islom dinining yuzaga kelishi va tarqalishi

DOC 55 pages 369.5 KB Free download

55 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 369.5 KB

File type DOC

Pages 55

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 55

3-mavzu. islom dinining yuzaga kelishi va tarqalishi, qur’on, uning mazmuni va tuzilishi. sunnat va hadislar. islom dining yo‘nalishlari, oqimlari va diniy huquqiy maktablari. reja: 1. muhammad payg‘ambar (s.a.v.)ning faoliyati. vahiyning nozil bo‘la boshlashi. madinaga hijrat. 2. makkaning fath etilishi. xalifalik. islomda mazhablarning paydo bo‘lishi, ilk ixtiloflar. 3. islom dinining o‘rta osiyoga kirib kelishi. 4. qur’on islom dinining muqaddas kitobi. hadislar. 1. muhammad payg‘ambar (s.a.v.)ning faoliyati. vahiyning nozil bo‘la boshlashi. madinaga hijrat. “johiliya” so‘zi arab tilida bilimsizlik, nodonlik ma’nolarini beradi. islomdan avval arablar orasida “al-vasaniyya” – ko‘pxudolik hukm surib, ular yakkaxudolik e’tiqodidan bexabar bo‘lganligi sababli bu davr “johiliya” deb atalgan. bundan tashqari xalq orasida norasida qizlarni tiriklayin ko‘mish, mayxo‘rlik va boshqa axloqiy buzuqliklar keng yoyilgan edi. ba’zi tadqiqotchilar johiliya davri yuz ellik-ikki yuz yil davom etgan degan fikrni bildiradilar. biroq ushbu davrning muddati manbalarda aniq belgilanmagan. arabistonda har xil xudolarning timsollari – sanamlar qachon paydo bo‘lgani haqida muayyan tarixiy ma’lumotlar yo‘q. …

2 / 55

, yog‘us, yo’uq, nasr bo‘lib, qur’onda ham zikr qilingan (“nuh” surasi, 22-23-oyatlar). qur’onda zikr qilingan eng qadimgi sanamlar jumlasiga lot, manot va uzzo ham kiradi. johiliya arablarining tasavvurida bu uchala sanam ham ayol xudolar bo‘lgan. islomdan oldin arabistonning ko‘p joylarida yahudiy jamoalari mavjud bo‘lgani haqida ma’lumotlar bor. yahudiylar bilan birga arabiston yarim oroliga yahudiy dini ham kirib keldi. arabiston yahudiylari haqida, asosan, qur’on, hadis, tafsir, siyra va tarix kitoblari xabar beradi. bu mavzuga aniqlik kiritadigan hozirga qadar topilgan hujjatlarning eng qadimiysi yangi bobil podshohi nabonidga (mil. av. 555-539 y.) tegishli xronikadir. unda aytilishicha, miloddan avvalgi 552-542 yillar shimoliy arabistondagi teyma shahrini o‘ziga poytaxt qilib olgan nabonid bu erdagi shaharlarni o‘zlashtirish maqsadida bobildan talaygina aholini ko‘chirgan. ular orasida ko‘pchilikni yahudiylar tashkil qilgan. ma’lumki, bundan oldinroq (mil. av. 586 y.) navuxodonosor ii quddusni zabt qilganida salkam 30 ming yahudiyni asir qilib, bobilga keltirgan va “bobil asirligi” 50 yil davom etgan. shundan so‘ng …

3 / 55

a kishilar “haniflar” deb atalgan. ular sanamlarga sig‘inmas, balki yagona xudoga ibodat qilganlar. haniflar ochiqdan-ochiq butparastlarni tanqid qilardilar. bu tanqidlar, tabiiyki, zodagonlarga yoqmas edi. shuning uchun ham ular bir erda muqim turmay, o‘lka bo‘ylab ko‘chib yurishga va qalandarona hayot kechirishga majbur bo‘ldilar. ushbu toifa kishilardan zayd ibn amr, varaqa ibn navfal, ubaydulloh ibn jahsh, usmon ibn huvayris, quss ibn sayidolarni keltirish mumkin. “islom” – (arab. bo‘ysunish, itoat etish) – allohga til bilan imon keltirib, dil bilan tasdiqlash, uning ko‘rsatmalariga bo‘ysunishni anglatadi. muhammad payg‘ambar hayoti. muhammad ibn abdulloh ibn abd al-muttalib arabiston tarixida “fil voqeasi” nomi bilan mashhur jangdan 50 kun keyin tavallud topgani haqida ilk islom manbalarida xabar beriladi. misrlik astronom mahmud poshoning ta’kidlashicha, payg‘ambarning tavallud sanasi milodiy 571 yil 21 aprelga to‘g‘ri keladi. otalari abdulloh o‘z o‘g‘li muhammad tug‘ilmasidan oldin savdo ishi bilan shomdan qaytayotib yasribda (hozirgi madina shahrida) vafot etgan. onalarining ismi omina bint vahb bo‘lib, banu zuhra …

