burhoniddin marg'inoniyning "xidoyiya" asari

DOCX 17 sahifa 61,9 KB Bepul yuklash

17 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 61,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 17

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 17

mavzu: marg’inoniyning “xidoyiya” asari, undagi iqtisodiy fikrlar, iqtisodiy qonunchilik. reja: 1. marg’inoniyning hayot yo`li. 2. marg’inoniyning “xidoyiya” asari, undagi iqtisodiy fikrlar. 3. marg’inoniyning “xidoyiya” asari, undagi iqtisodiy qonunchilik. turkistondagi ilk uyg’onish davri shunday qomusiy olimlarni dunyoga keltirdiki, ularning jahon madaniyati va ilmu faniga qo’shgan hissasi hanuzgacha hayrat bilan e’tirof etiladi. 2000 yilda tavalludiga hijriy sana bo’yicha 910 yil to’lishi munosabati bilan keng nishonlangan burhoniddin marg’inoniy ham ana shunday buyuk siymolardan biridir. to’liq ismi abulhasan ali ibn abubakr ibn abduljalil al-farg’o-niy al-rishtoniy al-marg’inoniy (1123 yil 23 sentyabr, rishton tumani, dahbet qishlog’i — 1197 yil 29oktyabr, samarqand)— buyuk faqih, imom. dastavval otasi abubakr ibn abduljalil, so’ng simom bahouddin ali ibn muhammad asbi-jobiy qo’lida tahsil ko’rdi. rishton, marg’ilon, buxoro, samarqand va movoraunnahrning boshqa shaharlarida islomiy ta’lim olib, hanafiya mazhabining buyuk faqihi sifatida nom qozondi. shayxulislom bo’lib yetishdi. 1149 yili haj safariga bordi. burhoniddin marg’inoniy samarqand shahridagi chokardiza qabristoniga dafn etilgan. allomaning tavallud sanalari …

2 / 17

uduriy va muhammad ash-shayboniy asarlariga tayanib yozgan. burhoniddin marg’inoniyning ushbu kitobi nazariy asar edi, undan amaliy jihatdan foydalanish qiyin bo’lgan. shu sababli burhoniddin marg’inoniy ning o’zi 8 jildli sharh — «kifoyat ul-muntahiy» («yakunlovchilar uchun tugal ta’limot»)ni yozishga qaror qilgan. keyinchalik bu kitobi asosida «kitob al-hidoya» (qisqacha nomi «hidoya» — «to’g’ri yo’l»)ni yaratadi (1178). burhoniddin marg’inoniy bu kitobda o’sha zamonlarda mo’min-musulmonlar duch keladigan dolzarb hayotiy masalalar, jumladan oilaviy va ijtimoiy munosabatlar, mulkchilik, savdo-sotiq, jinoyat va jazo, insonning burch va mas’uliyatlariga taalluqli juda ko’p murakkab muammolarni islomiy huquq nuqtai nazaridan hal etib berdi. mazkur kitob nafaqat movoraunnahrda, balki butun islom sharqida bir necha tillarga tarjima etilib ma’lum va mashhur bo’lib ketdi. bu kitob fiqh ilmi bo’yicha eng aniq, izchil, mukammal asar bo’lgan. undan asrlar davomida islom huquqshunosligi bo’yicha nufuzli huquqiy manba — asosiy qo’llanma sifatida foydalanilgan . shu sababli alloma nafaqat ulamolar, balki oddiy xalq orasida ham «hidoyat yo’lining sarboni» deya katta …

3 / 17

ushunchalarning mohiyati ochib berilgan. burhoniddin marg’inoniyning o’zi hayoti davomida ana shunday insoniy fazilatlarga amal qilib yashadi. ilmu urfon yo’lidagi fidoyiligi, kamtarinligi, o’z asarlarida biron marta ham «men» degan so’zni ishlatmay, hokisorlik bilan izoh berishida ko’rinib turadi. burhoniddin marg’inoniyning bizgacha yetib kelgan asosiy fiqhiy asarlari jumlasiga quyidagilar kiradi: 1. «nashrul mazhab» (mazhabning tarqalishi); 2. «kitob al-manosakul-haj» (haj marosimlari haqida kitob); 3. “kitobun-filfaroiz» (meros huquqi bo’yicha kitob); 4. «kitob-attajniysu val-maziyd» (ilmni ziyoda qiluvchi kitob); 5. «muxtorotun navozil» (majmu’-unnavozil) (nozil bo’lgan narsalar majmuasi); 6. «kitob ul-mashoyix» (shayxlar haqidagi kitob); 7. «maziydun fi furu’il-hanafiya» (xanafiy mazhabiga qo’shimchalar); 8. «sharh al-jomiy-al-kabir muhammad ash-shayboniy» (ash-shayboniyning «jomi’u-kabiyr» asariga sharh); 9. «bidoyat ul-mubtadi’» (boshlovchilar uchun dastlabki ta’lim); 10. «kifoyatul-muntahiy» («yakunlovchilar uchun tugal ta’lim»). «bidoyatul-mubtadi’» asari uchun yozilgan 8 jildlik sharh: 11. «hidoya» («kifoyatul — muntahiy» asari uchun yozilgan 4-jildlik sharh). afsuski, sanab o’tilgan asarlar haqida to’liq bir tasavvur yo’qdir. chunki o’rta asr faqihlarining ko’pgina asarlari kabi, burhoniddin marg’inoniyning …

