psixika va ong. ong xarakteristikasi

DOC 15 pages 178.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 178.5 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

2-mavzu: psixika va ong. ong xarakteristikasi. 1.onglilik va ongsizlik. 2.ehtiyoj va uning turlari. 3.ehtiyojlar piramidasi (a.maslou bo'yicha). 4.motiv va motivatsiya hamda ularning turlari. 5.ustanovka va uning komponentlari. 6.faollik va faoliyat. 7.faoliyat bosqichlari va turlari. psixika va ong psixik (ruhiy) hodisa insonning shaxsiy g‘oyalarini, hissiy kechinmalarini, sezgi va idrok jarayonlarini o‘zi kuzatish jarayonida aks etuvchi voqelikdangina iborat emas. balki u refleks singari tashqi qo‘zg‘atuvchilarning ta’sirini va unga javoban bildiriladigan harakat reaksiyasini ham o‘zida mujassamlashtiradi. ma’lumki, i.m.sechenovgacha bo‘lgan psixologik, fiziologik nazariyalarda insonning ongida obrazlar, tasavvurlar, mulohazalar, g‘oyalar tarzida aks ettiriluvchi hodisalarni psixologiya fanining predmeti sifatida tan olinar edi. lekin bu psixologik voqelik sechenov tomonidan organizmning muhit bilan o‘zaro ta’sir harakatining alohida shaklidan iborat ekanligi, psixologik yaxlit jarayonning ayrim holatlari, uning lahzalari tariqasi tushuntirildi. psixologiyada tan olib kelinayotgan psixik jarayonlar ongning ichida tug‘iladi va uning ichida yakunlanadi, degan g‘oya i.m.sechenov tomonidan inkor qilinadi, asossiz da’vo ekanligi ta’kidlanadi. psixikaning reflektor tabiati, xususiyati to‘g‘risida rus …

2 / 15

ya’ni ilgarilab ketuvchi bashorat vazifasini ijro etadi. bunday dadil ilmiy mushohadalar psixik jarayonlar umuman qanday rol o‘ynashi mumkinligi, ularning o‘rni to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lish uchun moddiy negizni vujudga keltiradi. psixik jarayonlar organizmda signal va boshqaruv (regulyativ) funksiyasini ijro etib, o‘zgaruvchan shart-sharoitlarga harakatni moslashtiradi, shuningdek, mazkur daqiqada yuqori samaraga erishishni ta’minlaydi. psixik jarayon miyaning bo‘lmalari (tarkibiy qismlari) funksiyasi tariqasida tashqi olam (borliq) to‘g‘risidagi axborotning qabul qilinishi, saqlanishi, qayta ishlanishini o‘zida mujassamlashtiruvchi javob faoliyatining idora qiluvchisi hisoblanadi. shuning uchun odamlarning bilimlari borliq to‘g‘risidagi tasavvurlari, shaxsning shaxsiy tajribalarining yig‘indisi reflektor harakat tarkibiga kiradi. shunday qilib, psixik hodisalar deganda miyaning tashqi (qurshab turgan olam) va ichki (fiziologik tizimdagi organizmning holati) ta’sirlarga javobini tushunmoq kerak. shuni ta’kidlab o‘tish joizki, i.m.sechenov psixikaning reflektorligi va faoliyatning psixik jihatdan boshqarilishi ta’limotini xaspo‘shlab berdi. bu ta’limot ya’ni nazariya rus olimi i.p.pavlov (1849-1936) tomonidan eksperimental tasdiqlandi va xususiy holatlarda keng ko‘lamda yaqqollashtirildi. i.p.pavlov ham odamlarning, ham hayvonlarning tashqi muhit bilan …

3 / 15

“birinchi signallar”)ga rioya etadilar. binobarin, ularning psixik faoliyati birinchi signallar sistemasi bosqichida amalga oshadi va unga uzluksiz ravishda amal qiladi. inson faoliyati va xulq-atvori uchun ham birinchi signal sistemasining signallari (yaqqol, tasavvurlar, timsollar, obrazlar) ularni boshqarishi, yo‘naltirishi, harakatlantirishi faollashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi. masalan, yo‘l (ko‘cha) qoidalari, avtomobil, elektrovoz signallari, havf-xatar belgilari shaxs uchun muhim rol o‘ynaydi. shuni unutmaslik kerakki, insonning xulq-atvorini signal qo‘zg‘atuvchilar mexanik ravishda boshqarmaydi, balki mazkur qo‘zg‘atuvchilarning miyaga o‘rnashib qolgan timsollari, ya’ni signallari boshqarib turadi. muayyan timsolga ega bo‘lgan timsollar narsa va hodisalar to‘g‘risida signal jo‘natadi, buning natijasida insonning xatti-harakatini boshqarib turadi. odamlarda hayvonlardan farqli o‘laroq, birinchi signallar sistemasi bilan bir qatorda ikkinchi signallar sistemasi ham mavjuddir. ikkinchi signallar sistemasining signallari odamlar tomonidan talaffuz etilgan, qabul qilingan, eshitilgan, o‘qilgan tushunchalar va so‘zlardan (“ikkinchi signallari”dan) tashkil topadi. odatda birinchi signallar sistemasining signallari timsoliy signallar, o‘z navbatida so‘zlar bilan almashtiriladi, uzatiladi. so‘z birinchi signallar sistemasi signallari o‘rnini bosishi, umumlashtirishi …

