g'aznaviylar davlatining vujudga kelishi

DOC 40 pages 184.0 KB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 184.0 KB

File type DOC

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

g'aznaviylar davlatining vujudga kelishi mundarija kirish……………………………………………………………………………3 i-bob g‘aznaviylar davlatining vujudga kelishi 1.1.g‘aznaviylar davlatining tashkil topishi, davlat boshqaruvi ……………….…6 1.2. g‘aznaviylar va g`aznaviylar davridagi siyosiy madaniy hayot ……….……9 1.3 g‘aznaviylar davlatining tarix sahnasiga kelishi ……………………………11 ii-bob g‘aznaviylar davlatining iqtisodiy va ijtimoiy holatlari 2.1 g`aznaviylar davlatining yuksalishi, ijtimoiy iqtisodiy hayoti ………………17 2.2 g‘aznaviylar davlatining tashkil topishi va faoliyat……………………….…22 2.3 g‘aznaviylar davlatining soliq va boj tizimi…………………………………25 xulosa ………………………………………………………………………...32 foydalanilgan adabiyotlar ………………………………………35 kirish g’aznaviylaraning siyosiy va kuch sifatida yuzaga kelishi va yuksalishi masalasida ham biz sovet tarixshunosligidagi mavjud ba’zi bir qarashlarni qabul qila olmaymiz. chunki ilgari g’aznaviylarni (demak, ularaning zamonini ham), asosan, salbiy tomondan ko’rsatishga intilib kelingan, desak mubolag’a bo’lmaydi. chunonchi, bu sulola asos topgan g’azna viloyati “isyonkor turk lashkarboshilari”ga boylik orttirish uchun qulay joy sifatida sharhlanib, o’z-o’zidan shu yerda kuchga kirgan va mazkur shahar (viloyat) nomila tanilgan g’aznaviylar sulolasi tarixi ham go’yo huddi shunday maqsad yo’lida yuzaga kelgan va faoliyat ko’rsatganday bayon etilgan. …

2 / 40

l ko’ramiz. ikkinchi, turkiston mintaqasida siyosiy taraqqiyotning o’ziga xos tomonlaridan biri-bu davrda xuddi madaniy hayotdagi kabi bir qator o’ziga yarasha kuchli davlat arboblarining, siyosiy sulolalarning yuzaga chiqishidir. gap bu yerda shunday holning yaxshi-yomonligida emas, oqibatlaridan qatьi nazar, shunday vaziyat sodir bo’lgan va bu bilib qo’yilsa har jhatdat foydalidir. g’aznaviylar sulolasi qandaydir “o’ljaparastlik” ketidan emas, balki mintaqada kechgan ijtimoiy-siyosiy munosabatlar muhitida yuzaga kelganligiga doir guvohliklar manbalarda yetaruli darajada topiladi. yuqorida biz somoviylar saroyida yirik lashkarboshilar tutgav mavqe haqida aytib o’ggan. 961 yili somoniy hukmdor abdumalik o’limidan so’ng vazirlar taxgga marhumning o’g’lini o’tkazadilar. bunga, manba tili bilan aytganda “somoniylar xonadoni uchun maqtovga loyiq xizmatlar qilib kelgan hamda noiblik va lashkarboshchilik yo’lini tuggan” alptegin qarshilik qiladi. shu tariqa davlat arkonlari va alptegin o’rtasidagi muxoliflik kuchayib avjiga chiqadi. lashkarboshi buxoroni tark etadi. xatto shundan keyin ham ziddiyatlar tugamay, oxirida alptegin va buxoro qo’shinlari o’rtasida to’qnashuv sodir bo’lib, buxorolik lashkar mag’lubiyatta uchraydi. somoniylar xonadoni va …

3 / 40

fida bo’lib o’tgan uchrashuv (bunda sobuktegin nuxni qo’llab-quvvatlashi haqida vada bergan) yo bo’lmasa 994 yili somoniylarning eng ashaddiy dushmanlaridan abu ali simjuriyning tor-mor etilishida sabuktegin tuggan asosiy o’rin orqali ko’rish mumkin. sabukteginning obro’-e’tibori so’ngi yillarda shu darajada yuqori bo’lganki u “dinu davlat himoyachisi (nosir ad-din va ad davla)” faxriy unvotni bilan mashhur edi. g’aznaviylarning ham rasman, ham amalan siyosiy kuch sifatiad tan olinishi 996 yiliga to’g’ri keladi. yuqorida qo’rib chiqilganidek, qoraxoniylar bir necha marta buxoroga tahdid soladilar. tilga olingan yili esa sabuktegii somoniylarni qoraxoniylar “changali” dan saqlab qoladi. somoniy nux iii raqib oldidagi zaifligini sezgan hodda unga murojaat qiladi. sabuktegin esa buxoroni qo’lga olib, qoraxoniylar bilan kelishuvga imzo chekadi. bunga ko’ra amudaryodan janubda joylashgan barcha viloyatlar sabukteginning nomiga muxirlanadi. uning vafotidan (997) keyin avqaliga taxgga bir oz muddat uni yg’li ismoil va 998 yildan esa boshqa farzandi mahmud chiqadi. g’aznaviylar qudrati va shuhratini oshirgan hukmdor ham aslida ana shu mauhmud …

