dialektizmlar va ularning o'zbek tili leksikasidagi o'rni

DOC 42 pages 233.5 KB Free download

42 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 233.5 KB

File type DOC

Pages 42

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 42

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: dialektizmlarning o'zbek tili leksikasidagi o'rni mundarija kirish…………………………………………………………………………..…2 1 bob. dialektizmlar va ularning o’rganilishi………………………………......4 1.1.dialektologiya haqida umumiy ma`lumot………………………………..…..4 1.2. o’zbek shevalarining o’rganilishi tarixi………………………………….….12 1.3. umumxalq tili, adabiy til va mahalliy dialektlar……………………….……15 ii bob.dialektizmlarning o'zbek tili leksikasidagi o'rni……………………..…..18 2.1.dialektlarni tadqiq qilish usullari. transkripsiya va uning turlari……….…...18 2.2.o’zbek shevalarining tasnifi va shevalar fonetikasi………………………..…23 2.3.shevalar leksikasi va leksikografiyasi………………………………………..33 xulosa ……………………………………………………………………………38 foydalanilgan adabiyotlar ………………………………………………………..40 kirish har qanday adabiy til xalq ogʻzaki nutqi asosida shakllanib, shu xalq tiliga xos shevalarni umumlashtiradi va barcha sheva vakillari uchun tushunarli shakl oladi. rivojlangan adabiy tilsiz boy madaniyatga ega xalq boʻlishi mumkin emas. shu ma’noda adabiy til jamiyatning dolzarb muammolaridan hisoblanadi. adabiy til deganda ba’zan uni turli koʻrinishlari bilan qorishtirib yuboradilar. xususan, yozma adabiy …

2 / 42

biy til bilan badiiy asar tili bir taxlitda boʻlmagan. adabiy til bilan milliy til oʻrtasida ham farq bor. milliy til shu tilning egasi boʻlgan xalq millat boʻlib shakllanganda yuzaga keladi. milliy til adabiy til vazifasini oʻtaydi,lekin har qanday adabiy til darhol milliy tilga aylana olmaydi.adabiy til bilan shevalar oʻrtasidagi munosabat alohida muammoni tashkil etadi. shevalar tarixan qanchalik barqaror boʻlsa, adabiy til uchun shevalarning vakillarini lingvistik nuqtai nazardan umumlashtirish shunchalik murakkab-lashadi. hozirgi kunda koʻpgina mamlakatlar (masalan italiya, indoneziya va boshqalar)da shevalar adabiy til bilan teng suratda qoʻllanmoqda.adabiy til tushunchasi odatda til uslublari tushunchasi bilan bogʻlanadi. ammo bu bogʻlanish bir tomonlama.chunki til uslubiyatlarining oʻzi adabiy til koʻrinishlari hisoblanadi.ular tarixan shakllangan,muayyan belgilar majmuidan iborat boʻladi.mazkur belgilarning bir qismi boshqa uslublarda takrorlanishi mumkin.lekin, bu takroriy belgilarning ma’lum shaklda birikishi va vazifasining oʻziga xosligi bir uslubning ikkinchi uslubdan farqini belgilaydi. oʻzbek tiliga davlat tili maqomining berilishi (1989) oʻzbek adabiy til rivojini ta’minlovchi muhim voqea boʻldi. …

3 / 42

ahalliy dialektlar. dialektlarni tadqiq qilish usullari. transkripsiya va uning turlari.o’zbek shevalarining tasnifi va shevalar fonetikasi.shevalar leksikasi va leksikografiyasini o’rganish va tahlil qilish. kurs ishi ob’yekti va predmeti: dialektizmlarning o'zbek tili leksikasidagi o'rni. o’zbek shevalarining tasnifi va shevalar fonetikasi.shevalar leksikasi va leksikografiyasi. kurs ishning tadqiqot uslubi va uslubiyoti: ilmiy ommabop manbalardan to’plangan ma’lumotlar tahlil qilib,xulosa va takliflar qilish. kurs ishi tuzilishi: bajarilgan kurs ishi kirish qismi, ikkita bobdan va qilingan xulosalardan iborat. ishda o’rganilishi e’tiborga olingan ma’lumotlar tushunarli ravishda ifodalash uchun chizma jadvallar va rasmlar berildi.ishga qo’yilgan maqsadga erishishi uchun to’plangan adabiyotlar manbalarning nomlari va elektron manzillari keltirildi. i bob. dialektizmlar va ularning o’rganilishi 1.1.dialektologiya haqida umumiy ma`lumot dialektologiya fani tilshunoslikning bir sohasi bo’lib, u mahalliy sheva va o’ziga xos muhim xususiyatlari, ularning adabiy tildan va o’zaro bir-biridan farqlari, shevalarning adabiy tilga munosabati, adabiy tilni boyitishidagi ahamiyati, shevalarning tarmoq va guruhlari, ularning rivojlanish bosqichlari tarixi va shu kabi masalalarni o’rganadi. dialektologiya …

