qadimgi xorazm davlati

DOC 17 pages 348.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 348.0 KB

File type DOC

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

qadimgi xorazm davlati. qang’ va davan davlatlari reja 1. qadimgi xorazm davlati 2. xorazm davlatda ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayot. 3. qang‘ davlatining tashkil topishi, 4. davan davlati. uning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. 5. davan va xitoy munosabatlari. tayanch so‘zlar xorazm, turlar, sak qabilalari, apasiak, massagetlar, orolbo‘yi, farasman, xorazm tangalari, afrig‘iylar, artav va artamush, quyi sirdaryo, kat, tuproq qal’a, qang‘, qang‘ar, yobg‘u, chjavou, qang‘desh, qang‘ viloyatlari, ko‘chmanchi, chorvadorlar, usunlar, davan, sima syan, fragonik, da-yuan, ershi, yuchen, qoradaryo, sho‘rabashot madaniyati, xitoy bilan munosabatlar xorazm vohasini o‘rab olgan dashtlarda ko‘chmanchi va yarim ko‘chmanchi chorvador qabilalari istiqomat qilgan. ular sharqiy kaspiybo‘yi va orolbo‘yi oralig‘idagi quyi amudaryoning kaspiy dengiziga qo‘yilgan uzboy o‘zani sohillarida va quyi sirdaryoning eski o‘zanlari (inkardaryo, quvandaryo) atroflarida joylashgan. chorvadorlar bu hududlarda juda erta paydo bo‘lgan. adabiyotlarda mil. avv. ix–viii asrlarga oid chorvadorlar sardorlari va oqsoqollari dafn etilgan tagisken maqbalari “avesto”da tilga olingan “tura” – turlar madaniyati bilan qiyoslanib, inkardaryo havzasida qang‘ha viloyatining markazi …

2 / 17

hamda kushon saltanati tarkibiga kirmadi; · xorazm kang‘ davlatining tarkibiy qismi va uning markazi bo‘lmagan; · xorazm tarixida qang‘, kanguy madaniyati, davri hukm surgan degan qarashlar eskirib, ilmiy adabiyotlarda rad etildi. antik davri xorazm davlatining boshqaruv shakli podsho hokimiyatidan iborat edi. arrianning asarida aleksandr xuzuriga yetib kelgan farasman “xorazmliklarning podshosi” deb atalgan. farasman kelib chiqqan sulolaning nomi fanda ma’lum emas. mil. avv. iv–iii asrlarga oid xorazm tangalari topilmagan. bu davrda xorazm davlatining hududiy chegaralari va ta’sir doirasi janubiy orolbo‘yi, o‘rta amudaryo va sharqiy kaspiybo‘yi yerlari bilan belgilangan. ehtimol, bu davrda uzboy orqali kaspiy dengiziga suv yo‘li xorazmliklar nazoratida bo‘lgan. mil. avv. ii asr oxirlaridan xorazm podsholari yunon–baqtriya podshosi yevkratidning tangalariga o‘xshatib, o‘z kumush tangalarini zarb eta boshlaganlar. bu tangalarda podsho–chavandoz tasvirlangan. u ko‘chmanchi qabilalarning ramzi bo‘lib, mil. avv. ii asrda xorazmga kirib kelgan yuechji – toxarlar sardorlarining hukmronligini aks etadi. ammo, mazkur hukmronlarning ismlari noma’lum. milodiy i asrda davlatda yangi …

3 / 17

onlik qilganlari aniqlanadi. xorazm vohasi antik davri tarixini o‘rganishda xorazm arxeologik ekspeditsiyasi xodimlari ulkan xissa qo‘shganlar (s.p.tolstov, a.v.andrianov, m.g.vorobeva, yu.a.rapoport, b.i.vaynberg). ularning izlanishlari va kashfiyotlari tufayli, xorazm sivilizatsiyasi, qadimiy shaharlari, moddiy va ma’naviy madaniyat obidalari butun jahonda mashhur bo‘ldi. xx asrning 90–yillari va xxi asr boshlarida o‘zbekistonlik qadimshunoslarining xorazmdagi yangi arxeologik tadqiqotlarini qayd etib o‘tish lozim (m.mambetullaev. v.n.yagodin, g‘.xodjaniyazov, q.sobirov, s.baratov, a.abdirimov). shaharsozlik va me’morchilik. antik davrda xorazm o‘rta osiyoda shaharsozlik va me’morchilik keng rivojlangan muhim markazlariga aylandi. ahamoniylar (fors) podsholigi tarkibidan chiqib, davlat mustaqiligiga erishgan qadimiy xorazmda dehqonchilik voha–tumanlarining tashqi sarhadlari harbiy istehkomlar bilan mustahkamlandi. davlat chegaralarida hamda savdo karvonlari o‘tadigan maskanlarda qal’alar qurilgan. ular qudratli mudofaa inshootlari bo‘lib, alohida burjlar va devorlar ichidagi o‘qchilar uchun mo‘ljallangan ikki qavatli maxsus yo‘laklardan iborat bo‘lgan. bunday qal’alar quyi amudaryoning o‘ng sohil yeralarida (bo‘rliqal’a, ayozqal’a 1, qo‘rg‘oshinqal’a) va so‘l sohil tashqi sarhadlarida (oqchagelin, govurqal’a, qangaqirqal’a) taxminan baravar masofada joylashgan. mil. avv. iv …