4 / 17

chilik va vaqf huquqi kabi masalalar kiritilgan. bu jild 60 bob, 36 fasldan tashkil topgan. uchinchi jildida (14 kitob) oldi-sotdi, pul muammolari, kafolat, pulni birovga o’tkazish, qozilarning vazifalari, guvohlik, berilgan guvohlikdan qaytish, vakolat, da’vo, iqror bo’lish, sulh, bir ishda pul bilan sherik bo’lish, pulni saqlashga berish, qarz berish, sovg’a, ijara, muayyan shart asosida cheklangan ozodlik berilgan qullar, voliylik (patronat), majbur qilish, homiylik, qisman ozod bo’lgan qullar va bosqinchilik xususidagi masalalar o’rin olgan. bu jildda 36 bob, 37 fasl bor. to’rtinchi jildida (76 kitob) esa shafoat, merosni taqsimlash, dehqonchilik hamda bog’dorchilik xususida shartnoma, qurbonlikka so’yishadigan jonzod haqida, umuman qurbonlik qilish haqida, shariatga zid yomon narsalar haqida, tashlandiq yerlarni o’zlashtirish xususida, taqiqlangan ichimliklar haqida, ovchilik, garovga berish, jinoyatlar xususida, xun haqi to’lash, vasiyat kabi masalalar yoritilgan. bu jild 23 bob, 38 fasldan iborat. burhoniddin marg’inoniy asarlaridan parchalar “hidoya” asaridan quyosh nurlarini berkitib bo’lmaganidek, haqiqatning chirog’ini ham so’ndirib bo’lmas. * * * sahbon …

5 / 17

ar qilish uyda, devorlar ichida, mashaqqatlar orasida och o’tirishdan avlodir (xayrlidir). * * * o’z vaqtidan kechikib berilgan in»m-ehson mahkam tortilgan zanjir misoli qattiq bug’uvchidir. * * * hunarmandu kosiblar qo’pdir, biroq mohiru qobiliyatlari ozdir (ya’ni, usta ko’pu ustasi ozdir). * * * ikki narsa bir daraxtning butog’idir, ya’ni, ikkalasi ham bir xildir: biror narsa so’raganga (tilanganga) bersa-yu ammo keyin uni minnat qilsa, ikkinchisi, o’zining in’om — ehsonini ayab, xassislik qilsa, chunonchi alloh taolo nazdida minnat bilan bir narsa berish va xassislik qilib bermaslik qabohatda barobar hisoblanadi. * * * zimmangda farz bo’lgan narsani qarz va burch o’rniga qo’y. bu hol qalbingu dilingga rohat baxsh etib, sharafing va obro’yingii saqlash uchun eng to’g’ri yo’ldir. * * * olam uzra shunday yurginki, to butun olamning yelkasiga oyoq qo’ygandek bo’l, shunda jami maxluqotdan (borliqdan) ustun bo’lursan. * * * alloh taolo ato qilgan turli ne’matlarning lazzati qudrat holvasidan totliroqdir. ammo minnat bo’lgan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 17 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"burhoniddin marg'inoniyning "xidoyiya" asari" haqida

mavzu: marg’inoniyning “xidoyiya” asari, undagi iqtisodiy fikrlar, iqtisodiy qonunchilik. reja: 1. marg’inoniyning hayot yo`li. 2. marg’inoniyning “xidoyiya” asari, undagi iqtisodiy fikrlar. 3. marg’inoniyning “xidoyiya” asari, undagi iqtisodiy qonunchilik. turkistondagi ilk uyg’onish davri shunday qomusiy olimlarni dunyoga keltirdiki, ularning jahon madaniyati va ilmu faniga qo’shgan hissasi hanuzgacha hayrat bilan e’tirof etiladi. 2000 yilda tavalludiga hijriy sana bo’yicha 910 yil to’lishi munosabati bilan keng nishonlangan burhoniddin marg’inoniy ham ana shunday buyuk siymolardan biridir. to’liq ismi abulhasan ali ibn abubakr ibn abduljalil al-farg’o-niy al-rishtoniy al-marg’inoniy (1123 yil 23 sentyabr, rishton tumani, dahbet qishlog’i — 1197 yil 29oktyabr, samarqand)— buyuk faqih, im...

Bu fayl DOCX formatida 17 sahifadan iborat (61,9 KB). "burhoniddin marg'inoniyning "xidoyiya" asari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: burhoniddin marg'inoniyning "xi… DOCX 17 sahifa Bepul yuklash Telegram