4 / 55

(a.s.)ga bakriy qabilasidan bo‘lgan halima ismli ayol sut-ona bo‘ldi. rasulullohni to‘rt yildan ortiq vaqt ichida emizgan halimaning oilasiga baraka yog‘ilib turgan. besh yoshli muhammad (s.a.v.) o‘z onasi omina bilan birgalikda yasribga ota qabrini ziyorat qilish uchun boradilar. bu safardan qaytib kelayotganlarida abvo degan joyda onalari omina vafot etadi. makkaga otalarining cho‘risi ummu ayman bilan birga etib keladilar. shundan so‘ng muhammadni sakkiz yoshgacha bobosi abdulmuttalib o‘z qo‘lida tarbiyaladi. abdulmuttalib o‘z nevarasi muhammadni juda yaxshi ko‘rardi. shuning uchun o‘zi hastalanib, o‘lim to‘shagida yotgan paytda o‘g‘illari orasida eng saxovatli va mehribon bo‘lgan abu tolibni chaqirib, muhammadni o‘z qaramog‘iga olishni buyuradi. otasi vafotidan so‘ng amakilari abu tolib o‘z otasining vasiyatiga binoan muhammadni o‘z qaramog‘iga oldi. payg‘ambar yoshlik chog‘larida ikki marta shomga, bir marta yamanga karvon bilan birga safarga chiqdilar. shomga birinchi marta 12 yoshga to‘lganda, ikkinchi marta 25 yoshga, yamanga 17 yoshga to‘lganda safar qildilar. 12 yoshga etganda amakilari abu tolib shomga safarga otlandi. …

5 / 55

(s.a.v.) 25 yoshga to‘lganlarida banu asad urug‘idan bo‘lgan boy ayol xadicha bint xuvaylid u kishidan o‘zining savdo karvoni bilan birga shomga safar qilishni so‘radi. bu savdodan katta foyda tushdi. muhammadning to‘g‘riso‘z, halol, sadoqatli ekanini ko‘rgan xadicha yoshi ancha katta bo‘lishiga qaramay, taomilga zid ravishda unga sovchi qo‘ydi. bir tomondan amakilari abu tolib, ikkinchi tomondan xadichaning amakivachchasi varaqa rozilik berib nikoh o‘qildi. aynan mana shu ayol rasulullohning etti farzandlaridan oltitasi, ya’ni zaynab, ummu kulsum, ruqiya, fotima, qosim, abdulloni dunyoga keltirgan. faqat bitta o‘g‘il – ibrohim moriyadan tug‘ilgan edi. muhammad (s.a.v.) 35 yoshga kirganlarida makkaliklar ka’bani ta’mir etadilar. uni qayta qurish jarayonida muqaddas sanalgan “hajar al-asvad” (“qora tosh”)ni kim ko‘tarib o‘rniga qo‘yadi, degan masalada tortishib qoladilar. shunda ulardan biri: “ertalab safo eshigidan kim birinchi kirib kelsa, o‘sha bizga hakamlik qilsin” deydi. ertalab safo tarafidan muhammad (s.a.v.) kirib keladilar. uni ko‘rgan olamon “muhammad al-amin (ishonchli muhammad) keldi” deb xursand bo‘ladilar. u zot choponlarini …

Want to read more?

Download all 55 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dinining yuzaga kelishi va tarqalishi"

3-mavzu. islom dinining yuzaga kelishi va tarqalishi, qur’on, uning mazmuni va tuzilishi. sunnat va hadislar. islom dining yo‘nalishlari, oqimlari va diniy huquqiy maktablari. reja: 1. muhammad payg‘ambar (s.a.v.)ning faoliyati. vahiyning nozil bo‘la boshlashi. madinaga hijrat. 2. makkaning fath etilishi. xalifalik. islomda mazhablarning paydo bo‘lishi, ilk ixtiloflar. 3. islom dinining o‘rta osiyoga kirib kelishi. 4. qur’on islom dinining muqaddas kitobi. hadislar. 1. muhammad payg‘ambar (s.a.v.)ning faoliyati. vahiyning nozil bo‘la boshlashi. madinaga hijrat. “johiliya” so‘zi arab tilida bilimsizlik, nodonlik ma’nolarini beradi. islomdan avval arablar orasida “al-vasaniyya” – ko‘pxudolik hukm surib, ular yakkaxudolik e’tiqodidan bexabar bo‘lganligi sababli bu davr “johiliya” deb atalgan....

This file contains 55 pages in DOC format (369.5 KB). To download "islom dinining yuzaga kelishi va tarqalishi", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dinining yuzaga kelishi v… DOC 55 pages Free download Telegram