kometalar

PPT 14 pages 18.6 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.6 MB

File type PPT

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

18-mavzu: kometalar («dumli yulduzlar») 18-mavzu: kometalar («dumli yulduzlar») reja: kometalar. meteorlar. meteoroid meteoritlar. kometalar «kometa» yunoncha so‘z bo‘lib, «sochli» degan ma’noni anglatadi. kometalarga «sochli» yoki «dumli yulduzlar» degan nom ularning quyosh yaqinida o‘tayotgandagi ko‘rinishlariga ko‘ra berilgan. kometa quyosh tomon kelayotib, gigant planetalarning orbitalariga yaqinlashganda, uning massasi mujassamlashgan yadrosi xira yulduz shaklida ko‘zga tashlanadi. kometaning osmon jismlaridan ekanligini 1577-yilda astronom t. brage aniqlagan. ungacha kishilar kometani yer atmosferasi hodisasi deb tushunishgan. 17-asrning boshlarida i.kepler va g.galiley «dumli yulduzlar» quyosh sistemasini to‘g‘ri chiziq bo‘ylab kesib o‘tadi va keyin unga butunlay qaytmaydi deb taxmin qildilar. nyutonning shogirdi edmund galley 1337-yildan 1698-yilgacha bo‘lgan davrda kuzatilgan 24 ta kometani o‘rganib,ularning orbita elementlarini aniqladi. kometaning tuzilishi kometalarning yadrosi muzlagan gazlar va ularga yopishgan turli o‘lchamdagi chang, tosh va metall zarrachalardan tashkil topadi. muzlagan gaz aksariyat ammiak, metan, karbonat angidrid, sian va azotdan iborat bo‘lib, kometa quyoshga yaqinlashayotganda yadro uning taftidan intensiv bug‘lana boshlaydi va yadro atrofida …

2 / 14

eteorlarning kattaliklari millimetrning ulushlarida, massalari esa milligrammlargacha o‘lchanadi. ular yerga yaqinlashgach, planetamiz atmosferasiga sekundiga 10 kilometrdan 70-80 kilometrgacha tezlik bilan kiradi. shubhasiz, bunday katta tezlikdagi tosh zarrachasi atmosfera molekulalari bilan ishqalanib cho‘g‘lanadi, ayni paytda u ko‘zga yaxshi ko‘rinadi va uchish davomida juda tez yemiriladi. fanda meteorlar deb yuritiluvchi «uchar yulduz»lar yo‘lining uzunligi bu osmon jismlarining kattaliklariga bog‘liqligini tushunish qiyin emas. meteoroid agar samoda o’lchami 30 m gacha bo’lgan uchib yurgan bo’lsa, bu meteoroid deb ataladi. bu jism faqat yer atmosferasiga kirgandan keyingina meteoritga aylanadi. meteoritlar ba’zan samoning «daydi» toshlari ancha katta bo‘lib, yer atmosferasi qatlamidan o‘tayotganda yonib ulgurmaydi va bolid ko‘rinishida yer sirtiga tushadi. ular meteoritlar deb yuritiladi. meteoritlar asosan toshdan, temirdan, tosh-temirdan va ba’zan muzdan iborat bo‘ladi. toshli temirli tosh-temirli muzli 1908-yili sibir taygasiga «mehmon» bo‘lgan boshqa bir osmon jismining nimadan iborat bo‘lganligini aniqlash olimlar orasida o‘n yillab cho‘zilgan tortishuvga sabab bo‘lib, hozirgacha ham sirliligicha qolmoqda. sibir «mehmoni» podkamennaya …

3 / 14

arning ko‘rsatishicha, yerga urilish paytida ularning o‘rtacha tezligi sekundiga 200-300 metrni tashkil qiladi. savol va topshiriqlar: «dumli yulduz»lar haqiqatan ham yulduzmi? birinchi davriy kometa kim tomonidan va qanday aniqlangan? kometa dumining quyoshdan teskari tomonga cho‘zilishining sababi nimada? kometalar yadrosi nimadan tarkib topgan? dumi-chi? galley kometasi haqida nimalar bilasiz? «uchar yulduz»lar bilan parchalanib tugagan kometalar orasida qanday bog‘lanish bor? bolidlar qanday hodisa va u nimadan darak beradi? meteoritlar qanday jinslardan tashkil topadi? aqsh ning arizona shtatidagi meteorit krateri haqida nimalar bilasiz? tungus meteoriti haqida bilganlaringizni bayon qiling. rasmli keys bu mavzuda chalkash tushunchalar ko’pligi bois bu rasmli keys o’quvchilarga tushunchalarni farqlashga yordam beradi. bu rasmli keysni bajarish chog’ida o’quvchi osmon jismlarining ko’rinishi, o’lchami va joylashuviga qarab nomini topadi va alohida sfatlarini yozadi. image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.jpg image7.png image8.jpg image9.png image10.jpeg image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png /docprops/thumbnail.jpeg

4 / 14

5 / 14

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kometalar"

18-mavzu: kometalar («dumli yulduzlar») 18-mavzu: kometalar («dumli yulduzlar») reja: kometalar. meteorlar. meteoroid meteoritlar. kometalar «kometa» yunoncha so‘z bo‘lib, «sochli» degan ma’noni anglatadi. kometalarga «sochli» yoki «dumli yulduzlar» degan nom ularning quyosh yaqinida o‘tayotgandagi ko‘rinishlariga ko‘ra berilgan. kometa quyosh tomon kelayotib, gigant planetalarning orbitalariga yaqinlashganda, uning massasi mujassamlashgan yadrosi xira yulduz shaklida ko‘zga tashlanadi. kometaning osmon jismlaridan ekanligini 1577-yilda astronom t. brage aniqlagan. ungacha kishilar kometani yer atmosferasi hodisasi deb tushunishgan. 17-asrning boshlarida i.kepler va g.galiley «dumli yulduzlar» quyosh sistemasini to‘g‘ri chiziq bo‘ylab kesib o‘tadi va keyin unga butunlay qaytmaydi deb taxmi...

This file contains 14 pages in PPT format (18.6 MB). To download "kometalar", click the Telegram button on the left.

Tags: kometalar PPT 14 pages Free download Telegram