ekonometrik modellarning funktsional shakli

DOC 7 pages 669.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 669.5 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

12-mavzu. ekonometrik modellarning funktsional shakli reja: 1. chiziqsiz regressiya modellari funktsional shakllari turlari 2. omillarga nisbatan chiziqsiz regressiyalarni baholash uslubiyoti; 3. baholanuvchi parametrlar bo'yicha chiziqsiz regressiyalar turlari. tayanch iboralar: fillips egri chizig’i, engel egri chizig’i, omillarga nisbatan chiziqsiz regressiya, baholanuvchi parametrlar bo’yicha chiziqsiz regressiya, chiziqsiz regressiya uchun korrelyatsiya indeksi. 1. chiziqsiz regressiya modellari agar iqtisodiy jarayonlar orasida chiziqsiz munosabatlar mavjud bo’lsa, u holda ular mos ravishda chiziqsiz funksiyalar orqali ifodalanadi. masalan; teng tomonli giperbola ikkinchi tartibli parabola va boshqalar. chiziqsiz regressiya ikki sinfga bo'linadi: 1. tenglamaga kiritllgan o'zgaruvchilarga nisbatan chiziqsiz, lekin baholonuvchi parametrlar bo'yicha chiziqli regressiyalar; 2. baholanuvchi parametrlar bo'yicha chiziqsiz regressiya. kiritilgan o'zgaruvchilarga nisbattan chiziqsiz regressiyaga quyidagi funksiyalar misol bo’la oladi: - turli darajali polinomlar - teng tomonli giperbola baholanuvchi parametrlar bo'yicha chiziqsiz regressiyaga - darajali - ko’rsatkichli - eksponentsial fuktsiyalar misol bo’la oladi. 2. omillarga nisbatan chiziqsiz regressiyalar; tenglamaga kiritilgan o'zgaravchilar bo'yicha chiziqsiz regressiyaning parametrlarini baholash ko’p qiyinchiliklarni …

2 / 7

ar shuni ko'rsatadiki chiziqsiz regressiyalar ichida ko'proq ikkinchi tartibli parabola, ayrim hollarda uchirichi tartibli parabola ishlatiladi. yuqori tartibli polinomlarni qo'llashdagi chegaralanishlar o’rganiyotgan to'plamning bir jinsliligi bilan bog’iq, polinom darajasi qancha yuqori bo'lsa egri chiziqdagi sinishlar shuncha ko'p bo'ladi va mos ravishda natijaviy belgi to'plami ham bir jinsli bo'lmaydi. undan tashqari ma’lumotlarni to'plashda va hisoblashlarda noaniqliklar keltirib chiqaradi. ikkinchi tartibli parabolani omil belgi qiymatlarining ma'lum bir oraliqda qaralayotgan o'zgaruvchining bog'lanish xususiyatini o’rganishiga: ya'ni to'g'ri bog'lanishni teskari bog’anishga, teskari bog’lanishni to'g'ri bog'lanishga olib keladigan holatlarda qo'llash maqsadga muvofiq. bunday holatlarda omil belgining natijaviy belgini ekstrial (maksimal yoki minimal) qiymatga erishtiruvchi qiymati aniqlanadi. buning uchun ikkinchi darajali parabolaning hosilasi nolga tenglashtiriladi: dan hosila olamiz va , bundan hosil bo’ladi. agar berilgan ma'lumatlar bog'lanish yo'nalishini o'zgarishini ta’minlay olmasa, u holda ikkinchi tartibli parabola parametrlarining ma’nosi tushinish qiyin bo'ladi. bunday holatda bog'lanish shakli boshqa chiziqsiz model bilan almashtiriladi. ikkinchi darajali parabolaning a, b, c paramerlarining …

3 / 7

izimni qarishi natijasida mehnat samaradorligini pasayishi ishchining ish haqqini pasayishiga olib kelishi mumkin. agar o'zaro bog'lanishmng parabolik shakli natijaviy ko'rsatkichni avval o’sishini so’ngra pasayishini namoish etsa, u holda omil belgining natijani maksimumga erishtiradigan qiymati topiladi. masalan, oilada a maxsulot (birligini) daromad darajasiga bog'liq holda iste'mol qilinishi tenglama bilan tavsiflansin. tenglamaning birinchi tartibli hosilasini nolga tenglab , maksimal iste’mol miqdorini beruvchi daromad qiymatini topamiz, ya'ni ming so'mda iste'mol maksimal darajaga etadi. va bo'lganida ikkinchi darajali parabola o'zining eng quyi nuqtasiga simmetrik bo'ladi. bunday holat funktsiyaning bogianish yo'nalishini (kamayishni o'sishga) o'zgartiruvchi eng kichik qiymatni topish imkonini beradi. faraz qilaylik ishlab chiqarish harajatlarini ishlab chiqarilgan maxsulot hajmiga bog'liqligi quyidagi tenglama bilari tavsiflansin: bu holatda eng kam harajatga maxsulot birligi ishlab chiqarilganda erishiladi: ikkinchi tartibli parabola egri chizig'i simmetrik bo’lganligi sababli u aniq tadqiqotlarda har doim ham qo’lanilavermaydi. tadqiqotchi ko'pincha parabolaning to'liq shakli bilan emas balki, uning ayrim segmentidan foydalanib ish yuritadi. parabolik bog'lanishning …

