qadimgi yunoniston va rim huquqining rivojlanish xususiyatlari

DOC 69.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1557124414_74273.doc qadimgi yunoniston va rim huquqining rivojlanish xususiyatlari reja: 1. afina va spartada huquqning asosiy belgilari. 2. rim huquqi. 3. rim huquqi manbalarining rivojlanishi. 4. eng qadimgi davrda rim huquqi. afina va spartada huquqning asosiy belgilari. afina va spartaning huquq tizimi o‘xshash bo‘lib, ularda huquqning qadimgi manbai odat hisoblangan. ayniqsa, spartada yozilmagan odat huquqi muhim o‘rin tutgan. spartada yozma qonunchilikning shakllanishi ilotlar va spartaliklarning huquqiy holatini mustahkamlash bilan bog‘liq holda shakllandi. bu afsonaviy qonun ijodkori likurg nomi bilan bog‘liq. uning qonunchiligi «retra» deb atalgan hujjatlarda keltirilgan. o‘sha davrning tarixchisi ksenofont ma’lumotlariga qaraganda, likurg spartaliklarning savdo bilan shug‘ullanishlarini taqiqlash to‘g‘risida qonunlar chiqargan. afinada miloddan avvalgi 611-yilda arxont drakont davrida birinchi yozma qonunchilik tarkib topgan. ular bizgacha yetib kelmagan, u o‘zining qattiq jazo tizimi bilan mashhur bo‘lgan. miloddan avvalgi vi asrda solon davrida ham ko‘plab qonunlar qabul qilingan. u o‘z qonunlarini 16 yog‘och taxtaga yozib qo‘ydirgan. ammo bu ham bizgacha yetib kelmagan. …

atijasida zarar yetkazish)dan kelib chiqadigan turlari ajratib ko‘rsatilgan. jumladan, zakalat, garov, kafillik, oldi-sotdi, ijara, ssuda, shaxsiy ijara, pudrat, qarz, omonat, sherikchilik, topshiriq, vositachilik kabi shartnomalar amal qilgan. ko‘chmas mulklar yozma shartnoma predmeti bo‘lishi mumkin edi. afinada nikohga kirish majburiy, ajralish erkaklar uchun erkin bo‘lgan. bir nikohlik oila amalda bo‘lgan. afinada nikoh tuzishning ikki shakli ajratilgan: kuyovning kelin otasi yoki homiysi bilan tuzadigan oddiy shartnomasi va mansabdor shaxslar yoki sud oldida nikoh tuzish. ikkinchi turi merosxo‘rlar yoki olib saqlangan farzandlarga nisbatan amal qilgan. ota oilada juda katta hokimiyatga ega bo‘lgan. bolalar ota-onasini hurmat qilish, ularni qariganda boqishga majbur bo‘lgan. spartada ayollar jamiyat va oilada katta mavqega ega bo‘lishgan. nikoh asosan juft (monogomiya) shaklida bo‘lgan. lekin, guruhiy oila qoldiqlari ham saqlangan. masalan, aka-ukalar bitta xotinga ega bo‘lishgan. afinada meros qonuniy va vasiyat bo‘yicha qoldirilishi mumkin bo‘lgan. o‘g‘illar bo‘lsa qizlar merosxo‘r bo‘la olmagan. meros o‘g‘illar o‘rtasida teng taqsimlangan. agar merosxo‘rlar bo‘lmasa avval ota …

h va boshqa turlari amal qilgan. jinoyat jamoat joyida sodir etilsa aybdor aniq jazolangan, kechasi sodir etilsa o‘ldirilgan. ehtiyot chorasi sifatida ozodlikdan mahrum etish chorasi qo‘llanilgan. spartada ham shu turdagi jinoyatlar va jazolar tizimi mavjud bo‘lgan. afinada sud ishlarini faqat to‘la huquqli fuqarolar tashabbusi bilan boshlangan. ba’zi kishilar maxsus xabar beruvchilar – sikofontlar vazifasini o‘taganlar va ayblovni qo‘llaganlar. alohida sud organlari – maxsus mansabdor shaxslar faoliyat ko‘rsatgan. sud jarayoni muayyan tartibga bo‘ysungan. sud majlisi sudyalarning yashirin ovoz berish yo‘li orqali chiqarilgan qarorlari bilan tugagan. sud qarorlari va hukmlari ustidan gelieyaga apellatsiya tartibida shikoyat qilish mumkin edi. gelieyaga, hatto xalq yig‘inida ko‘rilgan sud ishlari yuzasidan chiqarilgan qarorlar ustidan ham apelyatsion shikoyat qilinishi mumkin bo‘lgan. gelieyaning qarori qat’iy bo‘lib, shikoyatga o‘rin bo‘lmagan. rim huquqi. rim huquqi, avvalo, juda xilma-xil hayotiy munosabatlarni va vaziyatlarni keng darajada keng qamrab olganligi bilan ajralib turadi. unda ayniqsa xususiy mulk bilan bog‘liq masalalar puxtalik bilan ishlab chiqilgan. …

