"sab’ai sayyor" va "mehr va shuhayl"

DOC 36 pages 125.5 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 125.5 KB

File type DOC

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

“sab’ai sayyor” va “mehr va shuhayl” mundarija kirish…………………………………………………………………………....3 i bob. “sab’ai sayyor” dostoni badiiy xususiyatlari……….5 1.1 “sab’ai sayyor” dostoni yaratilish tarixi…………………………………….....5 1.2. “sab’ai sayyor” dostoni umumiy tasnifi ………..…………………….…..…13 ii bob. “mehr va suhayl” hikoyatida obrazlar………………22 2.1.“mehr va shuhayl” hikoyati …….…………………………………….……22 2.2. hikoyatda obrazlar va bosh qahramonlar tasnifi ………...…….………….....24 iii-bob alisher navoiyning “sab’ai sayyor”dostonidagi “mehr va suhayl” hikoyatini o’rganish. 3.1 “sab’ai sayyor” dostonidagi “mehr va suhayl” hikoyasini metodikasi haqida……………………………………………………………………………..27 xulosa………………………………...…………………………………….....30 foydalanilgan adabiyot roʻyxati……………………….……....31 kirish tarix hukmi shunga guvohki, xalqchil, insonparvar va yuksak san’at namunasi boʻlgan asarlargina davrlar sinovidan oʻtib, yangidan yangi avlodlarga ma’naviyat va ma’rifat nurlarini taratib, ardoqli meros sifatida qadrlanadi. ulugʻ mutafakkir alisher navoiy yaratgan bebaho badiiy durdonalar ana shunday xushbaxt taqdirga ega. yana shu ham haqiqatki, buyuk obidalarni bunyod eta olgan umr bezagi – mutafakkirlarning har bir soʻzi inson va insoniyat, hayot va jamiyat haqidagi qarashlari goʻzallik, nafosat borasida bildirgan mulohazalari qimmatli va qadrlidir. zero, ular pok qalb va …

2 / 36

lgan edi. mazkur universitetning buyuk bobokalonimiz nomi bilan atalishi ham ul zoti sharifning oʻzbek xalqi ma’naviyati rivojiga qoʻshgan hissalaridandir. alisher navoiy uslubiy me’rosi undan keyin yashab, ijod qilgan bir necha yirik qalam ahli uchun oʻziga xos maktab vazifasini oʻtamoqda. lekin bu maktab faqat oʻzbek yoxud turkiylar uchungina emas, balki bani bashar ichidan yetishib chiqqan soʻz daholaridan tortib, oʻziga yarasha “ta’bi nazmi” bor shaxslarga ham taalluqlidir. navoiy asarlari bagʻrida jo boʻlgan milliy va umuminsoniy qarashlar, fikrlar har bir inson uchun ne qadar zarur va ahamiyatli boʻlsa, ularning zargarona ifodasi, tengsiz mahorat natijasi oʻlaroq, tarkib topgan goʻzal shakli shu qadar jozibali, hayratlanarli. ularni oʻqigan kishi, agar tom ma’noda uni tushunish, anglash baxtiga musharraf boʻlsa, shoirning ulugʻ donishmandligi oldida lol qolsa, yozmishlari, badiiyati, ularning nafosati qarshisida dong qotadi. shuning uchun adib asarlarining mazmuni, gʻoyaviy jihatlari tadqiqi ne chogʻliq dolzarb boʻlsa, ularning badiiyatini oʻrganish, mahorat qirralarini ochib berish ham birdek zarur. buyuk istiqlol sharofati …

3 / 36

sh asosiy maqsad qilib olingan. i bob. “sab’ai sayyor” dostoni badiiy xususiyatlari 1.1 “sab’ai sayyor” dostoni yaratilish tarixi alisher navoiy “xamsa”sining toʻrtinchi dostoni “sab’ai sayyor” deb atalib, 1484 yilda yozib tugallangan. asarning bosh qahramoni bahrom boʻlib, tarixiy shaxs sifatida eronning sosoniy hukmdori varaxran v (420 – 438 yillarda podsholik qilgan) bilan bogʻliq. bu hukmdor qulon (yovvoyi kiyik)ni ovlashga nihoyatda oʻch boʻlganligi uchun xalq orasida bahrom goʻr (qulon) laqabi bilan shuhrat topgan. sharq mamlakatlarida mars (mirrix) yulduzi bahrom deb atalib, jang-u jadallar homiysi sifatida keladi. bahrom bilan bogʻliq xalq naqllari, afsona va rivoyatlar dastavval eronliklar tomonidan vujudga keltirilgan va davrlar oʻtishi bilan sharq xalqlari orasida keng tarqalib ketadi. bahrom obrazi dastlab forsiy adabiyotda abulqosim firdavsiy “shohnoma”sida tasvirlanadi. firdavsiy bahromni musbat va manfiy jihatlarga ega murakkab shaxs sifatida tasvirlaydi: u bir tomondan, adolatsevar podsho, vatanparvar yurt egasi, tengsiz aql-idrok, kuch-quvvat sohibi, mohir ovchi boʻlsa, ikkinchi tomondan, kitobxon koʻz oʻngida aysh-ishratga, ehtirosga oʻch, …

