uslubiy ko'rsatma "fizika va kimyo" kafedrasi

DOC 116 pages 5.1 MB Free download

116 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.1 MB

File type DOC

Pages 116

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 116

o’zbekiston respublikasi qishloq va suv xo’jaligi vazirligi samarqand qishloq xo’jalik instituti «fizika va kimyo kafedrasi biofizika va radiobiologiya fanidan uslubiy ko’rsatma samarqand – 2017 yil ushbu uslubiy ko’rsatma "fizika va kimyo" kafedrasi yig’ilishida (majlis bayoni №1) agromuxandislik fakulteti uslubiy kengashida (majlis bayoni №1), institut uslubiy kengashida (majlis bayoni №1) kуrib chiqildi va ochiq matbuotda chop etishga tavsiya qilindi. tuzuvchi: dos. samqxi mamatqulov nuriddin. taqrizchilar : samqxi dos. ismailov ermamat. samdaqi dos. odil raximov so’z boshi biofizika va radiobiologiya biologik hodisalar asosida yotuvchi eng oddiy va fundamental o’zaro ta’sirlar haqidagi fandir. biofizika va radiobiologiya jadal rivojlanib, hozirgi kunda tirik dunyo tuzilishining molekulyar asoslarini tashkil etuvchi elementar qatlamiga kirib bormoqda. hozirgi davrda biofizikaviy tadqiqotlarning biologiya, ekologiya, nazariy va amaliy tibbiyot qishloq xo’jaligida keng tadbiq etilayotgani ushbu soha mutaxassislari uchun bu fanni o’rganish zarurligini ko’rsatmoqda. biofizika va radiobiologiya fanining hozirgi kundagi asosiy bo’limlari – biologik jarayonlar kinetikasi, termodinamikasi, biopolimerlar tuzilishi va xossalari, xujayra …

2 / 116

ni o’qitish maqsadi – talabalarga asosiy biofizikaviy hodisalar va g’oyalarni o’rganish, fizikaviy qonunlarni tirik organizmlarga tadbiq qilish, biofizika fani yutuqlarini qishloq xo’jaligiga, xususan chorvachilik va veterinariya sohalariga tadbiq etish bilan tanishtirishdan iborat. i . biomexanika asoslari fizika va biofizika fani fizik va fizik-kimyoviy jarayonlarni, biologik tizimlar ultrastrukturasini tashkil qilishning hamma sohalarida submolekulyar va molekulalardan to to’qima va to’liq organizmgacha o’rganadi. tirik organizmda sodir bo’ladigan turli jarayonlarning murakkabligiga va o’zaro bog’liqligiga qaramasdan, ular ichidan fizik jarayonga yaqinlarini ajratib olish mumkin. masalan: qon aylanishi, bu jarayon suyuqlikning oqimi (gidrodinamika), tomirlar bo’ylab elastik to’lqinlarning tarqalishi (akustika), yurakning ishi va quvvati (mexanika), biopotensiallar generasiyasi (elektr), nafas olishda gaz harakati (aerodinamika), issiqlik uzatish (termodinamika), bug’lanish (fazoviy o’tishlar) va hokozo bo’limlarda o’rganiladi. fizika va biofizika quyidagi maqsad va yo’nalishlarga ega: - kasallik diagnostikasi va biologik tizimlarni tadqiq qilish; - davolash maqsadida organizmga turli fizik omillar bilan ta’sir qilish; - tibbiyot va veterinariyada foydalaniladigan materiallarning fizik xossalari; …

3 / 116

ashkil etgan atom va molekulalarning tartibli joylashishidir. odatda kristall jismlarning polikristallari bir-biri bilan tutashib, tartibsiz joylashgan, ayrim kichkina kristallchalar shaklida uchraydi. bu holda anizatropiya xossasi shu kristallchalar chegarasida kuzatiladi. kristallar atom va ionlari bir-biridan bir xil masofada joylashib, panjara hosil qiladi va panjara tugunlarida tebranma harakatda bo’ladi. har bir kristall modda uchun aniq erish va qotish harorati mavjud bo’lib, grafik usulida quyidagicha ifodalash mumkin. 1.1 rasm. qattiq jismning erish va qotish diagrammasi: t-harorat, t-vakt, te-erish harorati jism harorati oshishi bilan atom va ionlar tebranma harakati osha boradi va har bir qattiq jism uchun aniq bir haroratda kristall panjara buzila boshlaydi. tashqi berilayotgan issiqlik energiyasi shu panjarani buzishga sarflanadi. toki hamma panjaralar buzilguncha kristall harorati o’zgarmaydi. bu haroratga erish harorati deyiladi. shunday jismlar borki, ularning na aniq shakli, na aniq erish nuqtasi bor. bunday jismlarga amorf jismlar deyiladi. ular izotrop xossaga ega, ya’ni fizik xossalari yo’nalishga bog’liq emas. amorf jismlarning har …

