otso‘zturkumi. otlarda son va egalik kategoriyalari.sifatso‘zturkumi.sifatdarajalari

PPTX 14 стр. 113,4 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 113,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

слайд 1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti ubaydullayev alisher abdusalomovich, filologiya fanlari nomzodi ot so‘z turkumi. otlarda son va egalik kategoriyalari. sifat so‘z turkumi. sifat darajalari o‘zbek tili tarixi seminar mashg‘ulot 3-seminar mashg‘uloti mavzu: ot so‘z turkumi. otlarda son va egalik kategoriyalari. sifat so‘z turkumi. sifat darajalari reja: 1. morfologiyaning o‘rganish birligi va tilshunoslikning boshqa bo‘limlari bilan bog‘liqligi. 2. оtlаrning grаmmаtik xususiyatlari va mоrfоlоgik bеlgilаri 3. sifat so‘z turkumi. sifat darajalari 4. matn ustida ishlash 5. lug‘at ustida ishlash otlarda grammatik kategoriyalar. egalik formalari. bashïm, közüm, elim. bashïmïz, közümüz, elimiz. bashïng, közüng, eling. bashïngïz, közüngüz, elingiz. bashï, közi, eli. sözläri. ko‘plik formalari affikslarning qo‘shilishida tartib: ot (ism)+ko‘plik affiksi + egalik affiksi + kelishik affiksi (ag‘a+lar + ыm + nы). -lar, -lәr - grammatik ko‘plik. salman nazarnы ozgә sanamlar jamalыna (otoyi). kendlәr saldыlar (sh. tar.) kuchaytirish, ta’kidlash: anың dushmanlarы kөp qayg‘ular taptы …

2 / 14

t darajalari haqida ma’lumot bering. 2-topshiriq. quyida berilgan matndan ot va sifatlarni ajratib so‘z turkumiga xos jihatlarini izohlang. i-variant 1) əчим қаған олуртуқда, öзνм тардуш бодун νзə шад əртим, əчим қаған бирлə илгəрν йашыл öгνз шантунг йазықа тəги сνлəдмиз, қурығару тəмир қапығқа тəги сνлəдмиз, кöгмəн аша қы (кт, 105 (17) яъни: амаким хоқон бўлиб турганда ўзим тардуш халқи устидан шад эдим. амаким хоқон билан шарққа яшил ўгуз (хуанхе дарёси), шантунг текислигигача лашкар тортдик, ғарбга темир қопиққача лашкар тортдик, кўгман (саян) оша қи ... ii-variant 1) барс бəг əрти, қаған ат бунта биз бəртимиз, синглим қунчуйуғ бəртимиз, ози йангылты, қағаны олти, бодуны кνнг қул болты. кöгмəн йəр суб идисиз қалмазун тəйин, аз қырқыз бодунуғ йарат ...(кт, 106 (20) яъни: барс бек эди. хоқон [деб] бунда биз унвон бердик. синглим хоқонзодани бердик. ўзи адашди, хоқони ўлди, халқи чўри, қул бўлди. кўгман ер-суви эгасиз қолмасин деб, оз қирқиз халқини тикл [аб] ... iii-variant …

3 / 14

: қангымыз əчимиз қаз ... (кт, 107 (26) яъни: хоқон қилиб ўрнатди, шекилли. мол, йилқилик халққа [хоқон бўлиб] ўрнашмадим. ичи ошсиз, тоши кийимсиз (оч-яланғоч) ёвуз, ёмон халқ уза ўрнашдим. иним кул тигин билан сўзлашдик: отамиз, амакимиз қоз ... 3) алп əр бизингə тəгмиш əрти, антағ ôдкə ôкνнνп кνл тигиниг аз əрин иртνрν ыттымыз, улуғ сνнгνш сνнгνшмиш, алп шалчы ақ атын бинип тəгмиш, қара тνргəс бодунуғ анта öлνрмиш, алмыш, йана йорып ... (кт, 109, 40) яъни: алп эр бизга ҳужум қилган эди. ўшандай замонда ўкиниб, кул тигинни озгина эр билан излатиб юбордик . катта жанг қилибди. алп шалчининг оқ отини миниб, ҳужум қилибди. қора тургаш халқини ўшанда ўлдирибди, қўлга олибди. қайтиб юриб ... 1. üzä kök täŋri asra yaǧïz yir qïlïntuqda ekin ara kisi oǧlï qïlïnmïs, kisi oǧlïnta üzääčüm apam bumïn qaǧan, istamï qaǧan olurmïš. olurïpan türk bodunïnelin törüsin tuta bermis etibermis. ya’ni: yuqorida ko‘k osmon, pastda qo‘ng‘ir yer yaratilganda ikkisining …

