radiatsiya kasalliklari

DOCX 6 pages 18.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

ionlashtiruvchi nurlar biologik to'qimalarga ta'siri muhammadnozim 📝annotatsiya ионлаштирувчи нурланиш биологик тўқималарга зарарли таъсир кўрсатади, днкга шикаст етказиб, ҳужайра ўлимига ёки мутацияларга олиб келади. таъсир кучи нурланиш дозаси ва турига боғлиқ. оғир оқибатлар, шу жумладан, саратон касаллиги ривожланиши мумкин. 🔑kalit so'zlar. ionlashtiruvchi nurlanish, biologik to'qimalar, dnk shikastlanishi, radiatsion toksikoz, hujayra o'limi, mutagenez, onkogeneza, radiatsion himoya, radiatsiya kasalliklari suyak ko'mig'i radiatsiyaga juda sezgir bo'lib, 1 gy dan yuqori dozalar leykopeniya, trombotsitopeniya va anemiya kabi gematologik buzilishlarga olib kelishi mumkin. radiatsiya kasalligi asosiy alomatlari qusish, diareya, isitma va qon ketishlar hisoblanadi, bu alomatlar nurlanishdan keyin bir necha soatdan keyin boshlanishi mumkin. radiatsiya kasalliklarining og'irlik darajasi nurlanish dozasi bilan bog'liq bo'lib, 1 gy dan kam dozalar yengil, 1 dan 4 gy gacha o'rtacha, 4 gy dan yuqori dozalar esa og'ir shaklda namoyon bo'ladi. radiatsiya himoyasi usullari shielding materiallari, masalan, qo‘rg‘oshin yoki beton devorlari, yuqori energiyali ionlashtiruvchi nurlanishning 90% dan ortig‘ini to‘xtatishi mumkin. nurlanish ta’siridan …

2 / 6

r va inversiyalarga olib keladi, natijada tug'ma nuqsonlar xavfi ortadi. ionlashtiruvchi radiatsiya dnk molekulasida 100 dan ortiq turdagi shikastlanishlarni, jumladan, ikki zanjirli uzilishlarni va bazalarning o'zgarishini keltirib chiqarishi mumkin, bu esa mutatsiyalar va saraton xujayralarining paydo bo'lishiga olib keladi. surunkali radiatsiya ta'siri surunkali radiatsiya ta'sirida dnkning buzilishi, hujayra o'limi va to'qimalarning fibrozlanishi kabi jarayonlar yuz beradi, bu esa funksiyaning buzilishiga olib keladi. uzoq muddatli past dozalarda radiatsiyaga ta'sir qilish natijasida 10-20 yildan keyin saraton xavfi 2-3 baravar ortadi. surunkali radiatsiya ta'sirida 5-50 gy dozalarida qon yaratish tizimining depressiyasi, immunitetning susayishi va yuqumli kasalliklarga moyillikning oshishi kuzatiladi. radiatsiya ta'siridagi hujayra mexanizmlari radiatsiya ta'sirida hujayra o'limining 50% chegarasi (ld50) turli organizmlar va to'qimalar uchun turlicha bo'lib, doza miqdori va nurlanish turini hisobga oladi. ionlashtiruvchi nurlanish dnkning ikki zanjirini sindirishi mumkin, bu esa 1000 dan ortiq turli xil dnk shikastlanishlariga, shu jumladan, ikki zanjirli uzilishlarga olib keladi. yuqori energiyali ionlashtiruvchi nurlanish 10-20 nm …