4 / 116

a tashqi deformasiyalovchi kuch ta’sir etganda atomlar (ionlar) orasidagi masofa o’zgaradi. bu esa atomlarni oldingi vaziyatga qaytarishga intiluvchi ichki kuchlarni yuzaga keltiradi. bu kuchlarning o’lchovi mexanik kuchlanishdir. 1.2 rasm. cho’zilish deformasiyasini tasvirlash chizmasi. jism kundalang kesimining birlik yuziga ta’sir qiluvchi kuchga mexanik kuchlanish deyiladi. (1.1) bu yerda mexanik kuchlanish, kuch, yuza kuch yuzaga normal bo’lsa, ya’ni yuzaga nisbatan perpendikulyar holatda ta’sir qilsa – normal kuchlanish, kuch yuzaga urinma holda bo’lsa, tangensial kuchlanish deyiladi. deformasiya darajasi nisbiy deformasiya orqali aniqlanadi. bo’ylama deformasiyada yoki ko’ndalang siqilishda esa (1.2) bunda sterjenning uzunligi, d - sterjen diametri tajribadan va orasida quyidagi bog’lanish borligi kelib chiqadi. (1.3) bunda - materialga bog’liq musbat koeffisiyent (puasson koeffisiyenti). ingliz fizigi r.guk kichik deformasiyalar uchun nisbiy deformasiya kuchlanishga to’g’ri proporsional ekanini aniqladi. (1.4) bunda - yung (elastiklik) moduli. yung moduli nisbiy uzayish birga teng bo’lgandagi kuchlanish bilan aniqlanadi. yuqoridagi formulalardan quyidagi bog’lanish kelib chiqadi. (1.5) (1.5) formula guk qonunining …

5 / 116

ni esa 300% cho’zish mumkin. bunday farq sifat tomondan yuqori molekulyar bog’lanishlar elastikligi mexanizmi bilan bog’liq. 1.3 – rasm. mexanik kuchlanish va nisbiy deformasiya orasidagi bog’lanish: σ-mexanik kuchlanish, ε-nisbiy deformasiya t. molekulalari ko’p miqdordagi atomlardan yoki atom gruppalaridan tuzilgan va kimyoviy bog’lanishlar bilan birlashtirilgan uzun zanjir ko’rinishdagi moddalar polimerlar deyiladi. polimerlar izotrop moddalardir. tirik organizmning ko’p qismini polimer deb qarash mumkin. ba’zi moddalar mustahkamlik chegarasi va yung moduli qiymati quyidagi jadvalda keltirilgan. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - modda ! yung moduli, gpa ! must. chegarasi, mpa - - - - - - - - - - - - - …

Want to read more?

Download all 116 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uslubiy ko'rsatma "fizika va kimyo" kafedrasi"

o’zbekiston respublikasi qishloq va suv xo’jaligi vazirligi samarqand qishloq xo’jalik instituti «fizika va kimyo kafedrasi biofizika va radiobiologiya fanidan uslubiy ko’rsatma samarqand – 2017 yil ushbu uslubiy ko’rsatma "fizika va kimyo" kafedrasi yig’ilishida (majlis bayoni №1) agromuxandislik fakulteti uslubiy kengashida (majlis bayoni №1), institut uslubiy kengashida (majlis bayoni №1) kуrib chiqildi va ochiq matbuotda chop etishga tavsiya qilindi. tuzuvchi: dos. samqxi mamatqulov nuriddin. taqrizchilar : samqxi dos. ismailov ermamat. samdaqi dos. odil raximov so’z boshi biofizika va radiobiologiya biologik hodisalar asosida yotuvchi eng oddiy va fundamental o’zaro ta’sirlar haqidagi fandir. biofizika va radiobiologiya jadal rivojlanib, hozirgi kunda tirik dunyo tuzilishining molekul...

This file contains 116 pages in DOC format (5.1 MB). To download "uslubiy ko'rsatma "fizika va kimyo" kafedrasi", click the Telegram button on the left.

Tags: uslubiy ko'rsatma "fizika va ki… DOC 116 pages Free download Telegram