shisha, shisha buyumlar va sitallar

PPTX 26 pages 334.7 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 334.7 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

buxoro muhandislik-texnologiya instituti mexanika va arxitektura-qurilish fakulteti qurilish materiallari va konstruksiyalari texnologiyasi kafedrasi buxoro muhandislik-texnologiya instituti arxitektura-qurilish fakulteti qurilish materiallari va konstruksiyalari texnologiyasi kafedrasi 5-мавзу shisha, shisha buyumlar va sitallar t.f.f.d., dotsent рахимов фируз фазлидинович reja shisha yaratilish tarixi shishaning xom ashyo bazasi shisha asosidagi buyumlar sitallar shisha yaratilish tarixi табиий шиша тарихи одамзод келиб чиқиш тарихидан катта. вулқон отилиши, зилзила рўй бериши, момақалдироқ гумбирлаши каби табиат ҳодисалари табиий шишалар ва яшин шишаларининг ҳосил бўлишига сабабчи бўлган. шишанинг кашф этилиши дастлаб тасодифий бўлган деган фикр ва шунга боғлиқ афсоналар мавжуд. бунга ўша вақтларда омборларда рўй берган ёнғинлар натижасида қумларнинг эриб, шишасимон ҳолга келиб қолганлиги мисол бўлиши мумкин. эрамизнинг i асрида яшаган римлик тарихчи плиний ўзининг “табиий тарих” деган асарида шишанинг кашф этилишига оид қуйидаги афсонани ёзиб қолдирган. қадим замонларда ўрта ер денгизида мурдаларни мумиёлашда ишлатиладиган сода, селитра ва бошқа юкларни олиб келаётган финикиялик савдогарлар кемасининг шимолий африка соҳилида кучли бўронга …

2 / 26

уман чизиқлар билан безашар эди. аммо шишасозлар қисмати аянчли эди. бу мамлакатда шиша ясаш усули махфий саналар, шиша усталари эса ташқи дунёдан ажратилган ҳолда венеция яқинидаги мурано оролида назорат остида яшашга мажбур эдилар. рангли шиша олиш ҳам биринчи мартаба венецияда рўй берган. бу масалада ҳам тасодиф катта роль ўйнайди. муранолик уста майда жинс чиқиндисини юқори ҳароратда эритиб қолипланаётган шиша устига тушириб юборган. натижада ишлов берилган ва қотиб қолган шишанинг мис таъсирида табиий авантюринга ўхшаб тўқ қизил рангда жилваланиши маълум бўлиб қолади. бу кутилмаган кашфиёт рангли шиша буюмлари нархини дунё бозорида тилла нархидан ҳам ошириб юборди, венециялик усталарнинг довруғини оламга ёйди. бу ҳол 1827 йилгача давом этди. германиялик уста петенкоффер ниҳоят авантюрин шишаларини ясаш учун қўрғошин-оҳакли шишага мис ва темир оксидларини қўшиш кераклигини аниқлади. россияда шишасозлик шишасозлик сирлари венецияда ҳар қанча махфий сақланишига қарамай xvii асрга келиб франция, германия, англия ва россияда ҳам ривож топа бошлади. россияда биринчи шиша заводи xvii …

3 / 26

ир оз кейинроқ украинанинг константиновка шаҳрида икки корхона-тахта шиша ва бутилка заводлари фойдаланишга топширилди. 1929-1935 йилларда мдх худудлари-гусь-хрустальний, чагода, оржоникидзе, горький, гомель, москва, боку, битоши каби шаҳарларда иш жараёнлари механизациялаштирилган ва жаҳонга донғи кетган улкан шиша корхоналари бунёд этилди. 1930-1950 йилларга келиб, хўжалик ва мудофаа учун катта аҳамиятга эга бўлган оптика шишалари ишлаб чиқариш россияда ўзлаштирилади ва бу масалада ривожланган давлатларга етиб олинди. натижада ишлаб чиқарилаётган маҳсулот турлари кўпайди, уларнинг харид нархи кескин арзонлашди. йигирманчи аср давомида ўзбекистонда қатор шиша корхоналари қурилиб, ишга туширилди. шулар жумласига чирчиқ ойна заводи, тошкент шиша идишлари заводи, қувасой банка заводи, тошкент « оникс » ишлаб чиқариш бирлашмаси каби кор-хоналар киради. бу корхоналарни ишга тушириш республика эҳтиёжлари учун керакли бўлган шиша маҳсулотларини арзон ва кенг тарқалган маҳаллий хом ашёлар асосида ишлаб чиқариш имкониятини берди. йигирма биринчи аср бошларида эса тошкент шаҳрида «фарм- гласс » ва « тиббий гласс » қўшма корхоналари барпо этилди. шиша ишлаб …