4 / 36

k bilan bogʻliq hikoyasini qoliplovchi hikoya qilib olib, unga 7 mustaqil hikoyat kiritadi. nizomiy asari yaratilganidan keyin bir asrdan koʻproq vaqt oʻtgach, xusrav dehlaviy unga javob tarzida “hasht behisht” dostonini yozadi. uning dostonida ham bahromning sarguzashtlarini tasvirlovchi asosiy qoliplovchi hikoya va yetti malika hikoyasi mavjud. ushbu hikoyalar birgalikda jamlanib, 8 hikoyani hosil qilganligi uchun dehlaviy oʻz dostonini “hasht behisht” deb nomlaydi va malikalar aytib beradigan 7 hikoyatni hind eposidan oladi. shuningdek, dostonning muqaddimasi yetti bob, yakunlovchi qismi esa bir bobdan iboratligi, umumiy boblar soni sakkiztaligi uchun ham shunday nomlanishga sabab boʻlgan, degan qarashlar ham mavjud. dehlaviy oʻz dostonini bahromning taxtga chiqish voqeasidan boshlab, ungacha boʻlgan voqealarni tushirib qoldiradi. mazkur mavzuda yaratilgan asarlardan yana biri - ashraf marogʻiyning “haft avrang” dostoni boʻlib, alisher navoiy “muhokamat ul-lugʻatayn”da ashrafning ushbu dostonini “sab’ai sayyor” dostoni uchun asos boʻlgan asar sifatida tilga oladi. navoiy “ashraf “haft paykar”ning yetti hurvashin peshkashimgʻa yarogʻlabtur” , deb yozar ekan, …

5 / 36

g “sab’ai sayyor” dostoni tilining tadqiqotchilaridan prof. alibek rustamov doston vaznini “hafifi musaddasi maxbuni mahzuf va maqsur, maqtu’ va maqtu’i musabbagʻ” deb belgilaydi: foilotun (yoki failotun) mafoilun failun (yoki failon) yo fa’lun yohud fa’loi)2 . filologiya fanlari doktori s. hasanov esa, “sab’ai sayyor” dostonida hafif bahrining yetti xil koʻrinishi mohirona qoʻllanilganini ta’kidlaydi. alisher navoiy “muhokamatul-lugʻatayn” asarida “yana chun “sab’ai sayyora” rasadin zamirim bogʻlabtur. ashraf “haft paykar” ning yetti hurvashin peshkashimgʻa yarogʻlabtur3” , deb yozgan va doston nomini “sab’ai sayyora” deb atagan boʻlsa-da, ammo dostonning xotimasida: lutf bu nazm aro bagʻoyatdur, gʻaraz ammo yeti hikoyatdur. chunki qoyil yeti musofir edi ki, alar sayr ishiga mohir edi. boʻldi chun bu raqam ishi tayyor, qoʻydum otini «sab’ai sayyor».— deb ta’kidlaydi va diqqatni asarning asosini tashkil etgan yetti hikoyatga, bu hikoyatlarning aytuvchilari sayr ishiga mohir boʻlgan yetti musofir ekanligiga qaratib, doston nomini “sab’ai sayyor”, ya’ni “yetti sayyor (kezuvchi)” deb ataganini uqdiradi.“sayyor” soʻzi lugʻatlarda: 1. …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""sab’ai sayyor" va "mehr va shuhayl""

“sab’ai sayyor” va “mehr va shuhayl” mundarija kirish…………………………………………………………………………....3 i bob. “sab’ai sayyor” dostoni badiiy xususiyatlari……….5 1.1 “sab’ai sayyor” dostoni yaratilish tarixi…………………………………….....5 1.2. “sab’ai sayyor” dostoni umumiy tasnifi ………..…………………….…..…13 ii bob. “mehr va suhayl” hikoyatida obrazlar………………22 2.1.“mehr va shuhayl” hikoyati …….…………………………………….……22 2.2. hikoyatda obrazlar va bosh qahramonlar tasnifi ………...…….………….....24 iii-bob alisher navoiyning “sab’ai sayyor”dostonidagi “mehr va suhayl” hikoyatini o’rganish. 3.1 “sab’ai sayyor” dostonidagi “mehr va suhayl” hikoyasini metodikasi haqida……………………………………………………………………………..27 xulosa………………………………...…………………………………….....30 foydalanilgan adabiyot roʻyxati……………………….……....31 kirish tarix hukmi shunga guvohki, xalqchil, ins...

This file contains 36 pages in DOC format (125.5 KB). To download ""sab’ai sayyor" va "mehr va shuhayl"", click the Telegram button on the left.

Tags: "sab’ai sayyor" va "mehr va shu… DOC 36 pages Free download Telegram