ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga ta’siri

PPTX 15 pages 2.7 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga ta’siri. vaxobov fayoziddin 1. radiatsiya ta'siriga hujayra javobi va ta'mirlash jarayonlari 2. ionlovchi nurlanishning hujayralarga ta'siri 3. dnk shikastlanishi va hujayra o'limi mexanizmlari reja: radiatsiya dozasining ahamiyati xujayralarning radiatsiyaga sezuvchanligi turlicha: tez bo'linadigan hujayralar (masalan, ilik hujayralari), 0.5-1 gy dozada ham sezilarli darajada zararlanishi mumkin. radiatsiya dozasining 50 gy dan oshishi hujayralar o'limining (nekroz) yuqori ehtimolini, 10 gy dan kam dozalarda esa hujayralarning ta'mirlanish imkoniyati yuqori ekanligini ko'rsatadi. hujayra o'limi mexanizmlari dnk ikki zanjirining sinishi, 5-10 gy dozalarida kuzatiladigan hujayra o'limi uchun hal qiluvchi omil hisoblanadi, bu esa hujayra siklining to'xtashiga va hujayra o'limiga olib keladi. yuqori darajadagi ionlashtiruvchi nurlanish ta'sirida, 10 gy dan yuqori dozalarida, hujayra membranasining buzilishi va hujayra ichki muhitining oqib ketishi natijasida nekroz kuzatiladi, bu jarayon tez va tartibsiz bo'ladi. oqsillarga ta'siri ionlovchi nurlanish hujayra membranasining o'tkazuvchanligini o'zgartiradi, bu esa 10-20% gacha ion kanallarining faolligini pasayishiga olib kelishi mumkin va hujayra …

2 / 15

z (dasturlashtirilgan hujayra o'limi) jarayonini faollashtiradi. nurlanish ta'siridan keyin hujayralarda 5-10% hujayra o'limiga olib kelmaydigan, ammo genetik mutatsiyalarni keltirib chiqaradigan subletal shikastlanishlar yuz beradi, bu esa saraton rivojlanishiga olib kelishi mumkin. ionlashtiruvchi nurlanish turlari ionlashtiruvchi nurlanishning asosiy turlaridan biri alfa-zarralar bo'lib, ular 2 proton va 2 neytrondan iborat geliy yadrolaridan iborat va yuqori ionlashtiruvchi qobiliyatga ega. rentgen nurlanishi ham elektromagnit nurlanish bo'lib, energiyasi gamma-nurlanishga nisbatan pastroq, lekin 10 kev dan yuqori energiyaga ega va tirik hujayralarga salbiy ta'sir ko'rsatadi. ta'sirning vaqt omili nurlanishning ta'siri hujayra turiga va nurlanishning intensivligiga bog'liq bo'lib, 5-10 gy dozada o'limga olib kelishi mumkin. past dozalarda nurlanish ta'siri yillar davomida to'planib, kech surunkali kasalliklar, masalan, saraton rivojlanishiga olib kelishi mumkin. o'rtacha latent davr 10-20 yilni tashkil qiladi. ionlashtiruvchi nurlanishning ta'rifi ionlashtiruvchi nurlanish yuqori energiyali fotonlar (gamma-nurlanish, rentgen nurlanish) yoki zarralardan (alfa, beta zarralar) iborat bo'lib, moddalar bilan o'zaro ta'sirlashganda ularni ionlashtiradi, ya'ni atomlardan elektronlarni uzib oladi. …

3 / 15

dozasiga bog'liq. dnkga ta'siri yuqori dozali ionlashtiruvchi nurlanish dnkning bir nechta joylarida ko'plab shikastlanishlarni keltirib chiqaradi, bu esa hujayra mexanizmlarining ta'mirlash imkoniyatlarini oshiradi va hujayra o'limini tezlashtiradi. masalan, 10 gy dozasi jiddiy shikastlanishga olib kelishi mumkin. dnkdagi ionlashtiruvchi nurlanish ta'siridan kelib chiqadigan o'zgarishlar, masalan, bazalarning o'zgarishi yoki translokatsiyalar, keyinchalik saraton kasalligi va boshqa genetik kasalliklarga olib kelishi mumkin, bu mutatsiya ehtimolini sezilarli darajada oshiradi. hujayra membranasiga ta'siri ionlovchi nurlanish hujayra membranasidagi lipidlarning peroksidlanishini 15-25% ga oshirib, membrana o'tkazuvchanligini buzadi va hujayra ichki muhitining o'zgarishiga olib keladi. membrana retseptorlari va ion kanallarining radiatsiya ta'sirida shikastlanishi hujayra signalizatsiyasi va ion almashinuvining buzilishiga, natijada hujayra o'limini yoki apoptozga olib keladi. himoya choralari himoya choralari dizayni nurlanishning turiga, energiyasiga va dozasi hisobga olingan holda, xavfsizlik standartlari (masalan, icrp tavsiyalari) asosida 100-1000 msv/y dan past bo'lishiga yo'naltiriladi. yuqori energiyali nurlanish manbalarida ishlatiladigan himoya choralari, masalan, rentgen apparatlari, ko'pincha qalinligi 10 sm dan oshadigan qo'rg'oshin yoki …

4 / 15

ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga ta’siri - Page 4

5 / 15

ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga ta’siri - Page 5

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga ta’siri"

powerpoint presentation ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga ta’siri. vaxobov fayoziddin 1. radiatsiya ta'siriga hujayra javobi va ta'mirlash jarayonlari 2. ionlovchi nurlanishning hujayralarga ta'siri 3. dnk shikastlanishi va hujayra o'limi mexanizmlari reja: radiatsiya dozasining ahamiyati xujayralarning radiatsiyaga sezuvchanligi turlicha: tez bo'linadigan hujayralar (masalan, ilik hujayralari), 0.5-1 gy dozada ham sezilarli darajada zararlanishi mumkin. radiatsiya dozasining 50 gy dan oshishi hujayralar o'limining (nekroz) yuqori ehtimolini, 10 gy dan kam dozalarda esa hujayralarning ta'mirlanish imkoniyati yuqori ekanligini ko'rsatadi. hujayra o'limi mexanizmlari dnk ikki zanjirining sinishi, 5-10 gy dozalarida kuzatiladigan hujayra o'limi uchun hal qiluvchi omil hisoblanadi, bu esa huj...

This file contains 15 pages in PPTX format (2.7 MB). To download "ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: ionlashtiruvchi nurlarni hujayr… PPTX 15 pages Free download Telegram