қобилият

DOC 7 pages 136.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 136.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

20.1. қобилият тўғрисида тушунча. қобилият тўғрисида тушунча. қобилиятнинг сифат ва миқдор тавсифи. 20.2. қобилиятларни тузилиши ва турлари. қобилиятларнинг тузилиши. қобилиятларнинг турлари. умумий ва махсус қобилиятлар. қобилият ва фаолият. қобилият ва қизиқишлар. иқтидор, интеллект, истеъдод, талант, лаёқат, туғма қобилиятлар, махсус қобилиятлар. қобилият тўғрисида тушунча, қобилиятнинг сифат ва миқдор тавсифи, қобилиятларнинг тузилиши, қобилиятларнинг турлари, умумий ва махсус қобилиятлар, қобилият ва фаолият, қобилият ва қизиқишлар каби тушунчаларни тушунтиришдан иборат. 1.қобилият тўғрисида тушунча. қобилиятлар кишининг шундай психологик хусусиятларидирки, билим, кўникма, малакалар орттириш шу хусусиятларга боғлиқ бўлади, лекин шу хусусиятларнинг ўзлари мазкур билим, кўникма, малакаларга тааллуқли бўлмайди. қобилиятлар билим, кўникма, малакаларни эгаллашда намоён бўлса ҳам, билимлар ва кўникмаларни эгаллаш билан боғланиб қолмайди. қобилиятлар ва билимлар, қобилиятлар ва кўникмалар, қобилиятлар малакалар айнан бир-бирига ўхшаш эмас. малакалар, кўникма ва билимларга нисбатан кишининг қобилиятлари қандайдир имконият сифатида намоён бўлади. тупроққа ташланган дон, ана шу дондан униб чиқиши мумкин бўлган бошоққа нисбатан атиги имконият бўлиб ҳисоблангани сингари (лекин уруғ …

2 / 7

, у ёки бу ишда маҳоратнинг зарур даражаси эса воқеликдир. болада намоён бўлган мусиқий қобилият унинг мусиқачи бўлиши учун бирон бир даражада гаров бўла олмайди. боланинг мусиқачи бўлиши учун унга махсус таълим берилиши, педагог ва бола намойиш қилган қатъийлик, саломатликнинг яхши бўлиши, мусиқа асбоби, ноталар ва бошқа кўплаб шарт-шароитлар бўлиши зарур. буларсиз қобилиятлар ривожланмай турибоқ сўниб кетиши мумкин. одамларнинг ўқув, меҳнат ва ижодий фаолиятидаги ўзига хосликни тушунтириш учун психология фани биринчи навбатда қобилиятлар ва иқтидор масаласига мурожаат қилади. чунки қобилиятли одамдан аввало жамият манфаатдор, қолаверса, ўша инсоннинг ўзи ҳам қилган ҳар бир ҳаракатидан ўзи учун наф кўради. қобилиятлар муаммоси энг аввало инсон ақлу-заковатининг сифати, ундаги малака, кўникма ва билимларнинг борлиги масаласи билан боғлиқ. айниқса, бирор касбнинг эгаси бўлиш истагидаги ҳар бир ёшнинг ақли ва интеллектуал салоҳияти унинг малакали мутахассис бўлиб етишишини кафолатлагани учун ҳам психологияда кўпроқ қобилият тушунчаси ақл-заковат тушунчаси билан боғлаб ўрганилади. илм-фандаги анъаналар шундайки, ақл ва идрок масаласи, …

3 / 7

а солиш, классификация қилиш) натижасида намоён бўладиган хусусият сифатида ўрганишини таклиф этган. бу олимлар ақл сўзидан кўра интеллект сўзини кўпроқ ишлатиб, бу сўзнинг ўзига хос талқини борлигига эътиборни қаратганлар. чунки уларнинг фикрича, интеллектуал потенциалга эга бўлган шахснигина қобилиятли, деб қараш мумкин. интеллектуал потенциал эса бир томондан ҳаётдаги барча жараёнларга, бошқа томондан – шахсга бевосита алоқадор тушунча сифатида қаралган ва унинг аҳамияти шундаки, у борлиқни ва бўладиган ҳодисаларни олдиндан башорат қилишга имкон беради. интеллект – лотинча сўз – intellectus – тушуниш, билиш ва intellectum – ақл сўзлари негизидан пайдо бўлган тушунча бўлиб, у ақл-идрокнинг шундай бўлагики, уни ўлчаб, ўзгартириб, ривожлантириб бўлмайди. бу – интеллект ва у билан боғлиқ қобилиятлар ижтимоий характерга эга эканлигидан дарак беради. қобилиятлар ва интеллектга бевосита ташқи муҳит, ундаги инсоний муносабатлар, яшаш даври таъсир кўрсатади. баъзан ўта иқтидорли ва қобилиятли бола ҳақида гап кетса, ундаги бу сифат туғма эканлигига ишора қилишади. талантли, гениал олим, санъаткор ёки мутахассис ҳақида …

