nutqmadaniyati va adabiy tilme’yorlari

PPTX 20 pages 998.6 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 998.6 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

o‘zbekiston milliy universiteti horijy filologiyasi fakulteti o‘zbek o‘zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi fan: nutq madaniyati 6-ma’ruza mavzusi: nutq madaniyati va adabiy til me’yorlari 2022 phd saodat israilova reja: 1.adabiy til – umumxalq tilining me’yorlashtirilgan oliy shakli. 2.til me’yori – lingvistik tushuncha sifatida. 3.adabiy norma va uning ilmiy ta’rifi. 4.adabiy tilning yozma, og‘zaki shakllari va nutq madaniyati. 5.adabiy tilga xos muhim belgilar: me’yorlashganlik, xalqchillik, umummajburiylik, ko‘p vazifaviylik, uslubiy tarmoqlanganlik, qayd etilganlik, tanlanganlik, barqarorlik va o‘zgaruvchanlik, zamonaviylik. tushunchalar va tayanch iboralar: adabiy til, me’yor, me’yoriy ko‘rinishlar, imlo, urg‘u, talaffuz, tinish belgilari, leksik, grammatik, uslubiy, so‘z turkumlarida me’yor; so‘zlarning bog‘lanish qonuniyatlari, boshqaruv, moslashuv, bitishuv, so‘z tartibi, nutqiy kamchiliklar — og‘zaki va yozma nutqdagi kamchiliklar, varvarizmlar, dialektizmlar, vulgarizmlar, jargonlar, uslubiy, orfografik va punktuatsion me’yorlar buzilishi. nutq madaniyati va adabiy til me’yorlarilari adabiy til – umuxalq tilining me’yorga solingan, sayqallashtirilgan, muayyan qoidalar asosida qayta ishlab chiqilgan shakli bo‘lib, me’yor tushunchasi adabiy til …

2 / 20

tqda qo‘llanish shart-sharoitlarini, qonuniyatlarini nazariy jihatdan asoslaydi hamda bu me’yorga amal qilishni bir jihatdan nazorat ham qilib boradi. nutqdagi yutuq va kamchiliklar tahlil qilinib, bu kamchiliklarni tugatishning eng ma’qul yo‘llari ko‘rsatib turiladi. nutq madaniyati keng miqyosdagi til tarbiyasini va ommaviy stilistik savodxonlikni, boshqacha aytganda, so‘zlovchi va yozuvchi omma orasida til haqidagi fanning hozirgi zamon yutuqlarini tatbiq etishni o‘z oldiga vazifa qilib qo‘yadi. . . b.n.golovin: «norma — bu til birliklarini o‘zaro yaxshi tushunish zarurati tufayli undan foydalanadigan xalq tomonidan yaratilgan, til qurilishining amalda bulgan xususiyatidir. aynan mana shu zarurat til sistemasining yagonaligiga erishish yo`lida odamlarga biron variantni ma’qul ko‘rish, boshqasidan voz kechish istagini tug‘diradi. jamiyatning ana shunday yagonalikka erishish yo‘lidagi intilishi bilan birgalikda til normasi milliy adabiy tilda yuqori darajaga ko‘tarilib, mustahkamlanib boradi» ba’zi tilshunoslar o‘zbek tili doirasidagi normalarni ikkiga bo‘lib o‘rganishni tavsiya qiladi: 1. tilning umumnormasi yoki umumiy norma. 2. tilning xususiy normalari yoki xususiy norma. umumiy norma ma’lum …

3 / 20

ksentologik (so‘z va formalarda urg‘uning to‘g‘riligi) normalar; 4) fonetik (nutq tovushlarini toi ishlatish) normalar; 5) grammatik (morfologik va sintaktik) normalar; 6) so‘z yasalish normalari; 7) imloviy normalar; 8) yozuv (grafika) normalari; 9) punktuatsion normalar; 10) uslubiy normalar. . adabiy tilda milliy tilning yashash va amal qilish qonuniyatlaridan kelib chiqib so‘z tanlash imkoniyatlari uning leksik normasini belgilaydi. har bir shevada o‘sha sheva uchun so‘z qo‘llashning o‘z lug‘aviy normasi bo‘lgani kabi adabiy til normasida ham shevalarda uchragani kabi o‘ziga xosliklar bor. masalan, she’riy asarlar tilida visol, ruxsor, siyna, falak, yanoq, qalb, hijron kabi so‘zlar sheva va lahjalar va hatto jonli so‘zlashuv tili uchun xos emas. . o‘zbek tilining qanchalik normaga keltirilganligi va unga qanchalik amal qilinishi umummilliy o‘zbek madaniyatining taraqqiyot darajasini belgilovchi omillardan biridir. bu esa o‘z-o‘zidan nutq madaniyati bilan bevosita bog‘liqdir. chunki normaning til sathlarining biror qismi bo‘yicha buzilishi nutq madaniyatining holatiga slabiy ta’sir qiladi. (har bir til sathi bo‘icha adabiy …

