issiqlik uzatilishi nazariyasi asoslari

PPT 40 pages 1.5 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPT

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

қарши муҳандислик – иқтисодиёт институти o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi toshkent irrigatsiya va qishloq xo'jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti qarshi filiali fb.com/tiiamekb.uz www.tiiamekb.uz admin@tiiamekb.uz t.me/tiiamekb_uz «umumtexnik fanlar» kafedrasi “termodinamika” fanidan 3-mavzu: “issiqlik uzatilishi nazariyasi asoslari” ма’ruzachi: sh.b.imomov qarshi – 2022 y. insonning aql zakovati va bilimlarini saqlash va keng yoyishning eng mukammal quroli bo‘lgan va insoniyat yaratgan eng buyuk kashfiyotlardan biri bo‘lgan kitob, shaxsning har tomonlama yuksalishiga va ijtimoiy taraqqiyotiga yordam beradi. ulug‘ yurtdoshimiz, shoir yusuf xos xojibning 1069 yilda yaratgan “qutadg‘u bilig” asaridagi quyidagi misralar diqqatga sazovordir: bitib qo‘ymasaydi dono qalami qorong‘u qolardi moziy olami. haqiqatdan ham bizgacha saqlanib qolgan shunday yozuvlar, kitoblar bo‘lmaganida insoniyat o‘z o‘tmishini ham, bilim, donolik va hikmatlarini ham bilolmagan, ilm fanni ham taraqqiy ettira olmagan bo‘lardi. demak, kitob barcha zamonlar uchun ham eng zarur narsa, qalblar malhami, bilimlar xazinasi, donishmandlik chashmasi bo‘lgan va shunday bo‘lib qolaveradi. tavsiya etilayotgan asosiy adabiyotlar: 1. zohidov …

2 / 40

namika bilan birgalikda issiqlik texnikasining nazariy asosi hisoblanadi. issiqlik almashinuv qonunlarini o‘rganish mashina, dvigatel, apparat va shu kabilarning ish jarayonlarida vujudga keladigan issiqlik oqimlarini boshqarish uchun zarur. issiqlik uzatish nazariyasida ikkita asosiy masala ko‘riladi. berilgan sharoitda bir jismdan boshqa jismga o‘tadigan issiqlik miqdorini aniqlash. issiqlik almashinuv jarayonida ishtirok etayotgan jismning turli qismlaridagi temperaturani aniqlash. 1. issiqlik uzatish va uning turlari * temperaturalar farqi issiqlik almashinuvining zaruriy va yetarli shartidir. issiqlik uch xil usulda uzatiladi: issiqlik o‘tkazuvchanlik, konvektsiya va nurlanish yoki radiatsiya. bu issiqlik almashinuv usullari bir-biridan tubdan farq qilib, turli xil qonuniyatlarga bo‘ysunadilar. issiqlik o‘tkazuvchanlik – jismning turli temperaturali ayrim qismlari bir-biriga bevosita tekkanda issiqlik energiyasining tarqalish jarayoni. konvektsiya – bir tekis isimagan suyuqlik yoki gazning harakati va aralashishi natijasida issiqlik uzatish jarayoni. nurlanish – energiyaning elektromagnit to‘lqinlar vositasida uzatish jarayoni. issiqlik o‘tkazuvchanlik hodisasi jismlar o‘rtasida temperaturalar farqi bo'lganda uzluksiz muhitda sodir boladi. issiqlik energiyasining o‘z-o‘zidan issiq jismdan sovuqroq jismga …

3 / 40

lning issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti temperaturaga bog‘liq emas, deb qabul qilamiz. devorning tashqi sirtlarida temperaturalar o‘zgarmas t1>t2 holda saqlab turiladi; temperatura faqat devor sirtiga perpendikulyar bo‘lgan o‘q x yo‘nalishdagina o‘zgaradi, ya’ni temperatura maydoni bir o‘lchamli, temperatura gradienti dt/dx ga teng. devor ichida ikkita izotermik sirt bilan chegaralangan, qalinligi dx bo‘lgan elementar qatlamni ajratamiz. bu qatlam uchun fure tenglamasi quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi: 1-rasmda bir jinsli materialdan (g‘isht, metall, yog‘och va hokazo) ishlangan qalinligi  bo‘lgan yassi bir qatlamli devor ko‘rsatilgan. (3) yassi devorda issiqlik oqimining zichligi issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisenti ga, temperaturalar farqi ga to’g’ri proportsional va devor qalinligi ga teskari proportsional bo’ladi. shuni nazarda tutish kerakki, issiqlik oqimi temperaturaning absolyut qiymati bilan emas, balki ularning farqi – issiqlik bosimi bilan aniqlanadi. nisbat devorning issiqlik o’tkazuvchanligi deyiladi. uning o’lchami . (3) tenglikni boshqacha ko’rinishda xam yozish mumkin: (4) devor qalinligining issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisentiga nisbati devorning termik qarshiligi deyiladi. (3) formuladan yassi sirt f …