4 / 14

shunday yashagan ekan. (ular) dono xoqon ekan, botir xoqon ekan, vaziri ham dono, botir bo‘lgan, shekilli, beklari ham, xalqi ham to‘g‘ri ekan. shuning uchun davlatni ko‘p tutgan, shekilli, davlatni tutib, qonun-qoidalarga amal qilgan. o‘zi shu tarzda (amal qilib). 4. kergäk bolmïs. yoǧčï sïǧïtčï öŋrä, kün toǧsïqda bökli čöl(l)üg el, tabǧač, tuput, apar, purum, qïrqïz, üč qurïqan, otuz tatar, qïtan, tatabï – bunča bodun kelipän sïǧtamïs, yoǧlamïs, antaǧ külug qaǧan ermis. anta kisrä inisiqaǧan. ya’ni: vafot qilgan. azachi, yigichi kun chiqar-sharqdan bo‘kli cho‘lilik el, tabg‘ač, tuput, apar, purum, qïrqïz, uč quriqan, o‘tiz tatar, qitan, tatabi – shuncha xalq kelib yig‘lagan, aza tutgan. shunday mashhur xoqon ekan. shundan so‘ng inisi xoqon. 5. begläri bodunï tüzsiz üčün, tabǧač bodun täbligin kürlüg üčün, armaqčïsïn üčün, inili äčili kiksürtükün üčün, begli bodunlïyoŋašurtuqun üčün, türk bodun ellädük elin ïčǧïnuïdmïs. ya’ni: beklari, xalqi insofsiz (bo‘lgani) uchun, tabg‘ach xalqi hiylakor, to‘ymas bo‘lgani uchun, firibgari (bor)uchun, og‘ava inini (bir-biriga) …

5 / 14

ga davlatini, qonun-qoidalarini olib bermish. 8. äčimiz apamïz yamï qaǧan tört buluŋuǧ qïsmïš, yïǧmïš, yaymïš, basmïš. ol qan yoq boltuqda kisrä äl yitmïš, ïčǧïnmïš, qačïšmïš… ya’ni: ota-bobomiz yami xoqon to‘rt tarafni ushlab turmish, birlashtirmish, boshqarib, tinchitib turmish. ul xon o‘lgandan keyin davlat tanazzulga yuz tutmish, qo‘ldan chiqmish, tarqab ketmish… 9. qaǧanladuq qaǧanïn ïčǧïnï idmiš türk bodun öŋrä küntoǧsïqïŋa, kisrä kün batsïqïŋa tägi, biriyä tabǧačqa, yïraya yïš (qa tägi)… ya’ni: xoqonlik qilgan xoqonini qo‘ldan berib, qarovsiz qolgan turk xalqi sharqqa- kunchiqarga, g‘arbga - kunbotarga, janubga - tabg‘achgacha shimolga, yish (gacha)… 10. alp ärin balbal qïsdï. türk bodun atï yoq bolu barmïšärti. türk bodun yitmäzün täyin yoluq ärmäzün täyin uzä täŋri tär ärmiš… ya’ni: qahramon yigitlarni balbal qildi. turk xalqining nomi yo‘q bo‘lib ketayotgan edi. (ammo) turk xalqi yo‘qolmasin deb, qurbon bo‘lmasin deb, ko‘kdagi tangri der emish… 11. qapaǧan ältäriš qaǧan äliŋä qïlïntïm. ältäriš yabǧu oǧlï asbara (ïsbara) tamǧan-čor yuǧa inisi bilgäasbara …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "otso‘zturkumi. otlarda son va egalik kategoriyalari.sifatso‘zturkumi.sifatdarajalari"

слайд 1 o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti ubaydullayev alisher abdusalomovich, filologiya fanlari nomzodi ot so‘z turkumi. otlarda son va egalik kategoriyalari. sifat so‘z turkumi. sifat darajalari o‘zbek tili tarixi seminar mashg‘ulot 3-seminar mashg‘uloti mavzu: ot so‘z turkumi. otlarda son va egalik kategoriyalari. sifat so‘z turkumi. sifat darajalari reja: 1. morfologiyaning o‘rganish birligi va tilshunoslikning boshqa bo‘limlari bilan bog‘liqligi. 2. оtlаrning grаmmаtik xususiyatlari va mоrfоlоgik bеlgilаri 3. sifat so‘z turkumi. sifat darajalari 4. matn ustida ishlash 5. lug‘at ustida ishlash otlarda grammatik kategoriyalar. egalik formalari. bashïm, közüm, elim. bashïmïz, közümüz, elimiz. bashïng, k...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPTX (113,4 КБ). Чтобы скачать "otso‘zturkumi. otlarda son va egalik kategoriyalari.sifatso‘zturkumi.sifatdarajalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: otso‘zturkumi. otlarda son va e… PPTX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram