farmakologiya o‘quv qo‘llanma

DOCX 273 pages 839.2 KB Free download

273 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 839.2 KB

File type DOCX

Pages 273

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 273

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi yu.salimov farmakologiya o‘quv qo‘llanma “5111000-kasb ta’limi (5440100-veterinariya)” va “5440100- veterinariya” bakalavriat yo‘nalishlarining talabalari uchun mo‘ljallangan. toshkent-20__ taqrizchilar: sh.x.ziyadullaev - samdti, “ichki kasalliklar, farmakologiya va klinik farmakologiya” kafedrasi mudiri, t.f.d. q.n.norboev - samqxi, “hayvonlarning yuqumsiz kasalliklari, akusherlik va ginekologiya” kafedrasi professori, v.f.d. ushbu o‘quv qo‘llanma qishloq xo‘jalik oliy o‘quv yurtlarining “5440100- veterinariya” va “5111000-kasb ta’limi (5440100-veterinariya)” yo‘nalishlarida ta’lim olayotgan talabalar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan tasdiqlangan davlat ta’lim standarti, o‘quv reja va “farmakologiya” fanining o‘quv dasturi asosida, ilg‘or pedagogik va axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda tayyorlangan. o‘quv qo‘llanmada farmakologiya fanining qisqacha rivojlanish tarixi va oldida turgan asosiy vazifalar, ilmiy yo‘nalishlari, dorilarni olish manbalari va yo‘llari, farmatsiya, dori moddalarining dozalari va yuborish yo‘llari hamda ularni organizmdan ajralib chiqishi. biotransformatsiya, dorilarni ta’sir etish turi va mexanizmi va shuningdek dori moddalarining salbiy ta’sirlari hamda uni bartaraf etish choralari ko‘rsatilgan. …

2 / 273

ularni hosil bo‘lish darajasigacha bo‘lgan va buni umumiy qilib aytadigan bo‘lsak butun organizm doirasida bo‘ladigan ta’sir xususiyatlarni o‘z ichiga oladi. zamonaviy farmakologiya fanining o‘ziga xos bo‘lgan hozirgi bosqichi doimiy ilmiy tadqiqotlar natijasidir. o’zbekiston respublikasining «veterinariya to’g’risida»gi qonuni, o’zbekiston respublikasi prezidentining 2008 yil 21 apreldagi pq-842-son «shaxsiy yordamchi, dehqon va fermer xo’jaliklarida chorva mollarini ko’paytirishni rag’batlantirishni kuchaytirish hamda chorvachilik mahsulotlari ishlab chiqarishni kengaytirish borasidagi qo’shimcha chora-tadbirlar to’g’risida»gi va 2015 yil 29 dekabrdagi pq-24/60-son «2016-2020 yillarda qishloq xo’jaligini yanada isloh qilish va rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida»gi qarorlari hamda mazkur faoliyatga tegishli boshqa me’yoriy-huquqiy hujjatlarda belgilangan vazifalarni amalga oshirishga farmakologiya faninng yutuqlari muayyan darajada xizmat qiladi. hozirgi vaqtda eksperimental va klinik farmakologiya fani faqatgina farmakologik moddalarning to‘liq organizmga bo‘lgan ta’sirini urganish bilan chegaralanib qolmasdan, balki yuqori molekulalar darajasida yuzaga keladigan ta’sir xususiyatlarni o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, bunga bo‘lgan qiziqish esa kundan -kunga ortib bormoqda. zamonaviy tushuncha bo‘yicha aytadigan bo‘lsak, farmakologiya-organizmda mavjud turli xil darajadagi fiziologik …

3 / 273

os bo‘lib xizmat qilgan bo‘lsa, sulfanilamid preparatlari hamda antibiotiklarni sentiz qilib olinishi esa ko‘plab yuqumli kasalliklarni davolash samaradorligini sezilarli darajada oshishiga olib keldi. shu kabi immunodeprissantlarni yaratilishi, organizm a’zolarini ko‘chirib o‘tkazish muommosini yechilishiga sabab bo‘ldi. bundan tashqari farmakologiya fanini rivojlantirishning yangi yo’nalishlari bo’lgan gen injeneriyasi, biotexnologiya hamda nonotexnologiyalardan foydalanilmoqda. talabalarning veterinariya mutaxassisligini egallashlarida farmakologiya fani asosiy mutaxassisni shakllantiruvchi fanlardan hisoblanadi. hayvonlarning kasalliklarini oldini olish va davolashda farmakologiya fanidan olgan bilimlari qo’l keladi. mazkur o’quv qo’llanma qishloq xo’jalik oliy o’quv yurtlarining 5440100 – “veterinariya” va 5111000–kasb ta’limi (veterinariya) yo’nalishlari uchun “farmakologiya” fan dasturi asosida tuzildi. veterinariya farmakologiyasi-tirik organizmlarda, dorilar ta’siri ostida kuzatiladigan o‘zgarishlarni har tomonlama o‘rganib aniqlash, ularni chorvachilikda qullash tartibi va shartlarini belgilab beruvchi fan sifatida tan olingan. amalda ko‘plab farmakologik moddalar sun’iy yo‘l bilan, noorganik moddalar hamda hayvon va o‘simliklar dunyosidan olinib, hayvonlarda uchraydigan kasalliklarini davolash va uni oldini olish, hayvon naslini yaxshilash va ular maxsuldorligini oshirish maqsadlarida qullanib …

