nutq texnikasi va madaniyati

DOCX 9 pages 26.9 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.9 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

7-mavzu.nutq texnikasi va madaniyati. 2-soat reja: 7.1.nutq haqida tushuncha. 7.2.nutqning o`qituvchi faoliyatidagi o`rni. 7.3.nutq madaniyati va uning asosiy elementlari. 7.4. nutq texnikasi: nafas olish, tovush, diktsiya, ritmika. leksik madaniyat. 7.5.o`qituvchining nutq malakasini shakllantirish yo`llari. tayanch tushunchalar: nutq, nutq organlari, nutq apporati, til va nutq, og`zaki nutqning psixologik tuzilishi, nutq unsurlari, nutq texnikasi, o’qituvchi nutqi, nutq madaniyati, nutq orfologik me’yorlari, nutq uslubi. nutq pedagog uchun kasbiy zaruriyat sifatida. nutq – tildagi mavjud ifoda vositalaridan foydalangan holda reallikka aylangan fikr bo’lib ikki xil ko’rinishda namoyon bo’ladi: 1) ichki nutq; 2) tashqi nutq. o’qituvchi ongida hosil bo’ladigan, hali amalga oshmagan til elementlaridan tashkil topgan, kishining og’iz ochmasdan fikrlashi, mulohaza yuritishi, o’ylashi ichki nutqdir. o’qituvchi mulohazasi va fikrining til vositasida nutq organlariga ta’siri va harakati bilan real tovushlar sifatida yuzaga keladigan nutq – tashqi nutq bo’lib, u ijtimoiy hodisadir. o’qituvchining nutqiy faoliyati: so’zlash, mutolaa qilish va eshitishdan iborat. nutq hodisasi monolog, dialog, polilog, deklamatsiya …

2 / 9

iyaning tushunarligi, tovushlarning aniq talaffuz qilinishi, obrazlilik, nutq madaniyati, so’zdan foydalanish qoidalariga rioya qilish, temporitmga amal qilish. 7. nutqni egallashda yo’l qo’yiladigan kamchiliklar: monotonlik, temporitmning oshib ketishi, noto’g’ri diktsiya, so’zlarni noo’rin qo’llash, til qoidalarini buzish. nutq madaniyati va notiqlik san’ati. nutq madaniyati ─ ijtimoiy madaniyatni, kishilik jamiyati madaniyatini aks ettiruvchi bir ko’zgudir. nutq madaniyati adabiy tilning har ikki shakli ─ yozma va og’zaki shakli uchun zarurdir. nutq madaniyatiga e’tibor yolg’iz o’qituvchilardan emas, balki har bir fuqarodan ongli ravishda o’zlashtirish talab qilinadigan insoniy fazilatlardan biridir. uni egallash har bir o’qituvchining va shaxsning madaniy saviyasi va bilimiga bog’liq. o’qituvchi pedagogik mahoratida nutq madaniyati, uning nafaqat ma’naviy va axloqiy jihatdan boyligini, balki bilimini, tafakkurini, ilmiy dunyoqarashini, fikr va mushohada yuritishini belgilovchi me’yordir. o’qituvchining nutq madaniyati birdaniga shakllanib maromiga еtadigan jarayon emas, u pedagogik mahorat bilan, kasb faoliyati davomida, tajribali ustozlar o’giti natijasida yillar davomida takomillashib, sayqallanib boraveradi. o’qituvchining nutqiy qobiliyati madaniy, kasbiy, pedagogik …

3 / 9

an barkamol avlodni qanday kasb egasi bo’lib еtishishidan qat’iy nazar ma’naviy jihatdan tarbiyalash. 4. nutq madaniyati ─ bu, avvalo, o’qituvchilarda nutqiy ko’nikma va nutqiy malakalarni hosil qiladi. bu ko’nikma pedagogik faoliyatda takomillashib boradi, maxsus mehnat va mashqlar evaziga malaka oshiriladi hamda erishilgan muvaffaqiyatlar tufayli qobiliyat va mahorat shakllanadi. 5. nutq madaniyatiga o’zbek adabiy tilini mukammal egallash asosida erishiladi. buning uchun o’qituvchi adabiy til qonuniyatlarini bilishi, badiiy adabiyot asarlarini doimiy o’qib borishi, she’rlar yod olishi va uni deklamatsiya bilan o’qiy olishi, radio va televideniye eshittirishlarini kuzatib borishi lozim. 6. nutq madaniyatini egallashning yana bir ko’rinishi nutqiy taqlid bo’lib, yosh o’qituvchilar o’zidan yaxshiroq, chiroyliroq, ma’noli va ta’sirchan nutq so’zlaydigan ustoz murabbiylarning nutqiy san’atiga havas bilan qarashi va taqlid qilishi asosida o’rganishi mumkin. nutq madaniyatining va notiqlik san’atiga umumiy, o’xshash tomonlari bor. har ikkala soha til va nutq, inson nutqi bilan aloqadordir. har ikkalasi o’qituvchi nutqiy faoliyatining ta’sirchan, chiroyli bo’lishi uchun zarur hodisa …