o‘zgarishlar asosan uning tizimlashtirilishi va vujudga kelayotgan yangi feodal munosabatlarga asta-sekin moslashtirilishi bilan bog‘liq bo‘lgan. bu davrda qonun chiqarish hokimiyati to‘la imperatorlar qo‘liga o‘tib, rim huquqining to‘plamlari tuziladi va kodifikatsiya qilinadi. yuqoridagilardan kelib chiqib, aytish lozimki, rim huquqining alohida jihatlari, sohalari va institutlari bilan bog‘liq masalalar eng qadimgi, klassik va postklassik davrlarga ajratilgan holda o‘rganiladi. rim huquqi manbalarining rivojlanishi. qadimgi davrda rim huquqiy an’analarining vujudga kelishida kohinlar juda katta mavqega ega edilar. rim huquqi ularning alohida toifasi – pontifiklar tomonidan tuzilgan va sharhlangan. ular butun yuridik faoliyat nazorat qilgan. rimda huquqning eng qadimgi manbai huquqiy odatlar (mores majorum) bo‘lgan. an’anaga ko‘ra huquqning boshqa manbai rim podsholarining qonunlari (leges regiae) hisoblangan. xii jadval qonunlari dastlab 10 ta jadval asosida tuzilgan. ikkinchi maxsus komissiya tomonidan esa dastlabki ikkita jadval bilan to‘ldirilgan. u birinchi rim yozma qonunlari bo‘lib, krivit – tub rim fuqarolari uchun mo‘ljallangan. 12 ta mis lavhalarga yozilib, hamma ko‘rishi uchun …

s tariqasida o‘tishi hamda barqarorligi bilan ajralib turgan. imperiya o‘rnatilishi bilan imperatorlar qonunlari (konstitutsiyalari) asosiy huquq manbai bo‘lib qolgan. ular quyidagi ko‘rinishda bo‘lgan: ediktlar, reskriptlar (imperator maslahatlari), dekretlar (imperatorning sud ishlari qarorlari), mandatlar (hokimlarga jo‘natilgan yo‘l-yo‘riqlar, qo‘llanmalar). klassik va postklassik davrlarning huquq manbalari ichida taniqli huquqshunoslarning fikrlari, asarlari (degistalar), o‘quv maqsadlarida bayon qilinuvchi institutsiyalari (darslik), shuningdek ularning berilgan savollarga javoblari – konsultatsiyalari ham muhim ahamiyat kasb etgan. bundan tashqari, shu davrda imperatorlar ediktlarini tizimlashtirilgan kodekslar ham tuzilgan. ular mashhur yuristlar yoki ularning jamoasi tomonidan yaratilib, ularning yoki imperatorlarning nomi bilan atalgan hamda huquq manbai tarzida tayanilgan. masalan, 529 va 534-yillarda yustinian kodeksi ikki marta nashr qilingan. u 12 kitobdan iborat bo‘lib, o‘z ichiga imperatorlar konstitutsiya (qonun – novella)larini olgan qonunlar to‘plami hisoblangan. unga kiritilmagani o‘z kuchini yo‘qotgan. imperator yustinian 150000 ga yaqin misrali degistlar hamda mukammal institutsiyalarni ham tizimlashtirishni tashkil qilgan. aynan yustinian kodifikatsiyasi rim huquqining butun o‘tgan tarixini bir …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi yunoniston va rim huquqining rivojlanish xususiyatlari"

1557124414_74273.doc qadimgi yunoniston va rim huquqining rivojlanish xususiyatlari reja: 1. afina va spartada huquqning asosiy belgilari. 2. rim huquqi. 3. rim huquqi manbalarining rivojlanishi. 4. eng qadimgi davrda rim huquqi. afina va spartada huquqning asosiy belgilari. afina va spartaning huquq tizimi o‘xshash bo‘lib, ularda huquqning qadimgi manbai odat hisoblangan. ayniqsa, spartada yozilmagan odat huquqi muhim o‘rin tutgan. spartada yozma qonunchilikning shakllanishi ilotlar va spartaliklarning huquqiy holatini mustahkamlash bilan bog‘liq holda shakllandi. bu afsonaviy qonun ijodkori likurg nomi bilan bog‘liq. uning qonunchiligi «retra» deb atalgan hujjatlarda keltirilgan. o‘sha davrning tarixchisi ksenofont ma’lumotlariga qaraganda, likurg spartaliklarning savdo bilan shug‘ullani...

DOC format, 69.0 KB. To download "qadimgi yunoniston va rim huquqining rivojlanish xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi yunoniston va rim huquq… DOC Free download Telegram