mikroorganizmlarning o‘sishi va ko’payishi

PPTX 30 pages 5.3 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.3 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

o’zbekiston respublikasin oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo uleg’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti mikrobiologiya va biotexnologiya kafedrasi mikrobiologiya va virusologiya fani mavzu: mikroorganizmlarning o’sishi va ko’payishi 7-mavzu: mikroorganizmlarning o’sishi va ko’payishi fan o’qituvchisi: phd. tashbayev sh.a. andijon-2021 mavzu rejasi: 1. mikroorganizmlarining o‘sish qonuniyatlari, o‘sish egri chizig‘i, ayrim fazalarining tavsifi. 2. mikroorganizmlarining uzluksiz o‘stirish va ularni sonini aniqlash. mikroorganizmlarning o‘sishi deganda, hujayradagi butun kimyoviy moddalarning (oqsil, rnk, dnk va boshqalar) bir-biriga mutanosib tarzda ko‘payishi tushuniladi. o‘sish natijasida hujayraning kattaligi va massasi oshadi. hujayraning kattaligi ma’lum darajaga yetgandan so‘ng, u ko‘paya boshlaydi. mikroorganizmlarning ko‘payish deb, mikroorganizm hujayra sonining oshishiga aytiladi. ko‘payish ko‘ndalangiga bo‘linish yo‘li bilan, cho‘zilish (peretyajka) yo‘li bilan, kurtaklanib, yoki spora hosil qilib amalga oshadi. umuman, prokariotlarning ko‘payishi jinssiz binar bo‘linib ko‘payishdir. mikroorganizmlarning o’sishi va ko’payishi: mikroorganizmlarning ko’payishi mikroorganizmlarning ko’payishi: mikroorganizmlarda ham dnkning replikatsiyasi, dnk-polimeraza va boshqa fermentlar orqali amalga oshadi. dnk ning replikatsiyasi, bir vaqtning o‘zida, qarama-qarshi yo’nalishda ketadi …

2 / 30

pol. iii dnk replikatsiyasiga javob beradi dna pol. i dnk tiklanishini taminlaydi 5 - 3 dna pol. ii shikastlangan dnk molekulalarinii tiklashda ishtirok etadi. mikroorganizmlarning ko’payishi: dnk replikatsiyasidan so‘ng, hujayralararo to‘siq hosil bo‘ladi. bu murakkab jarayondir. avvalo hujayraning ikki tomonidan sitoplazmatik membrananing ikki qavati o‘sadi, so‘ngra, ular orasida peptidoglikan (murein) sintezlanadi va nihoyat to‘siq hosil bo‘ladi. to‘siq ikki qavat sitoplazmatik membrana va peptidoglikandan iborat. mikroorganizmlarning ko’payishi: tayoqchasimon bakteriyalar bo‘linishidan oldin bo‘yiga o‘sadi va ikkiga bo‘lina boshlaydi. tayoqcha o‘rtadan sal torayadi va ikkiga bo‘linadi. agar hujayra ikki bir xil bo‘laklarga bo‘linsa, bunga izomorf bo‘linish (izo-teng) deyiladi. ko‘pincha geteromorf bo‘linish kuzatiladi. spiroxetalar, rikketsiylar, ba’zi achitqilar, zamburug‘lar, sodda hayvonlar (protistlar) ko‘ndalangiga bo‘linib ko‘payadi. miksobakteriyalar “cho‘zilib” yoki “tortilib” ko‘payadi. avval hujayra bo‘linadigan joyidan torayadi, so‘ngra hujayra devori ikki tomonidan hujayraning ichki tomoniga qarab bo‘rtadi va oxirida, ikkiga bo‘linadi. qiz hujayra o‘zi sitoplazmatik membranasi bo‘lgani holda, hujayra devorini vaqtincha saqlab qoladi. agar xivchinli hujayra bo‘linsa, …

3 / 30

an ko‘paya olmaydi. agar ular bir xil jadallikda ko‘payganda edi, bir dona ichak tayoqchasi e. coli 24 soatdan so‘ng 272 yoki 1022 avlod qoldirgan bo‘lar edi, bu esa 10 minglab tonnani tashkil qiladi. mikroorganizmlarning ko’payishi: ozuqa muhiti qulay bo’lganda bakteriyalar har 15-18 minutda bo‘linib turadi. suyuq ozuqa muhitda bakteriyalar tezligining vaqtga o‘zgarishini kuzatish o‘sish qarab mumkin. ozuqa muhitga tushgan mikroorganizmlar avvalo unga moslashadi, so‘ng tezlik bilan ko‘payadi va maksimumga chiqadi. mikroorganizmlarning ko’payish fazalari: agar bakteriyalar yangi tayyorlangan ozuqa muhtiga ekilsa, birinchi davrda ular ko‘paymaydi, bu davr lag faza davri deyiladi. lag faza davrida bakteriyalar oziq muhitga moslashish uchun fermentlar hosil qiladi. ozuqa muhitning ph yoki uning tarkibi organizm uchun qulay bo‘lmasa, unda lag faza uzoq davom etadi. bulardan tashqari, bakteriyalar hujayrasi bo‘linishga tayyor bo‘lmasligi yoki zahira oziq moddalar yetarli bo‘lmasligi, energiya yetishmasligi natijasida ham lagfaza davri cho‘zilib ketadi. qulay sharoitda lagfaza juda tez o‘tadi. lag faza davrida hujayralarda nuklein kislotalar …