3 / 6

n darajalarini aniqlash imkonini beradi. biologik to'qimalarning radiatsiyaga sezgirligi yuqori energiyali ionlashtiruvchi nurlanishning ta'siri dnkning ikki zanjirli uzilishlarini keltirib chiqarishi mumkin, bu esa hujayralarning o'limiga yoki mutatsiyalarga olib keladi, 1 gy dozasi jiddiy zarar yetkazishi mumkin. ionlashtiruvchi radiatsiyaga nisbatan biologik to'qimalarning sezgirligi hujayra turlarining proliferativ faolligiga bog'liq bo'lib, tez bo'linadigan hujayralar (masalan, ilik hujayralari) 10-100 marta sezgirroqdir. biologik to'qimalarning radiatsiyaga chidamliligi turlicha bo'lib, masalan, asab to'qimalari nisbatan kamroq sezgir (ld50 qiymati yuqori), teri to'qimalari esa ancha sezgirroq hisoblanadi. o'tkir radiatsiya sindromi oʻtkir radiatsiya sindromi 1 gy dan yuqori dozalar ta'sirida yuzaga keladi va bemorlarda qusish, diareya, qon ketish va immunitet tizimining zaiflashuvi kabi alomatlarni keltirib chiqaradi. radiatsiya dozasi 4-6 gy bo'lganda, oʻtkir radiatsiya sindromining oʻlim darajasi 50% dan yuqori boʻlishi mumkin, bu esa intensiv tibbiy yordamga qaramasdan yuqori oʻlim xavfini ko'rsatadi. suyak iligi, oshqozon-ichak trakti va markaziy asab tizimi oʻtkir radiatsiya sindromiga eng sezgir a'zolar hisoblanadi, ularning shikastlanishi bemorning umumiy …

4 / 6

dnk shikastlanishini ta'mirlashga harakat qiladi, ammo bu mexanizmlar 100% samarali emas va ba'zi shikastlanishlar doimiy bo'lib qolishi mumkin. yuqori energiyali zarralar dnk bazalari bilan o'zaro ta'sir qilib, ularni o'zgartiradi yoki o'chirib tashlaydi, bu esa mutatsiyalar va apoptoz kabi hujayra o'limiga olib keladi. masalan, 50 gy dozasi katta miqdorda hujayra o'limini keltirib chiqarishi mumkin. ionlashtiruvchi nurlanish dnkning ikki zanjirini ham sindirishi mumkin, bu esa 1000 dan ortiq turdagi dnk shikastlanishiga olib kelishi mumkin, shu jumladan ikki zanjirli uzilishlarga. 📌xulosa ионлаштирувчи нурланиш биологик тўқималарга зарарли таъсир кўрсатади, днкга шикаст етказиб, ҳужайра ўлимига, мутацияларга ва турли касалликларга, жумладан, саратонга олиб келиши мумкин. таъсир даражаси нурланиш дозаси ва турига боғлиқ. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. hall, e. j., giaccia, a. j. (2012). radiobiology for the radiologist. lippincott williams wilkins. 2. metting, n. f. (2007). radiation biology for medical physicists. crc press. 3. joiner, m. c., van der kogel, a. j. (2009)

5 / 6

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "radiatsiya kasalliklari"

ionlashtiruvchi nurlar biologik to'qimalarga ta'siri muhammadnozim 📝annotatsiya ионлаштирувчи нурланиш биологик тўқималарга зарарли таъсир кўрсатади, днкга шикаст етказиб, ҳужайра ўлимига ёки мутацияларга олиб келади. таъсир кучи нурланиш дозаси ва турига боғлиқ. оғир оқибатлар, шу жумладан, саратон касаллиги ривожланиши мумкин. 🔑kalit so'zlar. ionlashtiruvchi nurlanish, biologik to'qimalar, dnk shikastlanishi, radiatsion toksikoz, hujayra o'limi, mutagenez, onkogeneza, radiatsion himoya, radiatsiya kasalliklari suyak ko'mig'i radiatsiyaga juda sezgir bo'lib, 1 gy dan yuqori dozalar leykopeniya, trombotsitopeniya va anemiya kabi gematologik buzilishlarga olib kelishi mumkin. radiatsiya kasalligi asosiy alomatlari qusish, diareya, isitma va qon ketishlar hisoblanadi, bu alomatlar nurlanishd...

This file contains 6 pages in DOCX format (18.0 KB). To download "radiatsiya kasalliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: radiatsiya kasalliklari DOCX 6 pages Free download Telegram