sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi

DOC 8 стр. 73,5 КБ Бесплатная загрузка

8 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 73,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 8

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 8

3-mavzu: sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi. sharq uyg’onish davrida ta’limiy-axloqiy fikrlar rivoji. reja: 1.sharq uyg’onish davrida ilm-fan, madaniyat. 2.al-xorazmiyning ilmiy merosi va uning didaktik qarashlari. 3.al-forobiyning ijtimoiy-pedagogik qarashlari va uning ilmiy pedagogik merosidan foydalanish. 4.beruniyning ilmiy merosi va uning pedagogika fani taraqqiyotidagi o’rni. 5.ibn sino ta’lim-tarbiya xaqida. arab xalifaligida yuz bergan ijtimoiy-siyosiy uzgarishlar, yagona islom dininingtarkib topishi madaniy xayotga xam ta’sir etdi. ix asrda sharq mamlakatlarida boshlangan va madaniy xayotda yuz bergan kutarinkilik ma’naviy xayotda xam uzgarishlar bulishiga olib keldi. ana shu kutarilish shunday butun arab xalifaligini, yakin va urta sharkni kamrab olginligi uchun xam sharq uyg’onish davri deb ataldi. bu uygonish jarayoni ix asrdan boshlanib xv-xvi asrlargacha davom etdi. bu jarayonda arab xalklari bilan birga eron, kavkaz orti, shimoliy afrika, markaziy osiyo olimlari xam ishtirok etdilar. chunki arab xalifaligida xi asrda vujudga kelgan uygonish davri xalifalikning bogdod, damashk, xalab shaxarlarida boshlanib, barcha boshkaxalklar madaniy xayotiga tarkaladi, bu esa …

2 / 8

ma’munga. unga meros bulib kolgan xalifalik lozimini in’om kilib, murivat etganltgt, bu lavozim libosini kiydirib, uni bezaganligi va shu bilan birga unda (xissiyotni) uygotganligi menga jasorat ato kildi, (chunki u) ularning ustiga uz xomiylik kanotini yozib, ularga noanik bulgan narsalarni yoritishga va ular uchun mushkul bulgan narsalarni osonlashtirishga yordamlashadi». xorun ar-rashidning ikkinchi ugli al-ma’mun ilm-fanni juda kadrlagan. u ix asr boshlarida xalifalikning xurosondagi noibi bulib turganda xam movarounnaxr va xurosondagi olimlarni tuplab,ularning ilmiy ijodiga sharoit chratib bergan. bular orasida al-xorazmiy, al-xuttaliy, al-javxariy, al-fargoniy, al-marvaziy kabi vatandosh olimlarning barchasini bogdodga chakirib oladi va «baytul-xikma»-donishmandlik uyi «(ma’mun akademiyasi») da arab olimlari bilan xamkorlikda ilm-fan ravnak topadi. shuningdek, sharq uyg’onish davrining paydo bulishida asosiy manba qadimgi yaratgan madaniy yodgarliklar xam bulib, ular xox yunon, xox arab, xox movarounnaxr va xuroson xalkining eng kadimiy antik davrlar madaniy yodgarliklari xam bulsin, uygonish davri madaniyatning yaratilishi varivojlanishiga asos bulib xizmat kiladi. bular bilanbirga, eng yakin muxim …

3 / 8

davrda qishloq xujaligida foydalaniladigan yer maydonlari kengaydi, kuplab sugoriladigan yerlar ochildi, sugorish inshootlari tiklandi, yangilari kurildi, paxta, zigir, kanop ekilib, ularning tolasidan mato tukildi. movrounnaxr, xususan, xorazm, urganch, fargona, samarkand va buxoro shoyisi dunyoga mashxur bulgan. qishloq xujaligi, xunarmandchilik va savdoning rivojlanishiga yul ochildi. natijada yakin va urta sharq davlatlari: rossiya, ispaniya, xindiston, xitoy, vizantiya bilan savdo ishlari olib borildi. tanikli olim f.sulaymonova sharq madaniyatining ispaniyaga va u orqali ovrupaga ta’siri xakida gapirar ekan, «pireney yarim orolining arablar tomonidan bosib olinishi insoniyat tarixining eng yangi saxifalarini ochib berdi. makedoniyalik alekandr orzu kilgan shark va garbning yangi davr boshlandi. bu jarayonning, ayniksa, ovrupo madaniyatining rivojiga ta’sir etibgina kolmay, balki umuman, ovrupolik odamning psixologiyasi, tafakkuri, xarakteri, xayot tarzini, tarixiy jarayonini tudan uzgartirib yubordi», - deydi va matematika, falsafa, astronomiya, tabiat, tibbiyot, xulk-odob, turmush tarzi, ijtimoiy iktisodiy xayotiga kay darajada ta’sir etganligiga ishonarli dalillar keltiradi. x asrdan boshlab movrounnaxr va xurosonda mustakil feodal …