4 / 30

ib ketadi. fermentlar nobud bo‘lgan hujayralarni eritib yuboradi. mikroorganizmlarning ko’payish fazalari: mikroorganizmning ozuqa muhitiga tushgandan boshlab, 1-2 soat davom etadi. bu fazada hujayra soni ortmaydi. bu fazada bakteriyalar intensiv o‘sadi, ammo ularning bo‘linishi juda kam bo‘ladi. bu ikki fazani bakteriya populyatsiyasi rivojlanishining muhitga moslashuv fazasi desa bo‘ladi. ko‘payish katta tezlikda ketadi, hujayralar soni geometrik progressiya bo‘yicha ortadi. hujayralar kamroq faol bo‘ladi, generatsiya vaqti cho‘ziladi, chunki ozuqa kamayadi, zaharli moddalar hosil bo‘ladi, natijada ko‘payish susayadi, ba’zi hujayralar o‘ladi ham. hosil bo‘ladigan hujayralar soni o‘ladiganlari soni bilan tenglashadi. shuning uchun tirik hujayralar soni ma’lum vaqt davomida bir xil darajada turadi. tirik va o‘lgan hujayralar soni sekin-asta ko‘payadi. bu faza yana boshqacha "maksimal statsionar" faza deb ham ataladi, chunki hujayralar soni maksimumga yetadi. o‘lgan hujayralar soni ko‘payadi o‘lish doimiy tezlikda davom etadi. hujayralarning o’lishi asta-sekin kamayadi. mikroorganizmlarning ko’payish fazalari: bundan tashqari, bakteriyalarni ko‘paytirishning ozuqa muhitini doimiy yangilab turib ko‘paytirish usuli ham bor. bu …

5 / 30

bilan bog'lash uchun avval standart egri chiziq o'rnatilishi kerak. bu usul juda ko’p qo’llaniladigan, kam vaqt talab qiladigan usul hisoblanadi. o'sgan hujayralar sonini aniqlashning bevosita usullari petri chashkalarida sanash: inokulat quyilgan bo’sh idish inokulat saqlovchi qattiq ozuqa muhiti suyultirilgan inokulat inokulatni ozuqa yuzasi bo’ylab tarqatish agar ozuqa muhitini qo’shish aralashtirish koloniyalar qattiq yuza ustida va ichida o’sib chiqadi koloniyalar faqat qattiq yuza ustida o’sib chiqadi o'sgan hujayralar sonini aniqlashning bevosita usullari filtratsiya usuli: bu ususl asosan suvni tozalik darajasini aniqlash uchun ishlatiladi. 100 ml suv filtrdan o’tkaziladi va foydalanilgan filtr qog’ozi selektiv ozuqa (endo) muhitiga joylashtiriladi. mazkur petri chashkasida 200 ta koloniya hosil bo’lsa demak 100 ml suvda 200 ta gramm negative bakteriyalar bo’lgan deb xulosa qilinadi. o'sgan hujayralar sonini aniqlashning bevosita usullari eng katta ehtimollik usuli (eke): ozuqa muhitlari probirkalardagi inokululum miqdori pozitiv namunalar kombinatsiyasi probirkadagi namunalar ozuqa muhitiga ekiladi va pozitiv namunalar kombinatsiyasi aniqlanadi jadval asosida bakteriyalar soni …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarning o‘sishi va ko’payishi"

o’zbekiston respublikasin oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo uleg’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti mikrobiologiya va biotexnologiya kafedrasi mikrobiologiya va virusologiya fani mavzu: mikroorganizmlarning o’sishi va ko’payishi 7-mavzu: mikroorganizmlarning o’sishi va ko’payishi fan o’qituvchisi: phd. tashbayev sh.a. andijon-2021 mavzu rejasi: 1. mikroorganizmlarining o‘sish qonuniyatlari, o‘sish egri chizig‘i, ayrim fazalarining tavsifi. 2. mikroorganizmlarining uzluksiz o‘stirish va ularni sonini aniqlash. mikroorganizmlarning o‘sishi deganda, hujayradagi butun kimyoviy moddalarning (oqsil, rnk, dnk va boshqalar) bir-biriga mutanosib tarzda ko‘payishi tushuniladi. o‘sish natijasida hujayraning kattaligi va massasi oshadi. hujayraning kattaligi ma’lum darajaga yetgand...

This file contains 30 pages in PPTX format (5.3 MB). To download "mikroorganizmlarning o‘sishi va ko’payishi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarning o‘sishi va… PPTX 30 pages Free download Telegram