nutq va adabiy meyor

DOCX 20 pages 4.0 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.0 MB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

12-amaliy mashg’ulot mavzu:nutq va adabiy meyor. reja: 1.kasbiy nutq. 2.nutq bayon qilish usullari. 3.mutaxassis nutqining ilmiyligi, to`g`riligi, aniqligi, mantiqiyligi, sofligi. nutqiy kompetentlik. 4.me’yor tushunchasi 5.o’zbek adabiy tili me’yoriy ko’rinishlari tayanch so‘zlar: punktuаtsiya, diаlеktаl mе’yor, milliy, kutubxona, asar, kitob, devon, qo‘lyozma, badiiy, ilmiy, nazariy, meros, tarix, zamon, roman, qissa, hikoya grafik yoki etimologiya, tamoyil til, nutq, matn, tasvir, hikoya kilish, mulohaza, suhbat, muhokama, munozara, notiqona suzlash, tabrik nutqi, bayon, konspekt, siqiq xulosa, annotasiya, otziv, referat, sharx, biografiya, avtobiografiya, tavsifnoma, intervyu, ma'ruza, hisobot, maktub, kundalik. mavzuning qisqacha bayoni uqituvchi o’z ish faoliyatida fikrni ifodalashning xilma-xil shakllari va janrlaridan foydalanadi. ularning har biri til materiallari asosida yuzaga keladi. nutq va til alohida hodisalar bulsa ham, ularni bir-biridan ajratib qarab bo’lmaydi. til- ma'lum kishilar jamoasi a'zolarining muloqoti uchun muhim va asosiy vosita hisoblangan uziga xos belgilar sistemalaridan biri bulib, jamiyatda tafakkurning rivojlanishi uchun, madaniy tarixiy an'analarni avloddan-avlodga yetkazish uchun xizmat qiladi.nutq- ifodalangan ma'lumot talabiga …

2 / 20

a chiqadi. og’zaki nutq turlari 1. siyosiy-ijtimoiy nutq: 1. siyosiy-ijtimoiy va siyosiy iqtisodiy mavzudagi nutq. 2. sessiya, konferenciyadagi nutq. 3. siyosiy sharh. 4. harbiy vatanparvarlik nutqi. 5. miting nutqi. 6. rasmiy-diplomatik nutq. 7. ilmiy-ommabop nutq. 2. akademik nutq: 1. o'quv yurtlari ma'ruzalari. 2. ilmiy nutq (ma'ruzalar). 3. ilmiy sharh. 4. ilmiy axborot. 3. sud nutqi: 1. qoralovchi (prokuror) nutqi. 2. jamoatchi-qoralovchi nutqi. 3. oqlovchi (advokat) nutqi. 4. jamoatchi oqlovchi nutqi. 5. o'z-o'zini himoya qilish nutqi. 4. ijtimoiy-maishiy nutq: 1. madhiya (yubiley yoki maqtov nutqi). 2. ta'ziya (motam nutqi). 3. tabrik nutqi (tost). 5. diniy nutq: 1. hutba. 2. va'z. til va nutq tizimida me’yor o’ziga xos o’rniga ega. til material sifatida nutq jarayonida xizmat qila boshlagan lahzalardanoq uni me’yorlashtirish jamiyat ehtiyojiga aylangan va me’yoriy muammolar kun tartibiga qo’yilgan. jamiyat taraqqiyoti bilan baravar holda til va nutqdagi me’yoriy holatlarni o’rganish, tahlil qilishga ham ehtiyoj kuchayib borgan va bu muammolarni hal qilishda …

3 / 20

. diаlеktаl mе’yor. 2. so‘zlаshuv nutqi mе’yori. 3. аrgоlаr, jаrgоnlаr mе’yori. 4. аdаbiy til mе’yori (аdаbiy mе’yor). аdаbiy mе’yor. mа’lum bir hududdа tаrqаlgаn uzus imkоniyatlаri o‘shа hududdа yashоvchi аhоli uchun istisnоsiz tushunаrli bo‘lаdi, ya’ni аlоqаni yеngil аmаlgаоshirishgа imkоn bеrаdi. bu- tilning o‘zi mе’yordаn ibоrаtligini ko‘rsаtаdi. mе’yor - tilning yashаsh shаklidir. аdаbiy mе’yor uzusgааsоslаnаdi, undаn оlinаdi. аdаbiy mе’yor аdаbiy til bilаn birgа tug‘ilаdi, bаdiiy аdаbiyotning, хаlq mаdаniyatining tаrаqqiyoti bilаn rivоjlаnib, o‘z qоnun -qоidаlаrini mustаhkаmlаb bоrаdi. аdаbiy mе’yor uzusdаn оlingаnligi sаbаbli hаmmа uchun tushunаrli bo‘lаdi. shuning uchun jаmiyat tаrаqqiyotidа muhim аhаmiyat kаsb etаdi. jаmiyat а’zоlаrini uyushtirishdа, kаttа vаzifаlаrgаоtlаntirishdааdаbiy til, uning mе’yorlаri jаmiyat uchun nihоyatdа zаrurdir. o‘zbеk аdаbiy tili mе’yorlаri ilmiy аsаrlаrdа quyidаgichа tаsnif qilinаdi: 1. lеksik - sеmаntik mе’yor. 2. tаlаffuz – (оrfоepik) mе’yor. 3. yozuv (grаfikа) mе’yori. 4. fоnеtik mе’yor. 5. аksеntоlоgik (urg‘uni to‘g‘ri qo‘llаsh) mе’yor. 6. grаmmаtik (mоrfоlоgik vа sintаktik) mе’yor. 7. so‘z yasаlish mе’yorlаri. 8. imlоviy mе’yor. 9. uslubiy …

