ismlarning munosabat shakllari ustida ishlash usullari

PPTX 20 pages 1.0 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu: ismlarning munosabat shakllari ustida ishlash usullari bajardi: bahodirjonova m reja: ismlarning munosabat shakllari haqida ma`lumot. kelishik shakllarining ifodalanishi. bog`lamalar mavzusini o`qitishda interfaol metodlarning qo`llanishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar darsning maqsadi: a) ta'liraiy maqsad - egalik shakllari va ularning imlosi yuzasidan ma`lumot berish; b) tarbiyaviy maqsad - nutqiy go'zallikni tarbiyalash; d) rivojlantiruvchi maqsad - egalik shakllarird nutq vaziyatiga mos ravishda foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish. asosiy tushuncha va atamalan egalik shakllari va ularning imlosi, -im, - imiz, -ing,-ingiz, -i, -lari qo'shimchalarining undosh bilan tugagan ismlarga qo'shilishi, -m, -miz, -ng, -ngiz, -si, -lari qo'shimchalarining unli bilan tugagan so'zlarga qo'shilishi. darsni tashkil etish texnologiyasi: metod: muammoli o'qitish va tahlil. shakl: jamoa bo'lib ishlash. usui: induktiv (amaliyotdan nazariyaga qarab borish) darsning borishi: uyga berilgan vazifani og'zaki so'rash. sinf o'quvchilari 2 gurahga ajratiladi. guruhlarga topshiriqlar beriladi. * 1 guruh: quyidagishe'riypardiadarusmlarningmunosabatshakli (egalik)ni aytish. (she'r misralari kodoskop orqali ko'rsatiladi). ко 'zlarimga surib hokini, tarixlarni bir-bir titurman, afsonalar topib biturman. …

2 / 20

ni ham ifodalaydi. masalan: kitob+im, kitob+ing, kitob+i, kitob+imiz, kitob+ingiz, kitob+i so‘zlaridagi –im,- ing,-i,-imiz,-ingiz,-i affikslari o‘zakdan anglashilgan narsaning 1,2,3-shaxsga, ya’ni so‘zlovchi, tinglovchi va o‘zgaga tegishli ekanini ifodalash bilan bir qatorda, mazkur narsaning bitta yoki bir necha shaxsga qarashliligini ham bildiradi. kelishik — ot yoki otlashgan soʻzning boshqa soʻzlar bilan aloqasini koʻrsatuvchi grammatik shakl. u ot shakli ekanligi holda, birikma yoki gap tarkibida uning boshqa soʻzga tobe’lanishini koʻrsatadi. bu sintaktik munosabat kelishik qoʻshimchasining oʻzi bilan, koʻmakchi yoki koʻmakchi vazifasidagi soʻz bilan birga ifoda topishi ham mumkin. kelishik shakllarining ifodalanishi 9 kelishiklar soni turli tillarda har xildir. oʻzbek tilida 6 ta kelishik boʻlib, ular bosh (qoʻshimchasiz), qaratqich (qoʻshimchasi: ning), tushum (qoʻshimchasi: -ni), joʻnalish (qoʻshimchasi: -ga, -ka, -qa), oʻrin (qoʻshimchasi: -da), chiqish (qoʻshimchasi: -dan) kelishiklaridan iborat. shulardan qaratqich kelishigi ot tomonidan boshqarilib, hokim soʻz egalik qoʻshimchasini olib keladi: kitobning varagʻi. qolgan tushum, joʻnalish, oʻrin, chiqish kelishikli otlar feʼl yoki sifat tomonidan boshqariladi: kitobni varaqladi, …