4 / 7

у бу иккала лаёқат муҳитини тайёрлигича қабул қилади. қобилиятсизлик ва интеллектнинг пастлиги сабабларидан бири ҳам шуки, ана шу икки хил лаёқат ўртасида тафовут бўлиши мумкин. масалан, гениал рассом оиласида бола туғилди, дейлик. унда рассомчилик учун туғма, генетик белгилар отаси томонидан берилган. лекин боланинг онаси фарзандининг ҳам рассом бўлишини хоҳламаслиги, ўзига ўхшаш қўшиқчи бўлишини хоҳлаши мумкин. аёл болани ёшдикдан фақат мусиқа муҳитида тарбиялайди. табиий лаёқатнинг ривожи учун ижтимоий лаёқат муҳити йўқ, ижтимоий лаёқат ўсиши учун эса табиий, туғма лаёқат йўқ бўлгани сабабли, болада ҳеч қандай талант намоён бўлмаслиги, у оддийгина мусиқачи ёки қўшиқчи бўлиш билан чекланиши мумкин. интеллект тестлари ва қобилиятдаги туғма ва орттирилган белгиларни ўрганишнинг психологик аҳамияти айнан шунда. илк ёшликдан боланинг ўзидаги мавжуд имкониятларни ривожлантириш, шарт-шароитини яратиш, ишини тўғри йўлга қўйиш керак. туғма иқтидордаги орттирилган сифат шуки, бола токи билим, малака ва кўникмаларни ўстириш борасида ҳаракат қилмаса, энг кучли туғма лаёқат ҳам лаёқатлигича қолиб, у иқтидорга айланмайди. шуни унутмаслик …

5 / 7

итқидилдан бажаради. улар ана шундай ҳаракатлари билан баъзи ўта истеъдодли, лекин камҳаракат кишилардан кўра жамиятга кўпроқ фойда келтиради. иқтидорли инсонда истеъдод соҳиби бўлиш имконияти бор, зеро истеъдод - ҳар томонлама ривожланган, ниҳоятда кучли ва такрорланмас қобилиятдир. у тинимсиз меҳнат, ўз қобилиятини такомиллаштириб бориш йўлида барча қийинчиликларни енгиш ва иродаси, бутун имкониятларини сафарбар қилиш натижасида қўлга киритилади. 2.қобилиятларни тузилиши ва турлари. қобилиятлар аввалом бор умумий ва махсус турларга бўлинади ва ҳар бирининг ўз психологик тизими ва тузилиши бўлади. шахснинг умумий қобилиятлари унлаги шундай индивидуал сифатлар мажмуики, улар одамга бир қанча фаолият соҳасида ҳам муваффақиятли фаолият кўрсатиш ва натижаларга эришишга имкон беради. масалан, техника олий ўқув юртининг талабаси ҳам ижтимоий-гуманитар, ҳам аниқ фанлар, ҳам техника фанлари соҳасидаги билимларни ўзлаштира олади. бунда унга умумий билимдонлик, ҳаётий мақсадлар, нутқ қобилиятлари, тиришқоқлик, чидам, қизиқувчанлик каби ыатор сифатлар ёрдам беради. махсус қобилиятлар эса маълум бир соҳада ютуқларга эришиш, юқори кўрсатгичлар беришга имкон берувчи сифатларни ўз ичига …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "қобилият"

20.1. қобилият тўғрисида тушунча. қобилият тўғрисида тушунча. қобилиятнинг сифат ва миқдор тавсифи. 20.2. қобилиятларни тузилиши ва турлари. қобилиятларнинг тузилиши. қобилиятларнинг турлари. умумий ва махсус қобилиятлар. қобилият ва фаолият. қобилият ва қизиқишлар. иқтидор, интеллект, истеъдод, талант, лаёқат, туғма қобилиятлар, махсус қобилиятлар. қобилият тўғрисида тушунча, қобилиятнинг сифат ва миқдор тавсифи, қобилиятларнинг тузилиши, қобилиятларнинг турлари, умумий ва махсус қобилиятлар, қобилият ва фаолият, қобилият ва қизиқишлар каби тушунчаларни тушунтиришдан иборат. 1.қобилият тўғрисида тушунча. қобилиятлар кишининг шундай психологик хусусиятларидирки, билим, кўникма, малакалар орттириш шу хусусиятларга боғлиқ бўлади, лекин шу хусусиятларнинг ўзлари мазкур билим, кўникма, малакал...

This file contains 7 pages in DOC format (136.0 KB). To download "қобилият", click the Telegram button on the left.

Tags: қобилият DOC 7 pages Free download Telegram