4 / 8

ritila boshlandi. ammo yoziladigan xujjatlar, ishlar fors-tojik tilida bulsa xam, arab imlosida yozilar edi. bu shaxarlardagi maktablarga xatto tevarak-atrofdagi kishloklardan oddiy xalk bolalari xam kelib ukiganligimanbalarda keltirildi. usha davrda buxoroda katta kitob bozori bulgan, kitob dukonlarida olim va fozil kishilar uchrashib, ilmiy mulokat, munozaralar utgan. abu ali ibn sino kitob dukonlaridan birida farobiyning aristotel «metafizika» siga yozgan sharxlarini sotib olganligini tarjimai xolida xikoya kiladi. buxoro amiri saroyida esa yirik kutubxona mavjud bulgan. amir kutubxonasi usha davrdagi sheroz kutubxonasi bilan bellasha oladigan yagona kutubxona sifatida tan olganlar. chunki sheroz kutubxonasida maxsus javonlarda saklansa, amir kutubxonasida esa sandiklarda saklangan. bu davrda xind, eron, arab-yunon tillaridan tibbiyot, astronomiya, matematika, mantik, psixologiya, falsafaga oid asarlar tarjima kilinishi shu soxaga oid bilimlarning rivojlanishiga ta’sir etdi. eronlik abdulla ibn al-mukaffo (724-750) yozuvchi, pedagog, olim va tarjimon sifatida salmokli ishlar kildi. u «buyuk ishlar uchun nasixatlar» va «kichik ishlar uchun nasixatlar» asarlarini yaratgan, paxlaviy tilidan xindlarning «kalila …

5 / 8

idan tashkil topgan koraxoniylar davlatida ba’zi xonlar uz saroylarida kutubxonalar tashkil etdilar. bu kutubxonalarda arab va xatto garbiy yevropa olimlarining asarlari xam mavjud edi. bu davrda turkiy til shakllanib bordi. yusuf xos xojib, maxmud koshgariy kabi olimlar jaxon axamiyatiga ega bulgan asarlarini yaratdilar. xi asr boshida gaznaviylar davlati, keyinrok saljukiylar. xorazmshoxlar davlati xam tashkil topdi. gaznaviylar davrida xam ilmiy, ijtimoiy fikrlar rivojlandi. maxmud gaznaviy uz saroyiga juda katta madaniy boyliklarni tuplaydi, olimlarni ilmiy ishga taklif etadi. jumladan, abu rayxon beruniyning mashxur «xindiston» asari shu yerda yaratilgan edi. saljukiylar davrida ali-arslon muxammad xokimiyatni boshkarganda uning vaziri nizom ul-mulk uz davrining mashxur siyosiy arbobi va eng ma’rifatparvar kishilaridan bulgan. saljukiylar xokimiyati xarbiylashgan bulib, bu xokimiyatning ichki va tashki siyosatini nizom ul-mulk boshkarar edi. u gaznaviylar ish uslubiga bir oz uzgartirishlar kiritib, xokimiyatni boshkarish uslubini ishlab chikadi va uzining «siyosatnoma» asarini yaratadi. (1091-92). bu asarda davlatni boshkarish tamoyillari bayon etiladi. nizom ul-mulk maorifni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 8 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi"

3-mavzu: sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi. sharq uyg’onish davrida ta’limiy-axloqiy fikrlar rivoji. reja: 1.sharq uyg’onish davrida ilm-fan, madaniyat. 2.al-xorazmiyning ilmiy merosi va uning didaktik qarashlari. 3.al-forobiyning ijtimoiy-pedagogik qarashlari va uning ilmiy pedagogik merosidan foydalanish. 4.beruniyning ilmiy merosi va uning pedagogika fani taraqqiyotidagi o’rni. 5.ibn sino ta’lim-tarbiya xaqida. arab xalifaligida yuz bergan ijtimoiy-siyosiy uzgarishlar, yagona islom dininingtarkib topishi madaniy xayotga xam ta’sir etdi. ix asrda sharq mamlakatlarida boshlangan va madaniy xayotda yuz bergan kutarinkilik ma’naviy xayotda xam uzgarishlar bulishiga olib keldi. ana shu kutarilish shunday butun arab xalifaligini, yakin va urta sharkni kamrab olginligi...

Этот файл содержит 8 стр. в формате DOC (73,5 КБ). Чтобы скачать "sharq uyg’onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sharq uyg’onish davrida pedagog… DOC 8 стр. Бесплатная загрузка Telegram