feruz hayoti va ijodi

PPTX 38 pages 123.7 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 123.7 KB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

mavzu: muhammad rahimxon feruz mavzu: muhammad rahimxon soniy feruz reja: 1. shoir hayoti va ijodining o‘rganilishi. 2. feruz hayot yo‘li. 3. feruz – adabiyot va san’at rahnamosi, taraqqiyparvar. 4. shoir ijodiy merosi. tayanch tushunchalar: “elga shohu ishqqa qul”, “g‘azaliyoti feruz”, “feruz davri xorazm adabiy muhiti”, “feruz shoh va shoir qismati”, “shohidi iqbol”, “xorazm tarixi”, “shajarai xorazmshohiy”, “xiva shoir va tarixchilarining tarjimayi hollari”, “xorazm shoir va navozandalari”, “o‘t chaqnagan satrlar”. kim ahmoq bilan suhbat qursa, kunma kun o’zining asl maqsadidan uzoqlasha boradi (a.x) sayyid muhammad rahimxoni soniy – feruz o‘zbek adabiyoti, san’ati va tarixida muhim o‘rin tutgan, hayotligidayoq o‘z ijodi bilan e’tibor qozongan shoir va davlat arbobidir. u xiva xonlari tarixida eng uzoq davr - 47 yil mamlakatni idora etib, elning obodonchiligi uchun kurashdi, mamlakat ichidagi o‘zaro urushlarning oldini olishga harakat qildi. u o‘z saroyida 40 ga yaqin shoir, sozanda, tarixchi, hattot va tarjimonlarni to‘plab ularga homiylik qildi. shoh va shoir …

2 / 38

bir podshohning yoki podshohzodaning xotuni bola tug‘ishi zarur bo‘lsa, ko‘hna arkka kelib bola tug‘ishi shart bo‘lgan. shuning uchun ham muhammad rahimxon bobojonbekning otasi podshohzoda bo‘lg‘oni uchun farzandini tug‘ilgan joyi ko‘hna ark, deb aytildi”. bobojon to‘ra dastlabki boshlangich ta’limni saroy muallimlaridan oldi. keyinroq madrasada o‘z tahsilini davom ettirdi. muhammadrizo ogahiy yosh bobojon to‘raga she’riyat ilmidan, tarix va mantiqdan chuqur saboq berdi. shuning uchun unda tarix va she’riyatga bo‘lgan qiziqish baland edi, yoshligidan kitobga ixlos qo‘ydi, aksar vaqtlarni kitob o‘qishga bag‘ishladi. ustozi ogahiy bo‘lajak shoir haqida yozar ekan, uning ayni yigitlik ayyomida behuda ishlarga mashg‘ul bo‘lmay, besh vaqt namozni mukammal ado etgani, farz va sunnat ibodatlarini intihosiga yetkazgandan keyin “ma’nidonliq ishiga mashg‘ul bo‘lib, har turluk kitobni mutolaa” qilishga odatlanganini alohida e’tirof etadi. ayniqsa, yosh shahzodaning vazmin holda qur`oni karimni qiroat bilan o‘qishi saroy ahlini hayratga solar edi. shu vaqtda saroyda "bo‘lajak bola boshidin" degan iborani yosh bobojonga nisbatan qo‘llashar edi. 1863-yilda xivaga …

3 / 38

ona va otomi xuravonalaridin sarshor bo‘ldilar, ul jumladin ogahiy bu ta’rixni aytib erdi: bu so‘zlarnikim, men bayon ayladim, necha bayt birla ayon ayladim. bularga qayu shahki qilsa amal, oning mulkiga etmas aslo xalal. hukumat binosi bo‘lur ustuvor, oning xonadonida tutg‘ay qaror. shaho, olam ichra bugun shohsen, burundin bu so‘zlarga ogohsen. umidim budurkim, amal qilg‘asen, amal aylamakda jadal qilg‘asen". muhammad rahimxon bayoniy tavsif etganidek, "ko‘p yerlarni obod etdilar, ko‘p masjidlar va madrasalar va qorixonalar bino" qildilar. feruz har yili bahor va kuz mavsumlarida yer qazish ishlarini tashkil etish haqida farmonlar chiqargan, uning bajarilishini shaxsan o‘zi nazorat qilib borgan. ogahiyning qayd etishicha, xon har kuni erta bilan yer qazuvchilar huzurida bo‘lar va ularga ezgu ishlarida oq fotiha berar ekan. bu holat boshlangan ishning yakuniga qadar davom etar edi. shu tariqa mamlakatda qanchadan-qancha kanallar, sug‘orish inshoatlari, ariqlar barpo etildi. feruz xuddi otasi sayyid muhammadxon singari haftaning har ikki kunini adabiyot va san’atga bag‘ishlaydi. …

