kurs ishi - ibtidoiy jamiyat tuzumida moddiy madaniyat

PDF 21 pages 356.2 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 356.2 KB

File type PDF

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti tarix fakulteti kurs ishi mavzu: ibtidoiy jamiyat tuzumida moddiy madaniyat bajardi: egamberdiyeva s tekshirdi: bobobekov a toshkent reja: kirish: 1.bob.ibtidoyi jamiyatda foydali bilimlarning o‘sishi. 1.1. moddiy madaniyatning rivojlanishi 1.2. tafakkur va nutq 1.3. ilmiy bilimlarva yozuvning vujudga kelishi 2.bob. ibtidoiyjamiyat tuzimida san’at. 2.1.ibtidoiysan’at 2.2.tasviriysan’at 2.3.ibtidoiymusiqa xulosa foydalanilganadabiyotlar. kirish kurs ishining dolzarbligi: ibtidoiy davir jahon tarixigao‘z ta’sirin iko‘rsatgaligi muhim o‘ringa egaligini ko‘rsatib, bugungi kunda shu ta’sir qanday rivojlarga olib kelganligni asoslab berish. arxaik yoki ibtidoiy madaniyat-mavjud insoniyat madaniyatining ibtidosi va eng uzoq davom etgan davridir. bu davir insoniyat tarixi umumiy kulamining 99% ni tashkil qilgan holda zamonaviy madaniyatga beqiyos tasirini ko‘rsatib kelmoqda. usha vaqtda vujudga kelgan arxaik madaniyatning ayrim ko‘rinishlari bo‘lish, fikrlash tarzi, fe’l-atvori, hozirga qadar yo‘qolgan emas. insoniyat hayotining boshlang‘ich davri keying barcha o‘zgarishlarga zamin tug‘dirganligi sababli bu davirni o‘rganish insoniyat evolyusiyasi asoslarini uning madaniyati negizini …

2 / 21

n tarixiga o‘z ta’sirini ko‘rsatgaligi muhim o‘ringa egaligini ko‘rsatib, bugungi kunda shu ta’sir qanday rivojlarga olib kelganligni asoslab berish. 1.bob.ibtidoyi jamiyatda foydali bilimlarning o‘sishi. 1.1. moddiy madaniyatning rivojlanishi amaliy bilimlar. odamning tabiat bilan juda og’ir kurashida mehnat qurollari murakkablasha va takomillasha borgan; bunda suyiltayoqlar va kupol tarashlangan tosh parchalaridan kamon va o’qlar, silliqlangan tosh boltalar va suyak buyumlar, metallardai foydalaiish, juda oddiy dastgohlar ixtiro qilish sari rivojlanish yuli bosib o’tilgan. eng sodda mexanik moslamalar: er kovlaydigan tayoq va chopqich asosida yuzaga kelgan richag-dastak va pona bo’lmay turib hozirgi texnika mavjud bo’la olmas edi. odamlar tabiiy g’orlardan foydalanish ishlaridan turli-tuman sun’iy uy-joylar qurishga asta-sekin o’ta borishgan. novdalar, xodalar, pustloq, terilar, namat, keng barglar, poxol, kolish, turli hayvon suyaklari, chim, daraxt, loy, tosh, keyinrooq g’isht, avval boshda quritilgan g’isht, so’ngra pishirilgan g’isht uy-joylar qurish uchun material sifatida xizmat qilgan. dastlabki turar joylar parda devorsiz, eshiksiz va derazasiz bo’lgan. arxeologlar doimiy turar joylarning …

3 / 21

shan, ovqat esa qizitilgan toshlar yordamida yog’och tog’orachalarda pishirilgan.faqat keramika ixtiro qilingandan keyingina chinakam ovqat pishirish mumkin bo’lgan. ovqat eyish vaqtida kosa, tovoq, qoshiq, pichoq va cho’plar ishlatilgan. don maydalash- talqon qilish uchun toshdan yasalgan don yanchgichlar, yog’och o’g’irldar mavjud bo’lgan. ibtidoiy kiyim-boshning turlari juda xilma-xildir. uning yuzaga kelishi va rivojlanishi iqlim sharoitlariga bog’liq bo’lgan. hammadan aaval sovuq o’lkalarda kiyim-bosh paydo bo’lgan. fartuk, kamar (belbog’), plash, yupka erkak va ayollarning kiyim-boshining eng qadimgi elementlari deb hisoblanadi. engil kiyim va ishton keyinroq iaydo bo’lgan. tabiiy sharoitlarga qarab barglardan, teri, o’simlik tolasidan va yungdan kiyimlar tikilgan. kiyim-boshni suyak ninalar bilan tikishgan. yog’ochdan, pustloq-chiptadan, teridan, namat va yungdan qilipgan oyoq kiyimlari kiyim-boshga nisbatan keyinroq vujudga kelgan va hamma joyda birdan paydo bo’lavermagan. uy-joylar qurilishi, kiyim-bosh, oyoq kimiyi, uy-ro’zg’or anjomlari ishlab chiqarish xona kasblarining yog’och, daraxt po’stlog’i va teri ishlash, terilar tayyorlar va to’qish shaklida rivojlana borishi bilan bevosita bog’liqdir. avval boshda qayiqlar, chana, …

