'qotishi bilan bog'liq. beta nurlanishining oʻtkazuvchanligi alfa nurlanishiga qaraganda yuqoriroq, lekin gamma nurlanishiga nisbatan ancha past boʻlib, bir necha millimetr qalinlikdagi alyuminiy qatlami bilan toʻsilishi mumkin. biologik ta'sir …

3 / 20

ashgan o'smalarni davolashda samarali qo'llaniladi. sanoatda qo'llanilishi sanoatda yuqori energiyali elektron nurlanishi 10-20 kgy dozalarda sterillashtirish, masalan, tibbiy asbob-uskunalarni dekontaminatsiya qilishda qo'llaniladi. gamma-nurlanish oziq-ovqat mahsulotlarini saqlash muddatini uzaytirish uchun 1-10 kgy dozada zararkunandalarni yo'q qilishda va mikroorganizmlarni inaktivatsiya qilishda ishlatiladi. neytron nurlanishi neytron nurlanishi yuqori energiyali zarralardan iborat bo'lib, ularning o'rtacha energiyasi mev (megaelektronvolt) bilan o'lchanadi va 1 dan 10 mev gacha o'zgarib turadi. neytronlar elektr zaryadiga ega emasligi sababli, ularning ionlashuv qobiliyati past, ammo ular yadro reaksiyalarini qo'zg'atishi mumkin, bu esa ikkilamchi ionlashtiruvchi nurlanish hosil qiladi. nurlanishdan himoyalanish alfa va beta nurlanishlaridan himoya qilish uchun, yupqa plastmassa yoki metall qatlami yetarli bo'lishi mumkin. masalan, 100 mkm alyuminiy beta nurlanishining katta qismini to'xtatadi. nurlarlanishdan himoya qilishda, 2 mm qalinlikdagi qo'rg'oshin qatlami gamma-nurlarining 90% ini yutadi. bu, yuqori energiyali nurlar uchun samarali himoya usuli hisoblanadi. dozimetriya dozimetriya ionlashtiruvchi nurlanishning inson tanasiga taʼsirini oʻlchash uchun ishlatiladigan usullar majmuini oʻz ichiga oladi, bu …

4 / 20

natijasida hosil bo'lgan gazni detektsiyalashga asoslangan. ionlashtiruvchi nurlanish manbalari tibbiy diagnostika va davolash (rentgenografiya, kompyuter tomografiyasi, radiatsion terapiya) ionlashtiruvchi nurlanishning asosiy sun'iy manbalaridan biri bo'lib, yillik dozaga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. ionlashtiruvchi nurlanishning tabiiy manbalari, masalan, kosmik nurlar va yer qobig'idagi radionuklidlar, umumiy dozaga taxminan 50% hissa qo'shadi, qolgan 50% esa sun'iy manbalardan kelib chiqadi. nurlanishning o'tkazuvchanligi materiallar orqali nurlanishning o'tish qobiliyati, masalan, suv yoki havo orqali alfa zarralarining o'tish masofasi bir necha santimetr bo'lsa, gamma nurlanishi esa bir necha metrni tashkil qiladi. nurlanishning o'tkazuvchanligi ionlashtiruvchi nurlanishning energiya miqdoriga va moddaning tuzilishiga bog'liq bo'lib, yuqori energiyali zarralar 10 6 ev dan yuqori energiyaga ega bo'lganda modda orqali osonroq o'tadi. rentgen nurlanishi rentgen nurlanishining energiyasi 10 kev dan 100 kev gacha bo'lib, to'lqin uzunligi 0.01 nm dan 0.1 nm gacha oralig'ida o'zgaradi, bu esa uning yuqori energiyali va yuqori o'tkazuvchanligiga olib keladi. rentgen nurlanishi ionlashtiruvchi nurlanish turi bo'lib, jonli organizmlarga ta'sir qilganda …

5 / 20

ionlovchi nurlarning turlari va ularning xarakteristikasi - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ionlovchi nurlarning turlari va ularning xarakteristikasi"

powerpoint presentation ionlovchi nurlarning turlari va ularning xarakteristikasi ilxomova nodira 1. ionlovchi nurlanish turlari 2. ularning xossalari 3. biologik ta'siri reja: alfa zarralari alfa zarralari biologik to'qimalarga nisbatan yuqori ionlashtiruvchi ta'sir ko'rsatadi, shuning uchun ularning organizmga ta'siri yaqin masofada yuqori dozani qabul qilish bilan bog'liq bo'lib, teriga tashqi ta'sirda nisbatan kam xavflidir. alfa zarralari ikki proton va ikki neytrondan tashkil topgan, geliy yadrosining 4he2 kabi og'ir va katta zaryadga ega bo'lgan ionlashtiruvchi zarralardir. gamma nurlanishi gamma nurlanishining ionlashtiruvchi ta'siri uning yuqori energiyasi tufayli yuz beradi va bu nurlanish tirik hujayralarni shikastlashi va mutatsiyalarni keltirib chiqarishi mumkin, masalan, 1 gy...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "ionlovchi nurlarning turlari va ularning xarakteristikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ionlovchi nurlarning turlari va… PPTX 20 pages Free download Telegram