tuproqdagialyuminiy, kremniykislotalari va birikmalari

PPTX 21 pages 536.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 536.0 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

презентация powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi m.ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti biologiya fakulteti tuproqshunoslik kafedrasi voha tuproqlari genezisi va evolyutsiyasi 4- mavzu: tuproqdagi alyuminiy, kremniy kislotalari va birikmalari. tuproq iv guruh elementlari b.f.d. n.yu.abdurakhmonov toshkent 2023. odatda tuproq tarkibidagi barcha elementlar zaruriy hisoblanadi. bu ko‘rsatkich tuproqni birinchi farq qiluvchi xususiyatidir. tuproqning ikkinchi xususiyati undagi uglerod va kremniy miqdorining yuqoriligi bo‘lib bu o‘z navbatida tuproq hosil bo‘lishidagi o‘simlik va tog‘ jinsining rolini ko‘rsatadi. bunda uglerod asosan organik modda, yaʼni o‘simlik va hayvonot dunyosi qoldig‘idan tuproqda paydo bo‘ladi. kremniy tuproqni vujudga keltiruvchi asosiy poydevor element tuproqning uchinchi farq qiluvchi belgisi tuproq tarkibidagi elementlar juda oz miqdordan bir necha ko‘p foizgacha bo‘lishi mumkin. elementlar miqdor va tarkib jihatdan tuproqni granulometrik tarkibiga ham bog‘liq. har xil granulometrik tarkibga ega bo‘lgan tuproqlarda bu ko‘rsatkichlar ham har xil bo‘ladi. masalan: kremniy miqdorlari yuqoridagi tuproqlar uchun 21,5-43,7%, alyuminiy miqdoriy ko‘rsatkichining tebranishi esa 6,4-14%, …

2 / 21

lan ona jinslarni solishtiradigan bo‘lsak tuproq gumus va u bilan birga akkumulyasiyalanadigan c,h,n,o,p,s bioelementlarga boy. mineral elementlar fe, al,ca,mg, k,na va boshqa tirik mavjudotdagi nasldan naslga o‘tish kabi ona jinsdan tuproqqa o‘tgan, shuning uchun ularni tuproqdagi miqdori bilan ona jinsdagi miqdorlari orasida farq kam. karbonat, gips va gelli qatlamlarda, tuzlar va oksidlarning to‘planishi darhol seziladi. masalan, dasht zonasining tuproqlaridagi karbonatdan konkretsiyasi 60-80% cas04 dan iborat bo‘lib si miqdori 7- 14%, al esa 1-3% fe, qolgan elementlar bir foiz, yaʼni na, k, s,p lar juda oz miqdorni tashkil qiladi. sohillardagi tuproqlarda uchraydigan temir-marganets konkretsiyalarida temir 7-25%, marganets 0,6-9% gacha bo‘ladi. tuproq tarkibidagi elementlar miqdorini orlov quyidagi guruhlarga bo‘ladi. 1. kremniy va kisloroddan iborat bo‘lib, birgalikda ular tuproqni 80-90% gacha miqdorini tashkil qilishlari mumkin, yaʼni tuproq massasini bir necha foizdan 90% gachasi si02 dan iborat bo‘lishi mumkin. bu guruhga kremniyli birikmalar guruhi deb nom berish mumkin. 2. alyuminiy, temir, kalsiy, natriy, uglerod …

3 / 21

a elementlar 4 guruhga birlashadi. 1. litofil elementlar. bularga si, ti, s, p, f, cl, al, se, na, k, ca, mg va boshqa jami 51 element kiradi. bular biosferada oksidlarni, gidroksidlarni, kislorodli kislotalar tuzlarini hosil qiladi. 2. xalkofil elementlar. cu, zn, pb, ag, cd, mn, fe va boshqalar bo‘lib, bular oltingugurt bilan ko‘proq birikmalar hosil qiladi. 3. siderefiller. bular fe, co, p, c, pt, au, sn, mo bo‘lib, temir bilan qotishmalar hosil qiladi. 4. atmofiller. n, h, c, 0, he, no, ar, kr, xe, cl, br, j bo‘lib yer atmosferasining asosiy qismini tashkil qiladi. goldshmidt tasnifi geokimѐviy bo‘lib, undan tuproq kimѐsida foydalanish nisbatan qiyin. tuproqshunoslik va tuproq kimyosi uchun katta ahamiyatga ega bo‘lgan tasnif a.i.perelman tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, bunda elementlar ikkiga faol va sust (passiv) guruhga bo‘linadi. 1. havo migrantlari. 2. suv migrantlari. tuproqda al har xil eruvchanlikka ega bo’lgan birikmalar tarkibiga kirgan bo’lib, gumid zona tuproqlarida xususan, chimli …

