turlar jinsli sistemalarni ayrash

DOC 11 pages 870.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 870.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

2.1-ma’ruza. 4 soat. mavzu: turli jinsli sistemalarni ajratish reja: 1. ajratish usullari 2. og’irlik kuchi ta’sirida cho’ktirish 3. markazdan qochma kuch maydonida cho’ktirish 4. elektr maydonida cho’ktirish 5. filtrlash 6. gazlarni suyuqlik yordamida tozalash har xil fazalardan (masalan, suyuqlik-qattiq modda, suyuqlik-gaz va hokazo) tashkil topgan aralashmalar turli jinsli sistema deb ataladi. ko’pchilik turli jinsli sistemalar ishlab chiqarish sharoitida texnologik jarayonlarni amalga oshirish paytida hosil bo’ladi. har qanday turli jinsli sistema ikki yoki undan ko’p fazalardan tashkil topgan bo’ladi. zarrachalari juda maydalangan holatdagi faza dispers yoki ichki faza deyiladi. dispers faza zarrachalarini o’rab olgan faza esa dispersion yoki tashqi faza deyiladi. fazalarning fizik holatiga ko’ra turli jinsli sistemalar quyidagi guruhlarga bo’linadi: suspenziyalar, emulsiyalar, ko’piklar, changlar, tutunlar, tumanlar. suyuqlik va qattiq modda zarrachalaridan tashkil topgan aralashmalar suspenziya deyiladi. qattiq modda zarrachalarining o’lchamiga ko’ra sus-penziyalar shartli ravishda quyidagi turlarga bo’linadi: dag’al suspenziyalar (zarrachalar o’lchami 100 mkm dan ortiq); mayin suspenziyalar (zarrachalar o’lchami 0,5(100 …

2 / 11

’piklar deb ataladi. suyuqlik – gaz sistemasi o’zining xossalariga ko’ra emulsiyalarga yaqin turadi. bir qator gidromexanik va modda almashinish uskunalarida (barbotajli skrubber, g’alvirsimon tarelkali absorber va hokazo) suyuqlik qatlamidan gazning o’tish jarayonida ko’pikli qatlamlar hosil bo’ladi. o’z tarkibida qattiq moddaning mayda zarrachalarini tutgan gaz sistemalariga changlar deb ataladi. chang odatda qattiq moddalarni mexanik usullar bilan maydalash va ularni bir joydan ikkinchi joyga uzatish paytida hosil bo’ladi. chang tarkibidagi qattiq zarrachalar o’lchami 5(100 mkm oralig’ida bo’ladi. tutunlar tarkibida o’lchami 0,3(5 mkm ga teng bo’lgan qattiq modda zarrachalari bo’ladi. tutunli bug’ (yoki gaz) larning suyuq yoki qattiq holatga kondensasiyalash yo’li bilan o’tishida tutunlar hosil bo’ladi. bundan tashqari, tutunlar qattiq yonilg’ilarning yonishi paytida ham paydo bo’ladi. tumanlar suyuq va gaz fazalaridan tashkil topgan bo’ladi. masalan, suv bug’larini havo yordamida sovitish jarayonida bug’ning kondensasiyalanishi natijasida tuman hosil bo’ladi. tuman tarkibidagi suyuqlik zarrachalarining o’lchami 0,3(3 mkm ga teng. chang, tutun va tumanlar aerodispers sistemalar (yoki …

3 / 11

kuchi, inersiya kuchlari (jumladan, markazdan qochma kuch) yoki elektrostatistik kuchlar yordamida suyuqlik va gazsimon turli jinsli sistemalar tarkibidagi qattiq yoki suyuq zarrachalarni ajratish cho’ktirish deb ataladi. agar cho’ktirish og’irlik kuchi ta’sirida olib borilsa, bu jarayon tindirish deb yuritiladi. tindirish asosan turli jinsli sistemalarni birlamchi ajratish uchun ishlatiladi. filtrlash-suyuq va gazsimon aralashmalarni g’ovaksimon to’siq (filtr) yordamida ajratishdan iborat. bu jarayonda g’ovaksimon to’siq suyuqlik yoki gazni o’tkazib yuboradi, muhitdagi qattiq modda zarrachalarini esa ushlab qoladi. filtrlash bosim yoki markazdan qochma kuch ta’sirida olib boriladi va asosan suspenziya hamda changlarni to’la tozalash uchun ishlatiladi. sentrifugalash – suspenziya va emulsiyalarni markazdan qochma kuchlar ta’sirida yaxlit yoki g’ovaksimon to’siqlar yordamida ajratishdan iborat. suyuqlik yordamida ajratish usuli deb gaz tarkibida bo’lgan qattiq zarrachalarni biror suyuqlik ishtirokida ushlab qolish jarayoniga aytiladi. bu jarayon og’irlik yoki inersiya kuchlari ta’sirida olib boriladi va gazlarni tozalash uchun ishlatiladi. ayrim hollarda bu usuldan suspenziyalarni ajratishda ham foydalanish mumkin. turli jinsli sistemalarni …

