radiatsiyadan shikastlanish va uning ta'rifi

DOC 10 pages 99.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 99.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu 2: radiatsiyadan shikastlanish, uning ta’rifi. birinchi tibbiy yordam va shifokorgacha bo’lgan yordam ko’rsatish xususiyatlari reja: 1.radiatsion tusdagi fxda saralash asoslari. 2.radiatsion tusdagi fxda birinchi va shifokorgacha bo’lgan yordam usullari. 3.radiatsion tusdagi fxda evakuatsiya asoslari. radiatsion tusdagi fx bu nima? 1) radiatsion tusdagi fxlar xaqida tushuncha. radiatsion tusdagi fx texnogen tusdagi fx ning bir ko’rinishi bo’lib, insonlar faoliyati bilan bog’liq bo’ladi..bu xolat mahlum bir xududda aes dagi avariya, aes, kemalarning yadro reaktorlarida, raketalarda, radiatsiya manbalarini eks’luatatsiya qilish qoidalarining buzilishida, radioaktiv moddalarni ko’mishda extiyotkorlik choralarini ko’rilmaganda yuzaga keladi. bunday xolat insonlar o’limiga, salomatligining buzilishiga va atrof muxitning zararlanishiga, sezilarli moddiy zarar ko’rishlarga, insonlar xayot tarzining o’zgarishiga olib keladi. 2)radiatsion zararlanishning turlari. insonlar uchun faqatgina aesdagi xodisalar va yadro portlashlari emas, balki radiatsiya manbalarining yo’qolishi va o’g’irlanishi xam xavf tug’diradi. 2005yilda aeslar soni 20 ta davlatda 439 tani tashkil etdi va ular qurilishi xali xam davom etmoqda.insoniyat o’z tarixida aeslardagi ko’’lab xodisalarni …

2 / 10

rdan foydalanish. aes chiqindilaridan ifloslanish natijasidagi xodisalar. misol: iroqning yadro stantsiyasidan uranni o’g’irlanishi sababli ifloslanish atom energiyasi xalqaro agentligi kriteriysi bo’yicha aes dagi xodisalarning 7ta darajasi ajratiladi: 1 -3 daraja (kichik xodisalar): radioaktiv moddalar stantsiya xududidan chiqmaydigan xodisalar.bu kriteriy bo’yicha 129 ta xodisa qayd qilingan (1945-2000 y radiatsion ximoya xalqaro komissiyasi ). 2 1 -daraja engil darajadagi kichik xodisalar 3 2-daraja o’rta darajadagi kichik xodisalar 4 3-daraja jiddiy xarakterdagi kichik xodisalar 5 4-7-daraja (katta xodisalar) radioaktiv moddalar stantsiya xududidan tashqariga chiqib, atrof-muxitni ifloslaydigan favqulodda xolatlar. ionlovchi radiatsion manbalarni nazorat qilish yo’qolganda radiatsion xodisalar yuqori darajadagi ifloslanishga olib keladi.bunda ifloslangan xududda yoki shu xudud atrofida yashaydigan axoli sog’lig’iga jiddiy xavf tug’diruvchi radiatsion xodisalar yuzaga kelishi mumkin. radiatsion talofatning misoli sifatida chernobil aes dagi xodisani keltirish mumkin. bu avariya xalqaro jamiyatga kuchli tahsir ko’rsatdi va turli xarakterdagi xalokatlarga olib keldi. atom energiyasi xalqaro agentligi quyidagi mahlumotni taqdim etdi: tri-mayl (1979y. aqsh) orolidagi …

3 / 10

dagi avariyalar radiatsion moddalarning atrof-muxitga tarqalishi bilan xavflidir. radioaktiv moddalarning tarqalish chegarasiga va talofatlar natijasiga qarab aeslaidagi avariyalar bo’linadi: 1 lokal, radiatsion xodisalar binoda yoki aes da chegaralanadi; bunda ishchilarning nurlanishi, binoning normada belgilangandan yuqori darajada ifloslanishi kuzatilishi mumkin. 2 maxalliy, radiatsion xodisalar aes xududi bilan chegaralanadi. bunda ishchilarning nurlanishi, aesning bir nechta yoki barcha binolarining normada belgilangandan yuqori darajada ifloslanishi kuzatilishi mumkin. (3) umumiy: aes territoriyasidan tashqari radiatsion oqibatlar tarqalsa, aholiningg nurlanish va atrof – muhitning ifloslanishi kuzatilishi mukin. 3)organizmga radiatsion nurlanishning biologik tahsiri. (1) radiatsion xarakterga ega f.h da qo’llaniladigan atamalar. 1.radioaktiv nurlar - yuqori energiyaga ega bo’lgan atom ‘ortlashida yuqori tezlikli zarrachalar yoki elektromagnit to’lqinlarini chiqrib tashlanishi. alg’fa (α)-nurlar, beta (β )-nurlar, gamma (γ)-nurlar, iks (χ)-nurlar va neytron nurlar radioaktiv nurlarni tashkil qiladi. 2.radioaktivlik – moddalarnining radioaktiv nurlarini taratish xususiyatiga yoki kodirliliga ishora qiluvchi so’z. radioaktiv nurlarini taratuvchi moddalarga radionuklidlar deyiladi. 3.radioatsion ‘ortlash va ifloslanish : nurlanish …