4 / 40

hlil qilishni o‘z ichiga oladi. bu davrning siyosiy, iqtisodiy, madaniy va diniy sharoitlari tushuntiriladi. g‘aznaviylar davlatining qanday rivojlanganligi va ko‘p milatli xalqlar bilan qanday aloqalar o‘rnatganligi ko‘rsatiladi. g‘aznaviylar davlatining madaniy va ilmiy rivojlanish jarayonlarini o‘rganib, bu davrning ma'naviyat, ilm-fan, san'at, arxiv va madaniy asarlari bo‘yicha tushunchalar beradi. i-bob g‘aznaviylar davlatining vujudga kelishi 1.1.g‘aznaviylar davlatining tashkil topishi, davlat boshqaruvi gʻaznaviylar davlati xuroson, shimoliy hindiston hamda qisman movarounnahrda (x-xii asrlarda) yashagan turkiy davlat. gʻaznaviylar davlatiga alpteginning gʻulomi va kuyovi sabuktegin asos solgan. davlat nomi saltanatning poytaxti gʻazna shahri nomidan olingan. turkiy gʻulomlar xizmatlari evaziga somoniylardan xuroson va afgʻonistonning turli viloyatlari (gʻazna, kobul va boshqalar) ni boshqarish huquqini olganlar. sabuktegin gʻazna viloyatining noibi va qoʻshin amiri qilib tayinlangach (977), u bu mulklarni mustaqil boshqarishga kirishgan. 994–995 yillarda xurosonda boʻlib oʻtgan 2 jangda somoniylar amiri nuh ibn mansur va noib sabuktegin boshchiligidagi birlashgan qoʻshin isyon koʻtargan turk sarkardalari abu achi simjuriy (abulhasan simjuriynint oʻgʻli) …

5 / 40

i tarkibiga qoʻshib olgan. biroq janubiy toxariston (hozirgi shim. afgʻoniston) dan tashqari shimoliy toxariston (hozirgi surxondaryo viloyati va janubiy tojikiston) hududini ham egallash uchun gʻaznaviylar kurash boshlaganlarida qoraxoniylar bilan ularning manfaatlari oʻzaro toʻqnashdi. keskin kurashlar natijasida chagʻoniyon va termiz gʻaznaviylarga boʻysundirilgan. gʻaznaviylar bilan qoraxoniylar davlati oʻrtasidagi chegara amudaryo deb eʼtirof qilingan. 1024–1025-yillarda mahmud gʻaznaviy termiz yaqinida amudaryoni kechib oʻtib, temir darvoza (temir qopqa) orqali sugʻdga hujum qilgan va samarqandgacha borgan. bu harbiy yurishlar natijasida omul (chorjo'y)gacha boʻlgan viloyatlar qoraxoniylar hukmronligidan chiqib, gʻaznaviylar taʼsiriga oʻtgan. bu davrda gʻaznaviylar davlati sharqdagi yirik musulmon davlatiga aylangan edi. biroq, mahmud gʻaznaviyning oʻgʻli va valiahdi masʼud gʻaznaviy hukmronligi davrida (1030–1041) gʻaznaviylar davlati oʻz qoʻl ostidagi hududlarni birin-ketin qoʻldan chiqarib, asta-sekin tanazzulga yuz tuta boshladi. gʻaznaviylar davlati tarkibidan 1-boʻlib xorazm ajralib chiqdi. gʻaznaviylarning xorazmdagi noibi oltintosh vafot etgach (1032), uning oʻgʻli horun gʻaznaviylarga qarshi isyon koʻtardi (1034). u g`aznaviylar va qoraxoniylar bilan doʻstona aloqa oʻrnatib, xorazmni …

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "g'aznaviylar davlatining vujudga kelishi"

g'aznaviylar davlatining vujudga kelishi mundarija kirish……………………………………………………………………………3 i-bob g‘aznaviylar davlatining vujudga kelishi 1.1.g‘aznaviylar davlatining tashkil topishi, davlat boshqaruvi ……………….…6 1.2. g‘aznaviylar va g`aznaviylar davridagi siyosiy madaniy hayot ……….……9 1.3 g‘aznaviylar davlatining tarix sahnasiga kelishi ……………………………11 ii-bob g‘aznaviylar davlatining iqtisodiy va ijtimoiy holatlari 2.1 g`aznaviylar davlatining yuksalishi, ijtimoiy iqtisodiy hayoti ………………17 2.2 g‘aznaviylar davlatining tashkil topishi va faoliyat……………………….…22 2.3 g‘aznaviylar davlatining soliq va boj tizimi…………………………………25 xulosa ………………………………………………………………………...32 foydalanilgan adabiyotlar ………………………………………35 kirish g’aznaviylaraning siyosiy va kuch sifatida yuzaga kelishi va yuksalishi masalasida ha...

This file contains 40 pages in DOC format (184.0 KB). To download "g'aznaviylar davlatining vujudga kelishi", click the Telegram button on the left.

Tags: g'aznaviylar davlatining vujudg… DOC 40 pages Free download Telegram