4 / 9

. uning paydo bo’lishi, lisoniy asosi, talab va mezonlari adabiy til va uning normalari bilan bog’liq. notiqlik san’ati uchun bular asosiy belgilar emas. notiqlar orasida adabiy til talablariga to’la amal qilmaydiganlar, ma’lum vaqtgacha, shevada ham chinakam notiqlik san’atini namoyish qilib kishilar qalbiga qizg’in ta’sir qiluvchi kishilar uchraydi. so’zga chechanlik, notiqlik, til materialining xarakteriga qarab emas, balki, notiqning chinakam so’z ustasi ekanligiga, tinglovchilarni o’ziga jalb etishida, ta’sirchan nutqiy san’atiga qarab belgilanadi. 2. notiqlik – bu nutqning og’zaki shakli. notiqlik san’ati og’zaki nutq san’atidir. nutq madaniyati esa nutqning ham og’zaki, ham yozma shakli uchun taalluqli bo’lgan tushunchalardir. 3. nutq madaniyati jamiyat a’zolarining umumiy nutqiy faoliyatini nazarda tutadi. nutq madaniyati sohasining maqsadi va pirovard orzusi yosh avlod nutqini madaniylashtirishni mo’ljallaydi. chin ma’nodagi notiqlik san’ati esa, alohida shaxslarning nutqiy mahoratini va san’atini ifodalaydi. notiqlik, asosan nutq vositasida o’qituvchilar jamiyat talablari asosida yosh avlodga muayyan ta’lim va tarbiya beradi, yuqori malakali, raqobatbardosh, o’zining mustaqil fikriga …

5 / 9

’noda u keng omma uchun mo’ljallangan talabdir, ammo notiqlik – shaxsiy qobiliyatdir. 7. nutq madaniyati – bu faqat nutq haqidagi nutqiy faoliyatga tegishli tushuncha va soha emas, u til madaniyati bilan ham, ya’ni adabiy tilni va uning normalarini o’rganish va bu normalarni qayta ishlash ishi bilan ham shug’ullanadi. notiqlik san’ati esa bunday ilmiy – normativ faoliyatni ko’zda tutmaydi. 8. notiqlik, ko’proq nutqning mazmunini, mantiqiy asoslarini, mundarijaviy tuzilishini e’tiborga oladi, nutq madaniyati esa, nutqning til qurilishi – lisoniy tuzilishiga e’tibor qiladi. 9. notiqlik san’ati notiq uchun oldindan qanday so’zlash tizimi va rejasini bermaydi. nutq madaniyati sohasi esa jamiyat a’zolarini ona tili, ya’ni adabiy til boyliklari va vositalaridan maqsadga muvofiq sharoit va uslub taqozasi talabiga ko’ra o’rinli foydalana olish ko’nikmasini beradi. bunday ko’nikma, aslida har qanday san’atkor notiq uchun ham zarur. 10. notiqlik san’ati haqidagi fan ancha qadimiy tarixga ega, nutq madaniyati ilmiy muammo va ilmiy soha sifatida muntazam yangilanib boradi. o’qituvchi …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq texnikasi va madaniyati"

7-mavzu.nutq texnikasi va madaniyati. 2-soat reja: 7.1.nutq haqida tushuncha. 7.2.nutqning o`qituvchi faoliyatidagi o`rni. 7.3.nutq madaniyati va uning asosiy elementlari. 7.4. nutq texnikasi: nafas olish, tovush, diktsiya, ritmika. leksik madaniyat. 7.5.o`qituvchining nutq malakasini shakllantirish yo`llari. tayanch tushunchalar: nutq, nutq organlari, nutq apporati, til va nutq, og`zaki nutqning psixologik tuzilishi, nutq unsurlari, nutq texnikasi, o’qituvchi nutqi, nutq madaniyati, nutq orfologik me’yorlari, nutq uslubi. nutq pedagog uchun kasbiy zaruriyat sifatida. nutq – tildagi mavjud ifoda vositalaridan foydalangan holda reallikka aylangan fikr bo’lib ikki xil ko’rinishda namoyon bo’ladi: 1) ichki nutq; 2) tashqi nutq. o’qituvchi ongida hosil bo’ladigan, hali amalga oshmagan til elem...

This file contains 9 pages in DOCX format (26.9 KB). To download "nutq texnikasi va madaniyati", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq texnikasi va madaniyati DOCX 9 pages Free download Telegram