4 / 10

boblarga va kishi organizmiga tushgan radioaktiv moddalardan xalos qilishdir. radioaktiv moddalarni bartiraf etish maqsadida zararlangan shaxsni xodisa bo’lgan joyda dush qabul qildiradi va zararsizlantirishning boshqa usullari qo’llaniladi. (2) radiatsion fv da qo’llaniladigan o’lchash birliklari 1-jadval. radiatsiyaning o’lchash birliklari ahamiyati yangi o’lchovlar eski o’lchovlar qabul qilingan radioaktiv nurlarni o’lchash birligi organizmga kirgan radioaktiv moddalar miqdori (nurlanish dozasi). s/kg kl/kg(kulon/kilog-ramm) r rentgen r buyum va kishi organizmi qabul qilgan radioaktiv moddalar(qabul qilgant doza) grey (gr) rad (qabul qilingan nurlanish dozasi) kishi organizmiga radioaktiv nurlarning tahsiri (haqiqatan tahsir etuvchi nurlar dozasi) zivert (zv) msv milli zivert (mzv) 1 zv ning 1/1000 qismiga teng rem rem (kishini rentgen mukobilil o’lchangan yoki baholash omili) radioaktiv-likni o’lchash birligi radioaktiv nurlar qancha dozada chiqadi bekkerelg’ (bk) si kyuri (ki) (manba: “atom meditsinasi uchun asosiy materiallar” dan tuzilgan: atom energetikasi bo’yicha tekshirish qo’mitasi). 50% gacha ‘asayish davri – radionuklidkarning ‘archalanishidan keyin ½ sathgacha radioaktivlikni tushishga ketgan vaqt shu …

5 / 10

larning ionizatsiya ‘otentsialiga bog’liq. ionizatsiya ‘otentsiali yuqori bo’lganda xatto bir xil radionurlanish dozaga ega bo’lgan radiatsiyanig tahsiri oshadi. masalan γ- nurlarga qaraganda α- nurlar yuqoriroq bo’lgan ionizatsiya ‘otentsialiga ega va, demak, ularning tahsir ko’llami kengroqdir. atom ‘ortlashlarining ichki va tashqi tahsir shakllarini farqlashadi. aeslarda avariya sodir bo’lganda ,ayniqsa yadro ‘ortlashlarda aholi ichki va tashqi nurlanish turlari tahsiriga chalinishi mumkin. tashqi nurlanishning o’ziga xos bo’lgan xususiyatlari: α-nurlar uncha katta tahsir kuchiga ega emas. chunki ular kiyim va teri ko’lamlari bilan ushlanib qolinadi. bundan tashqari, β-nurlar ham juda katta tahsir kuchiga ega emas. faqat ko’z va teri nurlanishi bundan mustasno. β-nurlar organizmga kirib borish kuchga ega va nurlanish dozasidan kelib chiqqan holda organizmning ichki organlarini shikastlantirishi mumkin. ichki nurlanishning o’ziga xos bo’lgan xususiyatlari: α- nurlar kuchsiz kirib borish xususiyatiga ega bo’lsa ham ular katta energiyaga ega bo’lib, etib borgan xujayralarga kuchli tahsir qilishi mumkin. nafas olinayotgan havo, ovqat va ichimli suv orqali …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "radiatsiyadan shikastlanish va uning ta'rifi"

mavzu 2: radiatsiyadan shikastlanish, uning ta’rifi. birinchi tibbiy yordam va shifokorgacha bo’lgan yordam ko’rsatish xususiyatlari reja: 1.radiatsion tusdagi fxda saralash asoslari. 2.radiatsion tusdagi fxda birinchi va shifokorgacha bo’lgan yordam usullari. 3.radiatsion tusdagi fxda evakuatsiya asoslari. radiatsion tusdagi fx bu nima? 1) radiatsion tusdagi fxlar xaqida tushuncha. radiatsion tusdagi fx texnogen tusdagi fx ning bir ko’rinishi bo’lib, insonlar faoliyati bilan bog’liq bo’ladi..bu xolat mahlum bir xududda aes dagi avariya, aes, kemalarning yadro reaktorlarida, raketalarda, radiatsiya manbalarini eks’luatatsiya qilish qoidalarining buzilishida, radioaktiv moddalarni ko’mishda extiyotkorlik choralarini ko’rilmaganda yuzaga keladi. bunday xolat insonlar o’limiga, salomatliginin...

This file contains 10 pages in DOC format (99.0 KB). To download "radiatsiyadan shikastlanish va uning ta'rifi", click the Telegram button on the left.

Tags: radiatsiyadan shikastlanish va … DOC 10 pages Free download Telegram