4 / 26

95% дан кўп миқдорда sio2 ва нисбатан оз миқдордаги ранг берувчи қўшилмалардан иборат бўлса, уларни шиша қумлари деб аташади. кварц деб номланувчи қумлар 98% дан ортиқ sio2 ва 1,5% гача al2o3 дан иборат бўлади. қўшимчалар хоссалари бор кислотасини ишлатиш билан шиша таркибига в2о3 (бор ангидриди) олиб кирилади. у асосан шишадан юқори кимёвий ва термик бардошлилик талаб этилганда ишлатилади. бор ангидриди шишани осон эрувчан ҳолатга келтиради, шиша массасини қовушқоқлигини камайтиради, шишани қайнашини тезлаштиради ва ҳоказо. сурик хом-ашёсини ишлатиш орқали шиша таркибига қўрғошин оксиди (pbo) киритилади. сурикни кимёвий таркиби – pb3o4 ёки 2pbo* pbo2. сурикни зичлиги 8,6-9,1 кг/м3 ни ташкил этади. сурикдан хрусталь, айрим шиша идиш буюмлари, оптик шиша, суньий қимматбаҳо тошлар, эмал ва глазур ишлаб чиқаришда фойдаланилади. шиша синиқлари шиша массасини қайнашини тезлаштириш мақсадида шиша ишлаб чиқариш корхонасининг ўзида хосил бўлган ёки ташқаридан келтирилган шиша синиқларидан фойдаланилади. шиша синиқларидан ушбу жараёнда 20-40% атрофида қўшилади. қўшимча хом-ашё материаллари ранг берувчилар- кобальт оксиди …

5 / 26

тузлар қўшилади. селитра натрийли (nano3) ёки калийли (kno3) бўлади. шиша массасини қайнаш жараёнида селитрадан катта миқдорда газ ажралиб чиқиб, шиша массасини янада тезроқ аралашишига сабаб бўлади. бу эса шиша массасини тезроқ тайёр ҳолатга келишига ва оқаришига олиб келади. шунингдек, селитра рангсизлантирувчи хам хисобланади. тезлаштирувчилар. шиша хом-ашёсини аралашмасига оз миқдорда киритилувчи тезлаштирувчи моддалар шишани қайнашини тезлаштир орқали шиша ишлаб чиқариш печларини унумдорлигини оширади. шишани қайнашини тезлаштирувчи моддаларга фтор, бор, хлор, фосфор бирикмалари ва аммонийли тузлар киради. шиша хом-ашё аралашмасини тайёрлаш шиша ишлаб чиқариш корхоналаридаги хом-ашё материалларига ишлов берилишига кўра 2 гурухга бўлинади: 1-гурухга табиий материаллар: қум, доломит, мел, оҳактош, натрий сульфат ва ҳоказолар киради; 2-гурухга кимёвий ишлаб чиқариш корхоналари маҳсулотлари: сода, сурик, рухли оқартиргичлар ва ҳоказолар. 1-гурухдаги материаллар кўп холларда корхонага ишлов берилмаган ҳолда, яъни туйилмаган ва бойитилмаган ҳолда келтирилади. шу сабабли уларни ишлатишдан олдин шиша корхонасининг алохида бўлимларида ишлов беришга тўғри келади. 2-гурухга оид кимёвий махсулотлар корхонага тўлиқ тайёр ҳолда …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shisha, shisha buyumlar va sitallar"

buxoro muhandislik-texnologiya instituti mexanika va arxitektura-qurilish fakulteti qurilish materiallari va konstruksiyalari texnologiyasi kafedrasi buxoro muhandislik-texnologiya instituti arxitektura-qurilish fakulteti qurilish materiallari va konstruksiyalari texnologiyasi kafedrasi 5-мавзу shisha, shisha buyumlar va sitallar t.f.f.d., dotsent рахимов фируз фазлидинович reja shisha yaratilish tarixi shishaning xom ashyo bazasi shisha asosidagi buyumlar sitallar shisha yaratilish tarixi табиий шиша тарихи одамзод келиб чиқиш тарихидан катта. вулқон отилиши, зилзила рўй бериши, момақалдироқ гумбирлаши каби табиат ҳодисалари табиий шишалар ва яшин шишаларининг ҳосил бўлишига сабабчи бўлган. шишанинг кашф этилиши дастлаб тасодифий бўлган деган фикр ва шунга боғлиқ афсоналар мавжуд. бунга ў...

This file contains 26 pages in PPTX format (334.7 KB). To download "shisha, shisha buyumlar va sitallar", click the Telegram button on the left.

Tags: shisha, shisha buyumlar va sita… PPTX 26 pages Free download Telegram