3 / 20

, kimni, nimani, barchaga, o‘qishga, beshovimizga kabi. kelishiklar belgili va belgisiz holda, ya’ni turlovchi affikslar bilan yoki turlovchi affikslarsiz ishlatiladi. belgili ishlatilish barcha kelishiklarga xos hodisadir. belgisizlik esa quyidagi kelishiklarda uchraydi: a) qaratqich kelishigi belgisiz qo‘llaniladi: cho‘l bag‘ri, maktab bog‘i; b) tushum kelishigi belgisiz qo‘llanadi: ariq qazimoq, ko‘chat o‘tqazmoq kabi. o‘zbek tilida oltita kelishik mavjud bo‘lib, ularning har biri o‘z shakli va ma’nosi hamda sintaktik vazifasiga ega. ular o‘zi birikadigan boshqa so‘zlar bilan quyidagicha munosabatda bo‘ladi: 1) qaratqich kelishigi ot bilan otni grammatik aloqaga kiritadi va moslashuvli birikma hosil qiladi: kitobning varag‘i, odamning gavdasi; 2) tushum, jo‘nalishi, o‘rin, chiqish kelishiklari ot bilan fe’lni o‘zaro bog‘laydi va boshqaruvli birikma hosil qiladi: kitobni o‘qidi, kitobda ko‘rdim, kitobga qaradi, kitobdan oldim kabi. kelishiklar kelishik affiksi so‘roqlari gapdagi vazifasi bosh kelishik – kim? nima? qayer? ega, kesim, sifatlovchi, undalma, atov gap qaratqich klishigi -ning kimning? nimaning? qayerning? qaratqich aniqlovchi tushum kelishigi -ni kimni? nimani? …

4 / 20

shakllaridan iborat. predikativlik qoʻshimchalari ham bogʻlama vazifasini oʻtaydi va modallik, zamon, shaxsson munosabatlarini bildiradi. ot, sifat, ravish, son, olmoshdan foydalangan kesimlarga ot kesim deyiladi.fe’l kesimlar shaxs-son, zamon, tasdiq-inkor, mayl (modal) ma’nolarni kesimlik (fe’l) shakllari orqali ifodalaydi. ot kesimlarda esa otni kesim qilib shakllantirish uchun maxsus vositalar (-man,-san,-dir; bo‘la (-man,-san,-di), hisoblana (-man,-san,-di), sanala (-man, -san,-di) qo‘shiladi. masalan:u o‘quvchi(dir). u o‘quvchi hisoblanadi. u o‘quvchi sanaladi. «kadrlar tayyorlash milliy dasturi»da o’sib kelayotgan avlodni mustaqil fikrlaydigan qilib tarbiyalash vazifasi qo’yilgan. ushbu masalaning hal etilishi ko’p jihatdan o’qitishning interfaol metodlarini qo’llashga ham bog’liq. avvalo "interfaol (interaktiv)" tushunchani aniqlashtirib olaylik. "interaktiv" degan so’z inglizcha "interact" so’zidan kelib chiqqan. "inter" – o’zaro, "act" – ish ko’rmoq, ishlamoq degan ma’nolarni anglatadi. shunday qilib, interfaol o’qitish – bu, avvalambor muloqotli o’qitish bo’lib, jarayonning borishida o’qituvchi va o’quvchi orasida o’zaro ta’sir amalga oshiriladi. xulosa о ‘zbek tili о ‘qitish metodikasi fani ta ’limning turli bosqichlarida tilning nazariy va amaliy tomonlarini …

5 / 20

conferences5/article/view/747 https://arxiv.uz/ru/documents/slaydlar/tilshunoslik/ismlarning-munosabat-va-lug-aviy-shakllari image5.png image6.png image3.png image4.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ismlarning munosabat shakllari ustida ishlash usullari"

mavzu: ismlarning munosabat shakllari ustida ishlash usullari bajardi: bahodirjonova m reja: ismlarning munosabat shakllari haqida ma`lumot. kelishik shakllarining ifodalanishi. bog`lamalar mavzusini o`qitishda interfaol metodlarning qo`llanishi xulosa foydalanilgan adabiyotlar darsning maqsadi: a) ta'liraiy maqsad - egalik shakllari va ularning imlosi yuzasidan ma`lumot berish; b) tarbiyaviy maqsad - nutqiy go'zallikni tarbiyalash; d) rivojlantiruvchi maqsad - egalik shakllarird nutq vaziyatiga mos ravishda foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish. asosiy tushuncha va atamalan egalik shakllari va ularning imlosi, -im, - imiz, -ing,-ingiz, -i, -lari qo'shimchalarining undosh bilan tugagan ismlarga qo'shilishi, -m, -miz, -ng, -ngiz, -si, -lari qo'shimchalarining unli bilan tugagan so'zlarga...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "ismlarning munosabat shakllari ustida ishlash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: ismlarning munosabat shakllari … PPTX 20 pages Free download Telegram