4 / 20

g! 4. suhbatni do'stona ohangda boshlang! 5. suhbatdoshingizni har qanday masalada tikringizga «ha, to'g'ri», deb aytishga undang va erishing! 6. suhbat davomida kamroq gapiring, uning ko'proq gapirishiga imkoniyat yarating! 7. mazmunli fikrlami suhbatdoshingiz o'ziniki deb hisoblasin! 8. har bir masalaga suhbatdoshingizning nuqtayi nazari bilan qarang! 9. boshqalarning fikri va xohishlariga ta'sirchan bo'ling! 10. marhamatli inson ekanligingiz bilinib tursin! 11. kinolarda va radiolardagi eng yoqimli harakatlami o'zingizga singdiring va kino qahramonlaridek harakat qiling! 12. otashin, aniq, insonga ichki quvvat beruvchi gaplarni gapiring! insonlarga ta'sir ko'rsatish va hurmatiga sazovor bo'lishning to'qqiz qoidasi 1. gapni suhbatdoshingizni maqtab va yaxshi tomonlarini tan olish bilan boshlang! 2. o'zgalarning xato-kamchiliklarini to'g'ridan-to'g'ri aytmang, boshqalar misolida gapiring! 3. oldin o'zingizning xatolaringiz to'g'risida gapiring va shundan so`ng suhbatdoshingizni sekinlik bilan tanqid qiling! 4. suhbatdoshingizga buyruq bermasdan, unga savol berish orqali ishni bajartiring! 5. insonlarga o'z muvaffaqiyatlarini saqlab qolishlari va yanada oshirishlariga imkoniyat bering! 6. har bir insonning eng kichik …

5 / 20

shiga misol ayting. 7.grammatik me’yorning buzilishining nutq madaniyatiga ta’siri nimalarda ko‘rinadi? qo`ng`urov r., begmatov e., tojiyev y., nutq madaniyati va uslubiyati asoslari. –toshkent, 1992. o`rinboyev b., soliyev a., notiqlik mahorati. –toshkent, 1984 israil m., tashmuhamedova l. notiqlik san’ati. –toshkent 2019 deyl karnegi. o`z-o`ziga ishonch hosil qilish va omma oldida so`zlash san’ati. – toshkent, 2021 foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: e’tiboringiz uchun rahmat! image1.jpeg image2.png image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqmadaniyati va adabiy tilme’yorlari"

o‘zbekiston milliy universiteti horijy filologiyasi fakulteti o‘zbek o‘zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi fan: nutq madaniyati 6-ma’ruza mavzusi: nutq madaniyati va adabiy til me’yorlari 2022 phd saodat israilova reja: 1.adabiy til – umumxalq tilining me’yorlashtirilgan oliy shakli. 2.til me’yori – lingvistik tushuncha sifatida. 3.adabiy norma va uning ilmiy ta’rifi. 4.adabiy tilning yozma, og‘zaki shakllari va nutq madaniyati. 5.adabiy tilga xos muhim belgilar: me’yorlashganlik, xalqchillik, umummajburiylik, ko‘p vazifaviylik, uslubiy tarmoqlanganlik, qayd etilganlik, tanlanganlik, barqarorlik va o‘zgaruvchanlik, zamonaviylik. tushunchalar va tayanch iboralar: adabiy til, me’yor, me’yoriy ko‘rinishlar, imlo, urg‘u, talaffuz, tinish belgilar...

This file contains 20 pages in PPTX format (998.6 KB). To download "nutqmadaniyati va adabiy tilme’yorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqmadaniyati va adabiy tilme’… PPTX 20 pages Free download Telegram

nutqmadaniyati va adabiy tilme’yorlari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "nutqmadaniyati va adabiy tilme’yorlari"

Similar files