nutqmadaniyati

PPTX 33 стр. 1,9 МБ Бесплатная загрузка

33 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,9 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 33

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 33

o‘zbekiston milliy universiteti horijy filologiyasi fakulteti o‘zbek o‘zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi fan: nutq madaniyati 5-ma’ruza mavzusi: nutq madaniyati va uslubiyat masalalari 2022 y phd saodat israilova reja: 1.uslubiyat va nutq madaniyati masalalari. 2.morfologik uslubiyat va nutq madaniyati. 3.sintaktik uslubiyat va nutq madaniyati. 4.nutqni ifodalashda uslubiyatning o‘rni. tushunchalar va tayanch iboralar: uslubshunoslik, adabiy til uslubi, qo‘shimcha, pleonastik shakl, ta’sirchanlik, ekspressivlik, morfologik uslubiyat, sintaktik uslubiyat nutq madaniyati va uslubiyat masalalari kishilarning til birliklaridan, ya’ni fonetik, grammatik, lug‘aviy va frazeologik vositalardan foydalanishda doimo o‘ziga xoslik mavjud bo‘lib bu narsa so‘zlovchining o‘ziga xos uslubini keltirib chiqaradi. stil – ya’ni uslub atamasi juda qadim zamonlardan buyon ishlatilib kelinayotgan bo‘lib u turli davrlarda turli sohalarda turlicha tushunildi va izohlandi. til uslublarining harakatda olinishi, aniq amalga oshirilishi nutq uslubi deb yuritiladi. til boyliklarini tanlab ishlatishga qarab nutq ko‘rinishlari bir necha turga ajraladi. ana shu xilma-xillik nutq uslublari (stillari) deb ataladi. uslubshunoslikka bag‘ishlangan asarlada …

2 / 33

kin. xuddi shu savollarni birgalikda magazin sotuvchisi tilidan eshitsak, qora choy olasizmi yoki ko‘k choy sotib olasimisiz? ma’nosida tushunishimiz ham mumkin. ikkinchidan, so‘zlashuv nutqida til birliklari o‘zining ekspressivlik imkoniyatlarini keng namoyish qiladi. masalan, ulgurmaymiz deyishdan ko‘ra ulgurib bo‘pmiz, qattan ulguramiz kabi javob qaytarish birmuncha tabiiy va ekspressiv bo‘lib chiqadi. uchinchidan, bu uslubda ohangning ahamiyati nihoyatda kattadir. nutqiy ohang ogzaki nutqning amalga oshuvida til birliklaridan keyingi muhim, hal qiluvchi vosita bo‘lib, nutqning tezligi pauza, ton, melodiya, tovush tembri, mantiliy urg‘u va so‘z urg‘usi kabi intonatsiyaning ko‘rinishlari ma’noni farqlashda, uning qirralarini ajratib ko‘rsatishda, xayajonni kuchaytirishda katta xizmat qiladi. . . so‘zlashuv uslubi fonetik, leksik, grammatik o‘ziga xosliklarga ham ega. nutqda tovushlarning uygunlashuvi (assimilyatsiya), bir tovush o‘rnida ikkinchisining talaffuz qilinishi (dissimilyatsiya), tovushlarning o‘rni almashishi (metateza), tovushlarning orttirilishi (proteza, epenteza, epiteza) yoki tushirilib qoldirilishi (prokopa, sinkopa, apakopa, reduksiya) kabi fonetik hodisalar eng avvalo so‘zlashuv usulida namoyon boladi. barcha vazifaviy uslublar uchun umumiy bo‘lgan adabiy …

3 / 33

ikki yoki uch so‘zdan tashkil topgan nomlar birgina so‘z bilan, hatto ba’zan birgina bo‘g‘in bilan almashtiriladi, ayrim holatlarda qo‘shimchalar tushirilib qoldiriladi. masalan: abdurahmon — rahmon yoki abdi, alibek — bek, zachyot daftarchasi — zachetka, zulayho — zuli, tamara—tamar kabi. . ayrim morfologik kategoriya va shakllar faqat ma’lum bir uslub uchun xos bo`lib, shu uslubga xos uslubiy bo‘yoqqa ega bo‘lsa, boshqa bir xillari ma’lum bir uslubda son jihatdan ko‘p ishlatilganligi uchungina u uslubga xoslikni ko‘rsatuvchi belgi hisoblanadi. ularda maxsus uslubiy bo`yoq bo‘lmaydi. ular faqat shu uslubda ko‘proq ishlatiladi, xolos. so‘zlashuv uslub uchun esa bu ikki xususiyat ham xarakterlidir. masalan, subyektiv baho formalari, so‘zlashuv va badiiy nutq stili uchun xos salom, alaykum, xayr, ha, yo‘q, albatta, aha, ana kabi relyativlar deb ataluvchi maxsus so‘zlar guruhi garchi uslubiy buyog‘i bo‘lmasa ham, ular so‘zlashuv uslubida ko‘p ishlatiladi. . rasmiy ish qogozlari uslubi. rasmiy ish qorozlari uslubi hozirgi o‘zbek adabiy tilining ma’muriy va yuridik ishlarda …