4 / 11

igini aniqlash. buning uchun alohida olingan sharsimon qattiq zarrachaning suyuqlik muhitida erkin cho’kishini tekshiramiz. bunda zarrachaga og’irlik kuchi g, ko’tarish kuchi a va muhitning qarshilik kuchi r ta’sir qiladi (2.1-rasm). cho’kish jarayonining harakatlantiruvchi kuchi rolini og’irlik va ko’tarish kuchlari o’rtasidagi farq, ya’ni zarrachaning suyuqlikdagi og’irligi bajaradi: r=g-a= g ( q – m), (2.1.) muhitning qarshiligi r zarracha yo’nalishiga qarama-qarshi bo’lib, ishqalanish va inersiya kuchlaridan tarkib topgan. laminar oqimda ishqalanish kuchlari inersiya kuchlariga nisbatan katta bo’ladi. stoks qonuniga ko’ra, laminar rejimda sharsimon zarrachaning cho’kishida muhitning qarshilik kuchi r quyidagi tenglama bilan topiladi: r = 3 πdμwe , (2.2) bu yerda μ – muhitning dinamik qovushoqligi, pa·s; we – zarrachaning erkin cho’kish tezligi, m/s. cho’kayotgan zarracha dastlab tezroq cho’kadi, bir oz vaqt o’tgach, muhitning qarshilik kuchi harakatlantiruvchi kuchga tenglashganda, o’zgarmas tezlik bilan bir xilda cho’ka boshlaydi. shu o’zgarmas tezlik cho’kish tezligi deyiladi. demak, zarracha o’zgarmas tezlikka ega bo’lganda r=r bo’lib qoladi. r …

5 / 11

qa tomoni atrofida tartibsiz mahalliy uyurmalar paydo bo’ladi (2.2-rasm, b). reynolds mezoni ma’lum qiymatlarga ega bo’lgandan so’ng, ya’ni rivojlangan turbulent rejimda (2.2-rasm, v) ishqalanish qarshiligini hisobga olmasa ham bo’ladi, chunki bunda asosiy kuchni zarrachaning old tomonidagi qarshilik tashkil etadi. bunday sharoitda avtomodel rejimi boshlanadi. rivojlangan turbulent (yoki avtomodel) rejimda muhitning qarshilik koeffisiyenti o’zgarmas bo’ladi (ξ=0,44=const). 2.2-rasm. qattiq sharsimon zarrachning suyuqlikdagi harakati: a - laminar oqim; b - oraliq oqim; v - turbulent oqim. turbulent rejimda (re>500) zarrachaning orqa tomonida uyurma oqimlar paydo bo’ladi va shu bilan birgalikda biroz siyraklanish yuz beradi; bu holat muhit qarshiligining ko’payishiga olib keladi va oqibat natijada zarrachaning cho’kish tezligi sekinlashadi. turbulent rejimda (re>500 bo’lganda) inersiya kuchlari ishqalanish kuchlaridan ustun turadi. bunda qarshilik kuchi r nyuton qonuniga ko’ra topiladi: r = ξ f (2.4.) bu yerda ξ – qarshilik koeffisiyenti; f – zarrachaning harakat yo’nalishiga bo’lgan tekislikka tushirilgan proyeksiyasi. qarshilik koeffisiyentining qiymati re ning son qiymatiga …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turlar jinsli sistemalarni ayrash"

2.1-ma’ruza. 4 soat. mavzu: turli jinsli sistemalarni ajratish reja: 1. ajratish usullari 2. og’irlik kuchi ta’sirida cho’ktirish 3. markazdan qochma kuch maydonida cho’ktirish 4. elektr maydonida cho’ktirish 5. filtrlash 6. gazlarni suyuqlik yordamida tozalash har xil fazalardan (masalan, suyuqlik-qattiq modda, suyuqlik-gaz va hokazo) tashkil topgan aralashmalar turli jinsli sistema deb ataladi. ko’pchilik turli jinsli sistemalar ishlab chiqarish sharoitida texnologik jarayonlarni amalga oshirish paytida hosil bo’ladi. har qanday turli jinsli sistema ikki yoki undan ko’p fazalardan tashkil topgan bo’ladi. zarrachalari juda maydalangan holatdagi faza dispers yoki ichki faza deyiladi. dispers faza zarrachalarini o’rab olgan faza esa dispersion yoki tashqi faza deyiladi. fazalarning fizik ho...

This file contains 11 pages in DOC format (870.5 KB). To download "turlar jinsli sistemalarni ayrash", click the Telegram button on the left.

Tags: turlar jinsli sistemalarni ayra… DOC 11 pages Free download Telegram