4 / 7

abolaning segmenti ko'rinishida beriladi. chiziqsiz funktsiyalar sinfida parametrlarning qiymati hech qanday qiyinchiliksiz ekku bilan aniqlanadigan funktsiya sifatida, ekonometrikada ma'lum bolgan, teng tomonli giperbola ni ko'rish mumkin. bunga klassik misol sifatida ishsizlik me'yori (x) va ish haqi (y) ning o'sish foizi orasidagi munosabatini tavsiflovchi fillips egri chizig’i keltiriladi: ingliz iqtisodchisi a.v.fillips 100 yildan ko'proq davrdagi ma’lumotlarni taxlil qilib xx asrning 50-yillari oxirida ish haqini o'sib borishi darajasi, ishsizlik darajasiga nisbatan teskari bog’langanligani aniqlagan. ko’rinishidagi teng tomonli giperboladagi ni z bilan almashtirib chiziqli regressiya tenglamasini olamiz. uning parametrlarini ekku bilan aniqlash mumkin. ushbu funktsiya uchun normal tenglamalar sistemasi quyidagidan iborat: bo’lganda teskari bog’lanish bo’lib, bo’lganda у a parameter bilan baholanadigan o'zinig eng kichik qiymatiga erishadi. funktsiyasi bilan ifodalanuvchi fillips egri chizig'ida a parametrning qiymati 0,00679ga teng, bu ishsizlik darajasining o'sishi bilan ish haqining qo’shimcha o'sishi sur'ati nolga intilishini ko'rsatadi. bo’lib x cheksizga intilganda () yuqori asimptotaga ega bo’lgan sekin o'suvchi, ya'ni tenglamada …

5 / 7

mning a parametri bilan tavsiflanadi. ushbu tenglamada: у - nooziq-ovqat tovarlariga harajatlar ulushi; x - daromad. teng tomonii giperbolada a va b parametrlar quyidagicha hisoblanadi: engel egri chizig'ining modelini yozish uchun ko'rinishdagi yarim logarifinik funktsiyalar ham qo’llaniladi (1943 y.uorking va 1964 y. ni z bilan almashtirsak ko’rinishidagi tenglamani olamiz. ushbu funktsiya avvalgi funktsiya kabi parametrlar bo’yicha chiziqli, asosiy x o'zgaruvchi bo'yicha esa chiziqli emas. a va b parametrlarrii ekku yordamida aniqlash mumkin. bunda normal tenglamalar sistemasi quyidagicha bo’ladi: 4. chiziqsiz regressiya uchun korrelyatsiya chiziqsiz regressiya tenglamasi chiziqli boglanishi kabi bo’g’lanish zichligi ko’rsatkichi bilan to’ldiriladi. ushbu holatda bu korrelyatsiya koeffitsientidir: bu erda - y natijaviy belgining umumiy dispertsiyasi; – qoldiq dispersiya. korrelyatsiya koeffitsientini quyidagi ko’rinishda ham yozish mumkin: ushbu ko'rsatkichmng qiymati 0 va 1 oralig'ida yotadi, ya'ni ko'rsatkich qanchalik 1 ga yaqin bo'lsa o'rganilayotgan belgilar orasidagi bog’lanish shunchalik zich bo'ladi va tuzilgan regressiya tengiamasi shunchalik haqiqatga yaqin bo'ladi. mustaqil ishlash uchun …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekonometrik modellarning funktsional shakli"

12-mavzu. ekonometrik modellarning funktsional shakli reja: 1. chiziqsiz regressiya modellari funktsional shakllari turlari 2. omillarga nisbatan chiziqsiz regressiyalarni baholash uslubiyoti; 3. baholanuvchi parametrlar bo'yicha chiziqsiz regressiyalar turlari. tayanch iboralar: fillips egri chizig’i, engel egri chizig’i, omillarga nisbatan chiziqsiz regressiya, baholanuvchi parametrlar bo’yicha chiziqsiz regressiya, chiziqsiz regressiya uchun korrelyatsiya indeksi. 1. chiziqsiz regressiya modellari agar iqtisodiy jarayonlar orasida chiziqsiz munosabatlar mavjud bo’lsa, u holda ular mos ravishda chiziqsiz funksiyalar orqali ifodalanadi. masalan; teng tomonli giperbola ikkinchi tartibli parabola va boshqalar. chiziqsiz regressiya ikki sinfga bo'linadi: 1. tenglamaga kiritllgan o'zgaruvchil...

This file contains 7 pages in DOC format (669.5 KB). To download "ekonometrik modellarning funktsional shakli", click the Telegram button on the left.

Tags: ekonometrik modellarning funkts… DOC 7 pages Free download Telegram