4 / 20

ylikka ega bo’ladi. tildan foydalanishdagi an’anaviy me’yorlarning davrlar o’tishi bilan o’zgarib, yangilanib turishi ham tarixiy jarayondir. o'zbek orfografiyasining tamoyillari tamoyil (prinsip) – lotincha boshlanish demakdir. imloviy tamoyillar yozuvning poydevoridir. orfografiyaning uchta asosiy tamoyili bor: 1) fonetik tamoyil; 2) morfologik tamoyil; 3) tarixiy-an'anaviy tamoyil. bulardan tashqari, 4) differensial tamoyil va 5) grafik yoki etimologik tamoyillar ham mavjud. lekin keyingi ikkalasi asosiy rol o'ynamaydi. o'zbek orfografiyasidagi mazkur tamoyillar o'zaro bog'liq holda ish ko'radi. yozuvda xilma-xillikka yo'l qo'ymaslik uchun bularga qat'iy rioya qilinadi. fonetik tamoyil so'z tarkibidagi nutq tovushlarining aytilishi va eshitilishiga ko'ra yozilishi fonetik tamoyilga xos. bunga ko'ra so'zlar adabiy talaffuzda qanday aytilsa, shunday yoziladi. masalan, ong o'zagidan la affiksi bilan yasalgan so'z ongla emas, angla shaklida yoziladi, ya'ni o'zakdagi o o'rniga a talaffuz qilinarkan, xuddi shunday yoziladi. ishla negizidan yasalgan ishlovchi so'zida a o'rniga o yoziladi. (tara – taroq so'zlarida ham shunday). shuning-dek, ruscha счёт, счётка so'zlari ham eshitilishiga ko'ra cho't, …

5 / 20

iantlaridan birini tanlab olish asosida yozish morfologik tamoyil deyiladi. morfologik tamoyil so'z va morfemalarni adabiy tilda muqim shakllarida saqlash va yozishga ko'maklashadi, yozuvda bir xillikni ta'minlaydi. masalan, uchta so'zi ushta, kelib turibdi so'zi kep turipti tarzida aytiladi. ammo ular asliga muvofiq uchta, kelib turibdi deb yoziladi. yoki -lar affiksining -la, -lor, -nar tarzida aytilishiga qaramay, uning butunligiga ko'ra -lar shaklida yoziladi. fe'lning infinitiv shakli -moq, shuningdek, qo'shimchalarning deyarli hamma shakli morfologik tamoyil bo'yicha yoziladi: egalik affikslari: -im, -ing, -i, kelishik afikslari: -ning, -ni, -da, -dan (jo'nalish kelishigi bundan mustasno), so'z yasovchilar ham turlicha aytilishdan qat'iy nazar, imloda o'zining bir xil morfologik shaklini saqlagan holda yoziladi. ko'rinadiki, morfologik tamoyil o'zbek orfografiyasining yetakchi tamoyili bo'lib hisoblanadi. tarixiy-an'anaviy tamoyil so'zlarning hozirgi talaffuz normasiga mos kelmaydigan, qadimdan o'zlashib qolgan shaklda yozilishi tarixiy-an'anaviy tamoyil deyiladi. boshqacha aytganda, so'zlar hozirgi holatiga ko'ra emas, balki an'ana tusiga kirib qolgan qoidaga ko'ra yoziladi: chor rossiyasi, pudratchi, fahm, rahm …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq va adabiy meyor"

12-amaliy mashg’ulot mavzu:nutq va adabiy meyor. reja: 1.kasbiy nutq. 2.nutq bayon qilish usullari. 3.mutaxassis nutqining ilmiyligi, to`g`riligi, aniqligi, mantiqiyligi, sofligi. nutqiy kompetentlik. 4.me’yor tushunchasi 5.o’zbek adabiy tili me’yoriy ko’rinishlari tayanch so‘zlar: punktuаtsiya, diаlеktаl mе’yor, milliy, kutubxona, asar, kitob, devon, qo‘lyozma, badiiy, ilmiy, nazariy, meros, tarix, zamon, roman, qissa, hikoya grafik yoki etimologiya, tamoyil til, nutq, matn, tasvir, hikoya kilish, mulohaza, suhbat, muhokama, munozara, notiqona suzlash, tabrik nutqi, bayon, konspekt, siqiq xulosa, annotasiya, otziv, referat, sharx, biografiya, avtobiografiya, tavsifnoma, intervyu, ma'ruza, hisobot, maktub, kundalik. mavzuning qisqacha bayoni uqituvchi o’z ish faoliyatida fikrni ifodalashni...

This file contains 20 pages in DOCX format (4.0 MB). To download "nutq va adabiy meyor", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq va adabiy meyor DOCX 20 pages Free download Telegram