4 / 273

gan fiziologik va biokimyoviy xodisalarni mazmunan urganishda asosiy rolni o‘ynaydi. xususan vegetatrop moddalari tufayli organizmda, sinapslar orqali ta’sirotlarni o‘zatilish ta’sir mexanizmi aniqlangan bo‘lsa, bir qator markaziy asab tizimi faoliyatida yuzaga keladigan o‘zgarishlarni esa psixotrop vositalari tufayli urganildi. farmakologiya fani oldida turgan asosiy vazifalaridan biri ilmiy tadqiqotlar natijasida, yangi, yuqori samaradorlikka ega bo‘lgan, organizm uchun zararsiz, dorivor moddalarni izlab topish hamda ularni qullash tartib qoidalarini ishlab chiqishdan iboratdir. hozirgi paytda 6 mln ga yaqin kimyoviy birikmalar aniqlangan bo‘lib, faqat ushbu birikmalarning bir qismidagina dorivorlik ta’sir xususiyatlari urganilgan. balkim aynan ushbu urganilmagan moddalar orasida, eng xavfli bo‘lgan kasalliklarga qarshi, hayron qolarli ta’sir xususiyatlariga ega bo‘lgan preparatlar ham mavjud bo‘lishi mumkin. misol tariqasida, qizil streptotsid aslida 1908 yildan boshlab, tuqimachilik sanoatida buyoq sifatida ishlatib kelingan, biroq uning bakteriostatik ta’sir ko‘rsatish xususiyatini 27 yil utgandan so‘ng ya’ni 1935 yilga kelib aniqlangan. farmakologiya fani va uning rivojlanish tarixi farmakologiya fanining kelib chiqishi,insoniyatning ko’p yillar maboynida …

5 / 273

jlanishida qadimiy osiyo mamlakatlarining ham hissasi katta bo‘lgan. hindiston, tibet, xitoy va arab davlatlarida o‘simliklar bilan davolash keng tus olgan. “ayur-veda” dorivor o‘simliklar haqida yozilgan qadimiy hind kitobidir. shifokor sushrutaning ushbu kitobida 700 xil dorivor o‘simlik tasvirlangan. farmakologiya fani rivojlanishida o‘zbek allomalari ham juda katta hissa qo‘shganlar. najibuddin samarqandiy abu xomid muxammad ibn ali ibn umar (122 yilda vafot etgan) samarqandlik tabib va olim, uning tabobatga oid 8 ta ilmiy asari ma’lum. ulardan biri bo‘lgan “ murakkab dorilarni tayyorlash usullari” asari muxim ahamiyatga ega. bu asarda tolqon dori, kulcha dori, sharbat dori, qayt qildiradigan dori, surgi dorilar to‘g‘risidagi ma’lumotlar bayon qilib o‘tilgan. sharqning buyuk tabibi ibn abbos (997 yilda vafot etgan) o‘z asarida yillar o‘tgan sayin yangi dori moddalarining paydo bo‘lishi va ularni avval hayvonlarda sinab ko‘rish zarurligini ta’kidlagan. sharqning qomusiy olimi, tabibi va mutafakkiri abu bakr muhammad ibn zakariyo ar-roziyning (865-925y) tabobatga doir 36 asari bizgacha etib kelgan.u o‘z …

Want to read more?

Download all 273 pages for free via Telegram.

Download full file

About "farmakologiya o‘quv qo‘llanma"

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi yu.salimov farmakologiya o‘quv qo‘llanma “5111000-kasb ta’limi (5440100-veterinariya)” va “5440100- veterinariya” bakalavriat yo‘nalishlarining talabalari uchun mo‘ljallangan. toshkent-20__ taqrizchilar: sh.x.ziyadullaev - samdti, “ichki kasalliklar, farmakologiya va klinik farmakologiya” kafedrasi mudiri, t.f.d. q.n.norboev - samqxi, “hayvonlarning yuqumsiz kasalliklari, akusherlik va ginekologiya” kafedrasi professori, v.f.d. ushbu o‘quv qo‘llanma qishloq xo‘jalik oliy o‘quv yurtlarining “5440100- veterinariya” va “5111000-kasb ta’limi (5440100-veterinariya)” yo‘nalishlarida ta’lim olayotgan talabalar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan tasdiqlangan davlat ta’li...

This file contains 273 pages in DOCX format (839.2 KB). To download "farmakologiya o‘quv qo‘llanma", click the Telegram button on the left.

Tags: farmakologiya o‘quv qo‘llanma DOCX 273 pages Free download Telegram