4 / 15

shini nazorat qiladi. shuningdek, ularning bir guruhi xatti-harakatga kuch-quvvat, g‘ayrat, shijoat baxsh etadi, yana bir turi esa mushaklarni, paylarni harakatlantiradi. mana shunday murakkab funksiyaning yig‘indisi (majmuasi) organizmning tashqi muhitga moslashuvini, unga muvofiqlashuvini, hayotiy vazifalar ijro etilishini, bajarilishini ta’minlaydi. organik olamning mikroorganizmdan to insonga qadar bir necha o‘n million yil davom etgan evolyusiyasi davomida xatti-harakatlarning, xulq-atvorning fiziologik mexanizmlari uzluksiz ravishda murakkablashib, tabaqalanib, buning oqibatida organizm muhitning o‘zgarishlariga tez reaksiya qiluvchan, moslashuvchan xususiyat kasb etib borgan. jumladan, bir hujayrali amyobaning hayot kechirishi uning ozuqa qidirish imkoniyati, o‘z hayotini muhofaza qilish qobiliyati muayyan darajada cheklangandir. undagi yolg‘iz hujayraning o‘zi ham sezuvchi, ham harakatlanuvchi, ham ovqat hazm qiluvchi vazifalarni ijro etadi. murakkab tuzilishga ega bo‘lgan hayvonlarda a’zolarning ixtisoslashuvi ozuqani ko‘rish, uni farqlash, xavf-xatarni tez sezish, aniq mo‘ljal olish imkoniyatini beradi. ixtisoslashuvning asosiy funksiyasi signallarni idrok qilishdan iborat xujayralarning vujudga kelishida o‘z aksini topadi. mazkur hujayralar yig‘indisi retseptor deb nomlanadi. hujayralarning boshqalari mushak to‘qimalari ishini, …

5 / 15

ekslar) hisoblangan shakllarni amalga oshiradi, katta yarim sharlarning qobig‘i esa hayotda orttirilgan, psixika yordami bilan boshqariladigan xulq-atvor shakllarining organi sanalanadi. 5.1-rasm. bosh miya va uning tuzilmasi miya katta yarim sharlari faoliyatining umumiy qonunlari i.p.pavlov tomonidan kashf etilgan. hozirgi zamon fiziologiyasi ma’lumotiga qaraganda, miyada hosil bo‘ladigan to‘lqinlar turli chastotadagi elektromagnit tebranishlariga o‘xshab ketadi. miyada elektroensefalogramma ko‘rinishdagi kuchaytirgich yordamida yozib olish mumkin bo‘lgan elektr toklari paydo bo‘lishining kashf etilishi muhim ahamiyatga ega. odamning psixik hayotida katta yarim sharlar qobig‘i sirtining peshona qismlari alohida rol o‘ynaydi. psixik funksiyalar chap va o‘ng yarim sharlar o‘rtasida taqsimlanadi. ma’lumki, psixikaning mazmuni tirik mavjudod o‘zaro munosabatda bo‘ladigan tashqi olam bilan belgilanadi. psixik va nerv-fiziologik jarayonlarning o‘zaro munosabati masalasi murakkab muammolardan hisoblanadi. psixikaning o‘ziga xos xususiyatlari nerv-fiziologik xususiyatlaridan qanday muhim belgilari bilan farqlanishini aniqlash muhim ahamiyatga ega. agarda mazkur o‘ziga xoslik mavjud bo‘lmaganida edi, u holda psixologiya mustaqil bilim sohasi sifatida tadqiq etilishi ham mumkin emas edi. psixik …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixika va ong. ong xarakteristikasi"

2-mavzu: psixika va ong. ong xarakteristikasi. 1.onglilik va ongsizlik. 2.ehtiyoj va uning turlari. 3.ehtiyojlar piramidasi (a.maslou bo'yicha). 4.motiv va motivatsiya hamda ularning turlari. 5.ustanovka va uning komponentlari. 6.faollik va faoliyat. 7.faoliyat bosqichlari va turlari. psixika va ong psixik (ruhiy) hodisa insonning shaxsiy g‘oyalarini, hissiy kechinmalarini, sezgi va idrok jarayonlarini o‘zi kuzatish jarayonida aks etuvchi voqelikdangina iborat emas. balki u refleks singari tashqi qo‘zg‘atuvchilarning ta’sirini va unga javoban bildiriladigan harakat reaksiyasini ham o‘zida mujassamlashtiradi. ma’lumki, i.m.sechenovgacha bo‘lgan psixologik, fiziologik nazariyalarda insonning ongida obrazlar, tasavvurlar, mulohazalar, g‘oyalar tarzida aks ettiriluvchi hodisalarni psixologiya ...

This file contains 15 pages in DOC format (178.5 KB). To download "psixika va ong. ong xarakteristikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixika va ong. ong xarakterist… DOC 15 pages Free download Telegram