4 / 21

ning mardonavor ish-xarakatlari aks ettiriladi, ko’pincha urug’larning, qabilalarning kelib chiqishlari haqida, dunyoning paydo bo’lishi to’g’risida hikoya qilinadi.ibtidoiy jamiyatda yozuv bo’lmagan, shuning uchun afsonalar avloddanavlodga og’zaki ko’chib yurgan. 1.2. tafakkur va nutqning o’sishi tafakkur va nutq taraqqiy qilmay turib madaniyatning vujudga kelishi mumkin emas. burjua fanida arxantroplar va paleantroplar tafakkuri xususida ikkita g’ayri ilmiy kontseptsiya tarqalgan. bu kontseptsiyalardan birining (evolyutsionist e. teylor va g. spenser ilgari surgan kontseptsiya} namoyandalari eng qadimgi odamlar tafakkuri bilan hozirgi jismoniy tipdagi insoni tafakkuri o’rtasidagi farqlarni e’tirof qilishmaydi. ikknichi (l. levi - bryulem) ta’rif qilgan kontseptsiyaning izdoshlari hamma ibtidoiy odamlar tafakkurini "mantiqiy tafakkurdan oldingi".ya’ni mantiq qonunlariga buysunmaydigan tafakkur deb hisoblashadi. eng qadimgi odamlar qurollar yasash uchun ishlatgan materiallar (toshlar, yog’ochlar)ning xususiyatlarini bilib olgan, hayvonlarning odatlarini o’rgangan va ularni ovlay bilgan, eyiladigan va eyilmaydigan mevalarni, etildizli giyohlar va shu kabilarni bir-biridan farq qila olgan. lekin o’sha davrda odamlar tabiat ustidan xali katta g’alaba qila olmaganlar, binobarin, ularning …

5 / 21

eyingi paleolitga qadar nutq noaniq bo’lgan, ammo paleontroplar nutqi arxontroplar nutqiga qaragnada ancha taraqqiy etgan. neandertallarda ko’p ma’noli va yaxlit mazmunli yangi so’z jumlalar paydo bo’lgan. eng qadimgi odamlarda esa bir bo’g’inli, turlanmaydigan va bir-biri bilan bog’lanmaydigan so’zlar mavjud bo’lgan. nutq tafakkur bilan chambarchas bog’lanib o’sa borgan. er yuzida gapirishni bilmaydigan bironta ham xalq yo’q, shuning uchun ham olimlar odam g’oyat katta insoniy muvaffaqiyatlardan biri bo’lgan nutqniig shu darajada o’sishiga qanday yul bilan erishganligini fahmlab, bilib olishlarigagina to’g’ri keladi. tilning paydo bo’lish imkoniyatini anglash uchun oziq-ovqat qidirib topish yulida cheksiz tashvish tortgan ibtidoiy odamlarimng yashagan sharoitlarini unutmasligimiz kerak. maymun odamlar oziq-ovqat qidirib topishgan, o’zlarini dushmanlardan birgalikda (kollektiv bo’lib) himoya qilishgan.ana shu vaziyatda nutq o’sa borgan, chunki, mehnat protsessida odamlarning birgalikdagi ish-xarakatlari to’g’risida so’zlashib quyish, tajriba almashish zarur bo’lgan. shuningdek, odamning tikka yurishga o’rganishi va mehnat protsessida butun organizmishshg shakllanishi bilan birga ba’zi bir organlar (hiqqildoq, o’pka, til va boshqalar)ning alohida …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kurs ishi - ibtidoiy jamiyat tuzumida moddiy madaniyat"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti tarix fakulteti kurs ishi mavzu: ibtidoiy jamiyat tuzumida moddiy madaniyat bajardi: egamberdiyeva s tekshirdi: bobobekov a toshkent reja: kirish: 1.bob.ibtidoyi jamiyatda foydali bilimlarning o‘sishi. 1.1. moddiy madaniyatning rivojlanishi 1.2. tafakkur va nutq 1.3. ilmiy bilimlarva yozuvning vujudga kelishi 2.bob. ibtidoiyjamiyat tuzimida san’at. 2.1.ibtidoiysan’at 2.2.tasviriysan’at 2.3.ibtidoiymusiqa xulosa foydalanilganadabiyotlar. kirish kurs ishining dolzarbligi: ibtidoiy davir jahon tarixigao‘z ta’sirin iko‘rsatgaligi muhim o‘ringa egaligini ko‘rsatib, bugungi kunda shu ta’sir qanday rivojlarga olib kelganligni asoslab berish. arxaik yoki ibtidoiy madaniyat-mavjud ...

This file contains 21 pages in PDF format (356.2 KB). To download "kurs ishi - ibtidoiy jamiyat tuzumida moddiy madaniyat", click the Telegram button on the left.

Tags: kurs ishi - ibtidoiy jamiyat tu… PDF 21 pages Free download Telegram