4 / 38

ahodatnomasini ham feruzning shaxsan o‘zi taqdim qilgan. har bir masalada talabchan bo‘lgan muhammad rahimxon soniy xalq maqomlarini buzib ijro etganlarni jazolagan, bu borada maxsus farmon ham qabul qilgan. shu bilan birga, devonzoda xarratov va bekjon rahmonning “xorazm musiqiy tarixchasi” asarida qayd etilishicha, muhammad feruz xivada vaqti–vaqti bilan xorazm ashulachi, sozandalarining ko‘rik-tanlovini o‘tkazib, g‘oliblarni qimmatbaho sovg‘alar bilan taqdirlab ham borgan. feruz joylarda madrasa va masjidlar qurilishiga, ya’ni maorif sohasiga ham alohida e’tibor bergan. u mahalliy fuqaro bolalaridan ilmli kishilar tayyorlash maqsadida o‘z saroyida maktab ochdi. 1884-yilda ochilgan bu maktabda rus o‘qituvchisi va mirzo rahmonquli qori kabi taniqli ustozlar yoshlarga bilim beradilar. 1887-yilda bu maktabda 11 o‘quvchi ta’lim olib, shulardan 6 tasi feruz hisobidan o‘qiydi. bundan tashqari, feruz farmoniga muvofiq 1904-yilning 10-noyabrida urganchda birinchi yangi usul maktabi ochildi. unda turkiyadan kelgan husayn qo‘shayev degan muallim yoshlarga ta’lim-tarbiya bera boshlaydi. husayn qo‘shayev 1906-1907-yilda ilg‘or ma’rifatparvar kishilarning orzularini hisobga olib, urganchda qizlar maktabini barpo …

5 / 38

iga oldi. rus-tuzem maktabida rus tili, riyoziyot, tarix, jo‘g‘rofiya, tabiat kabi fanlardan tashqari, mahalliy savod (ona tili) va islom fani asoslari ham o‘qitildi. bu maktablarda navoiy, fuzuliy, bedil, mashrab, so‘fi ollohyor kabi mumtoz shoirlardan saboq berildi. ko‘rinadiki, feruz vohada san’at, maorif va madaniyat rivojiga rahnamo va taraqqiyparvar inson bo‘lgan. bulardan tashqari, feruz shaxsi bilan bog‘liq bo‘lgan eng muhim voqealardan yana biri 1880-yilda xivada birinchi ambulatoriya punkti ochildi, bu yerda rusiyadan taklif etilgan shifokor va hamshiralar ishladi. bu ham xalq tashvishi yo‘lidagi ezgu ishlardan biridir. feruzning matbaachilik va adabiy merosni tiklash yo‘lidagi xizmatlari beqiyosdir. u o‘rta osiyoda birinchi bo‘lib saroyda tipolitografiya ishlarini yo‘lga qo‘ydi. bu ishga katta qiziqish bilan yondashdi. eng avvalo, mazkur bosmaxonada feruz ko‘rsatmasiga binoan navoiyning «xamsa”sidan «hayratu-l-abror”, «chor devon» asarlari nashr etildi. 1879-yilda shermuhammad munisning «munisu-l-ushshoq» devoni (669 sahifa), komil xorazimiyning 5 ta devoni, ogahiyning «ta’vizu-l-oshiqin” (530 sahifa), 1897-yilda feruzning «devoni feruz» g‘azallar majmuasi, 1909-yildan ahmad tabibiyning «majmuatu-sh-shuaro” …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "feruz hayoti va ijodi"

mavzu: muhammad rahimxon feruz mavzu: muhammad rahimxon soniy feruz reja: 1. shoir hayoti va ijodining o‘rganilishi. 2. feruz hayot yo‘li. 3. feruz – adabiyot va san’at rahnamosi, taraqqiyparvar. 4. shoir ijodiy merosi. tayanch tushunchalar: “elga shohu ishqqa qul”, “g‘azaliyoti feruz”, “feruz davri xorazm adabiy muhiti”, “feruz shoh va shoir qismati”, “shohidi iqbol”, “xorazm tarixi”, “shajarai xorazmshohiy”, “xiva shoir va tarixchilarining tarjimayi hollari”, “xorazm shoir va navozandalari”, “o‘t chaqnagan satrlar”. kim ahmoq bilan suhbat qursa, kunma kun o’zining asl maqsadidan uzoqlasha boradi (a.x) sayyid muhammad rahimxoni soniy – feruz o‘zbek adabiyoti, san’ati va tarixida muhim o‘rin tutgan, hayotligidayoq o‘z ijodi bilan e’tibor qozongan shoir va davlat arbobidir. u xiva xonlari ...

This file contains 38 pages in PPTX format (123.7 KB). To download "feruz hayoti va ijodi", click the Telegram button on the left.

Tags: feruz hayoti va ijodi PPTX 38 pages Free download Telegram