issiqlik o’tkazish asoslari

DOC 32 pages 716.0 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 716.0 KB

File type DOC

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

issiqlik o’tkazish asoslari reja: 1. umumiy tushunchalar 2. issiqlik o’tkazishinig asosiy tenglamasi 3. issiqlik o’tkazuvchanlik 4. issiqlik nurlanishi 5. konvektiv issiqlik almashinish 7.1. umumiy tushunchalar neft va gazni qayta ishlash, neft kimyosi va sanoatning boshqa sohalarida issiqlik almashinish jarayonlaridan keng foydalaniladi. masalan, neft va mazutni haydash, piroliz, katalitik kreking, riforming, gidrotozalash va moylarni tozalash kabi jarayonlarda turli issiqlik almashinish uskunalari ishlatiladi. bir qator texnologik jarayonlarining yo’nalishi issiqlik energiyasining berilishi yoki uzatilishi natijasida ma’lum bir haroratga ega bo’lgan holatdagina yuz beradi. tezligi issiqlikning berilishi yoki uzatilishi bilan bog’liq bo’lgan jarayonlar (isitish, sovitish, bug’latish, kondensasiyalash va hokazo) issiqlik almashinish jarayonlari deb yuritiladi. har xil haroratga ega bo’lgan jismlarda issiqlik energiyasining biridan ikkinchisiga o’tishi issiqlik almashinish jarayoni deb ataladi. «issiq» va «sovuq» jismlarning haroratlari o’rtasidagi farq issiqlik almashinishining harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi. haroratlar farqi bo’lganda termodinamikaning ikkinchi qonuniga ko’ra issiqlik energiyasi harorati yuqori bo’lgan jismdan harorati past bo’lgan jismga o’z-o’zidan o’tadi. jismlar o’rtasidagi issiqlik …

2 / 32

tida issiqlik o’tkazuvchanlik jarayoni sodir bo’ladi. qattiq jismlarda, gaz yoki suyuqliklarning yupqa qatlamlarida issiqlik asosan issiqlik o’tkazuvchanlik orqali tarqaladi. gaz yoki suyuqliklarda makroskopik hajmlarning harakati va ularni aralashtirish natijasida yuz beradigan issiqlikning tarqalishi konveksiya deb ataladi. konveksiya ikki xil (erkin va majburiy) bo’ladi. gaz yoki suyuqlik ayrim qismlaridagi zichliklarning farqi natijasida hosil bo’ladigan issiqlikning almashinishi tabiiy yoki erkin konveksiya deyiladi. tashqi kuchlar ta’sirida (masalan, suyuqliklarni nasoslar yordamida uzatish yoki ularni mexanik aralashtirgichlar bilan aralashtirish paytida) majburiy konveksiya paydo bo’ladi. issiqlik energiyasining elektromagnit to’lqinlar yordamida tarqalishi issiqlikning nurlanishi deb yuritiladi. har qanday jism o’zidan energiyani nurlatish qobiliyatiga ega. nurlangan energiya boshqa jismga yutiladi va qaytadan issiqlikka aylanadi. natijada nur bilan issiqlik almashinish sodir bo’lib, u o’z navbatida nur chiqarish va nur yutish jarayonlaridan tashkil topadi. haqiqiy sharoitlarda issiqlik almashinish alohida olingan biror usul bilan emas, balki bir necha usullar yordamida yuzaga keladi, ya’ni murakkab issiqlik o’tkazish jarayonlari amalga oshiriladi. issiqlik almashinish …

3 / 32

emas. shu sababdan muhandislik hisoblashlarda issiqlikning turli hilda tarqalishini umumlashtirilib, yaxlit issiqlik o’tkazish jarayoni, deb qabul qilinadi. 7.2. issiqlik o’tkazishinig asosiy tenglamasi issiqlik almashinish jarayonlarida issiqlik bir muhitdan ikkinchisiga o’tadi. ko’pincha issiqlik tashuvchi agentlar bir-biridan devor orqali (uskuna yoki quvurning devori va hokazo) ajratilgan bo’ladi. harorati yuqori bo’lgan muhitdan harorati past bo’lgan muhitga biror devor orqali issiqlikning berilishi issiqlikning o’tishi deb ataladi. bunda berilgan issiqlikning miqdori q issiqlik o’tkazishning asosiy tenglamasi orqali topiladi: q = kδto’r fτ, (7.1) bu yerda k – issiqlik o’tkazish koeffisiyenti; δto’r – issiq va sovuq muhit haroratlarining o’rtacha farqi; g’ – muhitlarni ajratuvchi devor yuzasi; τ – jarayonning davomiyligi. uzluksiz ishlaydigan turg’un jarayonlar uchun (7.1) tenglamadagi τ hisobga olinmaydi. u holda: q = kδto’rf . (7.2) (7.1) tenglamadagi k – issiqlikning birinchi muhit markazidan ajratuvchi devorga issiqlik berish, devor orqali issiqlik o’tkazuvchanlik va devor yuzasidan ikkinchi muhit markaziga issiqlik berish yo’llari orqali o’tish tezligini belgilovchi …