4 / 21

a yalpi alyuminiy ismatov j.r ma’lumotlariga asoslangan holda hisoblangan. o’zbekiston tuproqlarida yalpi alyuminiy miqdori 7,1-7,8% atrofida bo’lib, profil bo’ylab deyarli bir xil tarqalgan. tuproq unumdorligida va undagi fizik-kimyoviy jarayonlarning borishida alyuminiy tuproq eritmasidagi miqdori muhim rol o’ynaydi. uning konsentratsiyasi va birikma shakli ph miqdori bilan uzviy bog’liqdir. alyuminiy gidroksidi amfoter xususiyatga ega. yetarli nordon sharoitda tuzlarni hosil qiladi va alyuminiy kation eritmada mavjud bo’ladi al(oh)3+3hcl al+3+3cl-+3h2o. podzol tuproqlarda ferralitli tuproqlarning eritmalarida erkin al+3 mavjud bo’ladi. arid o’lkalardagi ph 7-8 bo’lgan tuproqlarda alyuminiy ion shaklida bo’lmaydi. lekin alyuminiy gidroksidi boshqa alyuminiy birikmalarning ph ga bog’liq ravishda pog’onali dissosatsiyalanishi hisoblanadi. alyuminiy tuproq profilidagi migratsiyasi uzoq davom etgan tarixiy davrda sodir bo’ladi, davom etadi. al tuproq profilidagi defferensiatsiyasi asosan lesivaj va kompleks birikmalari harakati, kolloid zarrachalar hisobiga sodir bo’ladi. eng qulay va ko‘p tarqalgan hisoblash hamda ko‘rsatish yo‘llaridan biri bu yalpi analiz natijalarini oksid formalarida va foizlarda berish hisoblanadi. odatda tuproqni to‘la yalpi …

5 / 21

tilgan oksidlar real shu formada bo‘lmaydi. faqatgina si, ti, fe, al larning bir qismigina ko‘rsatilgan oksid formasida bo‘ladi. qolgan oksidlar tuproqda erkin holatda saqlanmay boshqa birikmalar holida bo‘ladi. chunki ular nisbatan faol oksidlar sanaladi. oksid shakllari tuproqdagi elementlar nisbatlarining haqiqiy holatini ko‘rsatadi, chunki oksidda kislorod bilan metalning ѐki metal bo‘lmaganlarni atom miqdorlari bir xil emas. masalan: s da oltingugurt miqdori 40%, 0 da kaliy 83%. elementlarning molekula yoki atomlarini, ayniqsa baʼzi juft elementlar yoki oksidlarning nisbatlarini hisoblash ham tuproqshunoslikda qo‘l keladi, ilmiy tadqiqot ishlarida kerak bo‘ladi. masalan quyidagilarning nisbatlari ko‘p aniqlanadi: c:h, c:n, s:0, si:a, si:f, a:f. bunda c:n, nisbatan gumusni azotga boyishini ko‘rsatadi. bularning mol nisbatlarini hisoblash uchun analizda topilgan element miqdori (%) shu element atom og‘irligicha bo‘lish kerak. unda c:n nisbat uchun quyidagi formula hosil bo‘ladi va boshqalarni ham shu tariqa ifodalash mumkin. tuproqda al har xil eruvchanlikka ega bo’lgan birikmalar tarkibiga kirgan bo’lib, gumid zona tuproqlarida xususan, …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqdagialyuminiy, kremniykislotalari va birikmalari"

презентация powerpoint o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi m.ulug’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti biologiya fakulteti tuproqshunoslik kafedrasi voha tuproqlari genezisi va evolyutsiyasi 4- mavzu: tuproqdagi alyuminiy, kremniy kislotalari va birikmalari. tuproq iv guruh elementlari b.f.d. n.yu.abdurakhmonov toshkent 2023. odatda tuproq tarkibidagi barcha elementlar zaruriy hisoblanadi. bu ko‘rsatkich tuproqni birinchi farq qiluvchi xususiyatidir. tuproqning ikkinchi xususiyati undagi uglerod va kremniy miqdorining yuqoriligi bo‘lib bu o‘z navbatida tuproq hosil bo‘lishidagi o‘simlik va tog‘ jinsining rolini ko‘rsatadi. bunda uglerod asosan organik modda, yaʼni o‘simlik va hayvonot dunyosi qoldig‘idan tuproqda paydo bo‘ladi. kremniy tuproqni vujudga ke...

This file contains 21 pages in PPTX format (536.0 KB). To download "tuproqdagialyuminiy, kremniykislotalari va birikmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqdagialyuminiy, kremniykis… PPTX 21 pages Free download Telegram