4 / 40

chanlik yo‘li bilan amalga oshiriladi. konvektiv issiqlik berish nazariyasining asosiy vazifasi oqim yuvib o‘tadigan qattiq jism orqali o‘tadigan issiqlik miqdorini aniqlashdir. issiqlikning yakuniy oqimi doimo temperaturaning pasayish tomoniga yo‘nalgan bo‘ladi. issiqlik berishni amalda hisoblashda nyuton qonunidan foydalaniladi. (6) bu tenglik 1701 yili i.nyuton tomonidan olingan bo‘lib, nyutonning konvektiv issiqlik berish qonuni deb aytiladi. bu qonunga asosan suyuqlikdan devorga yoki devordan suyuqlikka o‘tadigan issiqlik miqdori q issiqlik almashinuvida ishtirok etayotgan sirt f ga, temperatura tushishi tc – tdev ga va issiqlik almashinuv vaqti  ga proportsional bo‘ladi. bu yerda tdev – devor sirtining temperaturasi; tc – devor sirtini yuvib o‘tadigan muhitning temperaturasi. suyuqlik bilan qattiq jism orasidagi issiqlik almashinuvining konkret shart-sharoitlarini hisobga oluvchi proportsionallik koeffitsienti  issiqlik berish koeffitsienti deyiladi. (6) formulada f= 1m2 va  =1 sek deb qabul qilsak, bir kvadrat metr yuzadan o‘tadigan issiqlik oqimining vatt hisobidagi zichligini olamiz: (7) yoki (8) issiqlik berish koeffitsientiga teskari bo‘lgan 1/ …

5 / 40

jarayon. bu jarayonni hisoblashda asosiy masala issiqlik berish koeffitsienti  ni aniqlashdir. issiqlik berish koeffitsienti  juda ko‘p faktorlarga bog‘liq bo‘lib, ulardan asosiylari quyidagilar: 4. nuriy issiqlik almashinuvi issiqlik bir jismdan ikkinchisiga nur orqali uzatilish jarayoni nurli issiqlik almashinuvi deyiladi. issiqlik nurlarining tarqalishi bu jism ichki energiyasining elektromagnit to‘lqin energiyasiga aylanishidir. temperaturasi absolyut noldan farqli bo‘lgan hamma jismlar nur tarqatadi. nurlanish energiyasi asosan nur tarqatayotgan jismning fizik xossalari va temperaturasiga bog‘liqdir. elektromagnit to‘lqinlar bir-biridan to‘lqin uzunligi yoki tebranish chastotasi bilan farqlanadi. agar to‘lqin uzunligi , tebranish chastotasini n bilan belgilasak, u holda barcha nurlar uchun vakuumdagi tezlik w=n=3108 m/s bo‘ladi. nur energiyasini tashuvchi zarra sifatida foton qabul qilingan. foton (yunon rhos(rhotos) – yorug‘lik) harakatlanayotgan vaqtda ma’lum massaga ega, tinch holatda uning massasi nolga teng bo‘ladi. nurlar orasida ko‘zga ko‘rinadigan (=0,40,8mkm) va infraqizil (=0,8800 mkm) nurlar ko‘p miqdorda issiqlik energiyasini eltganligi sababli ular issiqlik nurlari deyiladi. issiqlik nurlanishini tavsiflaydigan asosiy kattaliklarga …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "issiqlik uzatilishi nazariyasi asoslari"

қарши муҳандислик – иқтисодиёт институти o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi toshkent irrigatsiya va qishloq xo'jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti qarshi filiali fb.com/tiiamekb.uz www.tiiamekb.uz admin@tiiamekb.uz t.me/tiiamekb_uz «umumtexnik fanlar» kafedrasi “termodinamika” fanidan 3-mavzu: “issiqlik uzatilishi nazariyasi asoslari” ма’ruzachi: sh.b.imomov qarshi – 2022 y. insonning aql zakovati va bilimlarini saqlash va keng yoyishning eng mukammal quroli bo‘lgan va insoniyat yaratgan eng buyuk kashfiyotlardan biri bo‘lgan kitob, shaxsning har tomonlama yuksalishiga va ijtimoiy taraqqiyotiga yordam beradi. ulug‘ yurtdoshimiz, shoir yusuf xos xojibning 1069 yilda yaratgan “qutadg‘u bilig” asaridagi quyidagi misralar diqqatga sazovordir: bitib qo‘...

This file contains 40 pages in PPT format (1.5 MB). To download "issiqlik uzatilishi nazariyasi asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: issiqlik uzatilishi nazariyasi … PPT 40 pages Free download Telegram