4 / 32

markazidagi harorat. (7.3) ifodalardan quyidagilarni olish mumkin: . (7.4) (7.4) tenglamalarning chap va o’ng tomonlarini o’zaro qo’shamiz: = (7.5) yoki q = f ( ). (7.6) (7.2) va (7.6) tenglamalarni o’zaro solishtirish natijasida tekis devor uchun quyidagi ifodalarni olish mumkin: k = (7.7) yoki . (7.8) issiqlik o’tkazish koeffisiyentiga teskari bo’lgan qiymat issiqlik o’tishining termik qarshiligi deb yuritiladi. va qiymatlar issiqlik berishning termik qarshiliklarini, esa devorning termik qarshiligini ifodalaydi. issiqlik o’tkazish koeffisiyenti quyidagi o’lchov birligiga ega: k = . shunday qilib, issiqlik o’tkazish koeffisiyenti k harorati yuqori bo’lgan muhitdan harorati past bo’lgan muhitga vaqt birligi ichida ajratuvchi devorning 1 m2 yuzasidan muhitlar haroratlari farqi 1 gradus bo’lganda o’tkazilgan issiqlikning miqdorini bildiradi. ko’p qatlamli devordan issiqlik o’tish jarayonida har bir qatlamning termik qarshiliklari hisobga olinadi. bu holda k ning qiymati quyidagi tenglama bilan topiladi: , (7.9) bu yerda i – qatlamning tartib soni; n – qatlamlar soni. neft va gazni qayta …

5 / 32

a nisbatan olinadi. shu sababli kr= o’lchov birligiga ega. qalin devorli silindrsimon yuzalarni, jumladan, katta qalinlikdagi izolyasiya qatlami bilan qoplangan quvurlarni hisoblashdagina (7.10) va (7.11) tenglamalardan foydalaniladi. yupqa devorli quvurlarni hisoblashda esa (7.2) va (7.7) tenglamalardan foydalanish mumkin. 7.3. issiqlik o’tkazuvchanlik turli haroratlarga ega bo’lgan jismlar yoki ularning ayrim qismlarini o’zaro tegib turishi paytida yuz bergan issiqlik almashinishga issiqlik o’tkazuvchanlik deb yuritiladi. issiqlik o’tkazuvchanlikning mexanizmi jismlarning agregat holatiga bog’liq bo’ladi. suyuqliklar va qattiq jismlar – dielektriklarda issiqlik o’tkazuvchanlik yonma-yon joylashgan zarrachalar – atom va molekulalarning issiqlik harakati ta’sirida energiya almashinishiga asoslangan. metallarda issiqlikning almashinishi asosan erkin elektronlarning diffuziyasi orqali boradi. gazlarda issiqlik o’tkazuvchanlik molekula va atomlarning o’zaro to’qnashuvi va ularning diffuziyasi ta’sirida yuz beradi. harorat maydoni va gradiyenti. jismning hamma nuqtalaridagi haroratlar qiymatlarining jami harorat maydonini tashkil etadi. harorat maydoni turg’un va noturg’un bo’lishi mumkin. agar har bir nuqtadagi harorat vaqt davomida o’zgarmasa, bunday harorat maydoni turg’un bo’ladi. mabodo harorat …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "issiqlik o’tkazish asoslari"

issiqlik o’tkazish asoslari reja: 1. umumiy tushunchalar 2. issiqlik o’tkazishinig asosiy tenglamasi 3. issiqlik o’tkazuvchanlik 4. issiqlik nurlanishi 5. konvektiv issiqlik almashinish 7.1. umumiy tushunchalar neft va gazni qayta ishlash, neft kimyosi va sanoatning boshqa sohalarida issiqlik almashinish jarayonlaridan keng foydalaniladi. masalan, neft va mazutni haydash, piroliz, katalitik kreking, riforming, gidrotozalash va moylarni tozalash kabi jarayonlarda turli issiqlik almashinish uskunalari ishlatiladi. bir qator texnologik jarayonlarining yo’nalishi issiqlik energiyasining berilishi yoki uzatilishi natijasida ma’lum bir haroratga ega bo’lgan holatdagina yuz beradi. tezligi issiqlikning berilishi yoki uzatilishi bilan bog’liq bo’lgan jarayonlar (isitish, sovitish, bug’latish, kond...

This file contains 32 pages in DOC format (716.0 KB). To download "issiqlik o’tkazish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: issiqlik o’tkazish asoslari DOC 32 pages Free download Telegram