4 / 33

grammatik xususiyatlarga ega. grammatikaning morfologiya va sintaksis nomlari ostida ikki qismga ajratish holati grammatik uslubshunoslikda ham saqlanadi, ya’ni u morfologik uslubshunoslik hamda sintaktik uslubshunoslik kabi ikki ko‘rinishda bo‘ladi. grammatika so‘zning yoki sintaktik qurilmaning lug‘aviy va grammatik ma’nolarini, fikriy jihatni o‘rgansa, grammatik stilistika ularning qo‘shimcha – ekspressiv ma’nolarini vazifaviy xususiyatlarini o‘rganadi. grammatika bilan uslubshunoslik birgalikda faqat grammatik shakllarning nimani ifodalashini emas, balki qanday ifodalashini ham tekshiradi. . 20 ushbu uslubning grammatik o‘ziga xosliklari quyidagilarda ko‘rinadi: . 1 3 5 4 2 . ilmiy uslub publitsistik uslub badiiy nutq grammatikaning morfologiya va sintaksis nomlari ostida ikki qismga ajratish holati grammatik uslubshunoslikda ham saqlanadi, ya’ni u morfologik uslubshunoslik hamda sintaktik uslubshunoslik kabi ikki ko‘rinishda bo‘ladi. grammatika so‘zning yoki sintaktik qurilmaning lug‘aviy va grammatik ma’nolarini, fikriy jihatni o‘rgansa, grammatik stilistika ularning qo‘shimcha – ekspressiv ma’nolarini vazifaviy xususiyatlarini o‘rganadi. grammatika bilan uslubshunoslik birgalikda faqat grammatik shakllarning nimani ifodalashini emas, balki qanday ifodalashini ham tekshiradi. grammatik …

5 / 33

anmi anglading (mi), osmondagi bulutlarning ko‘payishidanmi qo‘rqdingiz (mi), oybek; borlaring-boringlar, ketlaring-ketinglar, dadang uydalarmi-dadang uydamilar va hokazo. yozuvchi bu shaklni o‘ziga xos ekspressivlik hosil qiladi, ta’sirchanlikni oshiradi, nutqda poetiklik ato etadi. . savol va topshiriqlar 1.uslubshunoslik haqidagi ma’lumot bering. 2.grammatik va morfologik uslubiyatga badiiy asarlardan misoliar keltiring keltiring. 3.ekspressivlik nima? 4.nutqni ifodalashda uslubiyatning o‘rni haqida ma’lumot bering. muomalani ham bilish kerak insonlarga yoqishning besh qoidasi 1. suhbatdoshingiz bilan chin dildan qiziqing! 2. insonlarga ochiq chehra va nimtabassum bilan munosabatda bo'ling! 3. unutmang, insonning ismi - u uchun eng yoqimli va eng muhim ohangdir! 4. eng yaxshi-tinglovchi bo'ling! boshqalarga ko'proq o'zlari to'g'risida gapirishlariga imkoniyat bering! 5. suhbatdoshingizni qiziqtiruvchi mavzular to'g'risida ko'proq gapiring! insonlar e’tiboriga erishishning o`n ikki qoidasi 1. tortishuvlar paytida ma'naviy balandlikda bo'lishning yagona yo'li — bu tortishuvdan voz kechishdir! 2. suhbatdoshingizniig har qanday fikriga hurmat ko'rsating. insonlarga hech qachon «nohaqsan» demang! 3. agar siz nohaq bo'lsangiz, tez va keskin tan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 33 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nutqmadaniyati"

o‘zbekiston milliy universiteti horijy filologiyasi fakulteti o‘zbek o‘zbekiston milliy universiteti jurnalistika fakulteti o‘zbek tilshunosligi kafedrasi fan: nutq madaniyati 5-ma’ruza mavzusi: nutq madaniyati va uslubiyat masalalari 2022 y phd saodat israilova reja: 1.uslubiyat va nutq madaniyati masalalari. 2.morfologik uslubiyat va nutq madaniyati. 3.sintaktik uslubiyat va nutq madaniyati. 4.nutqni ifodalashda uslubiyatning o‘rni. tushunchalar va tayanch iboralar: uslubshunoslik, adabiy til uslubi, qo‘shimcha, pleonastik shakl, ta’sirchanlik, ekspressivlik, morfologik uslubiyat, sintaktik uslubiyat nutq madaniyati va uslubiyat masalalari kishilarning til birliklaridan, ya’ni fonetik, grammatik, lug‘aviy va frazeologik vositalardan foydalanishda doimo o‘ziga xoslik mavjud bo‘lib bu nars...

Этот файл содержит 33 стр. в формате PPTX (1,9 МБ). Чтобы скачать "nutqmadaniyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nutqmadaniyati PPTX 33 стр. Бесплатная загрузка Telegram