4 / 17

rsiga yo‘l olishga to‘siq bo‘lib turganlar. ular ziroatchilik bilan ham shug‘ullanib, shaharlar va qal’alar bunyod etish ko‘nikmalarga ega edi. quyi sirdaryoda qadimshunoslar tomonidan o‘rganilgan chirikrabot, babishmo‘lla, balandi, baroqtom kabi yodgorliklar shular jumlasidandir. mil. avv. iii asrda sirdaryoning qadimiy quyi o‘zanlarida suv ta’minotining to‘xtab qolishi va daryoning zamonaviy o‘zani paydo bo‘lishi natijasida, tub joyli aholi avval o‘zlashtirgan yerlarni tark etishga majbur bo‘ldi. ehtimol, aynan shu chorvadorlar quyi sirdaryodan o‘rta sirdaryo hududlariga ko‘chib, qang‘ davlatiga asos solganlar. mil. avv. iv asrda qadimgi xorazmning bir qator shaharlarida (xiva, xazorasp, qazaqliyotgan – oqshaxonqala, katta oybo‘yirqal’a) yirik binokorlik ishlar amalga oshirildi. bir vaqtning o‘zida keng tarmoqli sug‘orish tizimi yaratildi. shaharlar alohida dehqonchlik voha – tumanlari markazlariga aylandi. me’morchilik loyiha bo‘yicha shaharlarda binokorlik ishlarini amalga oshirish, mudofaa tizimi va eski binolarni ta’mirlash, yangilarni bunyod etish, qurilish texnologiyalarni takomillashtirishni taqozo etgan. qudratli mudofaa inshootlari, yirik ibodatxona va saroylarni bino qilish uchun millionlab xom g‘isht kerak bo‘lgan. davlatning …

5 / 17

arda shinaklar hamda burjlar mavjud. tuproqqal’aning markaziy ko‘chasi shaharni ikkiga bo‘lib, uning shimoliy qismidan janubga – shahar darvozasiga yo‘nalgan. kichik ko‘chalar guzarlarning turar joylarini bir–biridan ajratgan. tuproqal’a shahrining asosiy inshooti ulkan ichki qal’asi bo‘lib, u xorazm hukmdorlarining qarorgohi edi. saroyda turli maqsadlarda foydalanilgan yuzdan ziyod xonalar va haykallar bilan bezatilgan “shohlar koshonasi” ham ochilgan. saroyning bir qismi ikki qavat edi. qadimshunoslar yozishicha, shaharda taxminan 2,5 ming katta yoshli kishilar yashagan. ularning asosiy qismi xorazm hukmdorlari qarorgohini muhofaza qilish va shohlarga xizmat ko‘rsatish bilan band bo‘lgan. ko‘p jihatlarga ko‘ra, tuproqqal’a qadimgi sharq tarixida ma’lum “man qilingan” shaharga o‘xshab ketadi, chunki “shohlar shahriga” yaqinlashib kirishga ko‘pchilikning imkoniyati bo‘lmagan. beruniy ma’lumot berishicha, shoh afrig kat shahri yonidagi al–fir joyida yangi qarorgoh barpo etadi. milodiy iv asr boshlarida tuproqqal’a saroyi huvillab qoladi. o‘rta asrlar geograflari yozishicha, xorazmning qadim poytaxti darjash deb atalgan, u kat shahridan avval bunyod etilgan. hozirgi kunda darjash shahri o‘ng sohil …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi xorazm davlati"

qadimgi xorazm davlati. qang’ va davan davlatlari reja 1. qadimgi xorazm davlati 2. xorazm davlatda ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayot. 3. qang‘ davlatining tashkil topishi, 4. davan davlati. uning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti. 5. davan va xitoy munosabatlari. tayanch so‘zlar xorazm, turlar, sak qabilalari, apasiak, massagetlar, orolbo‘yi, farasman, xorazm tangalari, afrig‘iylar, artav va artamush, quyi sirdaryo, kat, tuproq qal’a, qang‘, qang‘ar, yobg‘u, chjavou, qang‘desh, qang‘ viloyatlari, ko‘chmanchi, chorvadorlar, usunlar, davan, sima syan, fragonik, da-yuan, ershi, yuchen, qoradaryo, sho‘rabashot madaniyati, xitoy bilan munosabatlar xorazm vohasini o‘rab olgan dashtlarda ko‘chmanchi va yarim ko‘chmanchi chorvador qabilalari istiqomat qilgan. ular sharqiy kaspiybo‘yi va orolbo‘yi orali...

This file contains 17 pages in DOC format (348.0 KB). To download "qadimgi xorazm davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi xorazm davlati DOC 17 pages Free download Telegram