4 / 42

stik xususiyatlarni belgilash asosida shevalarning xarita va atlasini tuzish; · alohida guruhga kiruvchi shevalarning umumiy tomonlari va o’xshashliklari bilan birga, o’zaro farqlanuvchi tomonlari va buning sabablarini ochib berish; · o’zbek tilining ko’p shevali ekanligining tarixiy sabablarini aniqlash; · maktab o’quvchilari nutqida, turli yozma ishlarda uchraydigan mahalliy sheva xususiyatlari va ularni bartaraf etish yo’llari hamda usullarini ishlab chiqish, uni amalga oshirish. o’zbek dialektologiyasida mavjud bo’lgan ilmiy adabiyotlarda sheva, lahja va dialekt atamalari turli ma’nolarda qullanib kelinmoqda. vaholanki, bu atamalarning ma’nosi bir-biridan deyarli katta farqqa ega emas. «sheva» atamasi forscha so’z bo’lib, ovoz, til, so’zlashish, odat, yo’sin, ravish kabi ma’nolarni ifodalab, biror bir tilning o’ziga xos fonetik, leksik va grammatik xususiyatlariga ega bo’lgan eng kichik qismidir. lahja (arabcha so’z bo’lib, ifoda, so’z, sheva, ovoz kabi ma’nolarni ifodalaydi) shu xususiyatlarni o’zida birlashtiruvchi shevalar yiindisidir. masalan, o`g`uz lahjasi, qipchoq lahjasi kabi. mazkur atama ba‘zan tor ma’noda, ya‘ni sheva ma’nosida qo’llanilishi ham uchraydi. masalan, vodil …

5 / 42

dialektografiya; · tarixiy dialektologiya. tasviriy dialektologiya yoki dialektografiya mahalliy sheva va lahjalarga xos fonetik va leksik, morfologik xususiyatlarni qayd etadi, yozib oladi va ularni kartaga tushiradi. tarixiy dilektologiya tilning dialektal xususiyatlari bilan birga, shu xususiyatlarning kelib chiqishi, rivojlanishi, turli davrlarda o’zgarish, qardosh tillar bilan munosabati va shu shevalarning tashkil topishida qardosh va qardosh bo’lmagan tillarning ishtiroki kabilarni o’rganadi. keyingi yillarda barcha o’zbek shevalarini areal va lingvogeografik usullar bilan o’rganish ham tarixiy maqsadlarni ko’zda tutadi. dialektologiyaning shevalarni o’rganishi esa til tarixi uchun ham, xalq, tarixi uchun ham boy va qimmatli materiallar beradi. chunki, adabiy tilda allaqachonlar yo’q bo’lib ketgan yoki o’zgarishga uchragan so’zlar, ayrim grammatik shakllar mahalliy shevalarda saqlanib qolganligi tabiiy.ularni topib adabiy tilga olib kirish yoki uni boyitish juda muhimdir. o’zbek dialektologiyasi o’zbek tili tarixidagi ayrim noaniq, masalalarni oydinlashtirish, hal qilish uchun asosiy manba beradi. qadaimgi o’zbek yozma yodgorliklari tilining biz uchun noaniq, (gumonli) bo’lgan ayrim xususiyatlarini hozirgi o’zbek shevalari …

Want to read more?

Download all 42 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dialektizmlar va ularning o'zbek tili leksikasidagi o'rni"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan kurs ishi mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: dialektizmlarning o'zbek tili leksikasidagi o'rni mundarija kirish…………………………………………………………………………..…2 1 bob. dialektizmlar va ularning o’rganilishi………………………………......4 1.1.dialektologiya haqida umumiy ma`lumot………………………………..…..4 1.2. o’zbek shevalarining o’rganilishi tarixi………………………………….….12 1.3. umumxalq tili, adabiy til va mahalliy dialektlar……………………….……15 ii bob.dialektizmlar...

This file contains 42 pages in DOC format (233.5 KB). To download "dialektizmlar va ularning o'zbek tili leksikasidagi o'rni", click the Telegram button on the left.

Tags: dialektizmlar va ularning o'zbe… DOC 42 pages Free download Telegram