mamlakatlarning tasniflanishi va ularning jahon xo‘jaligidagi ishtiroki

PPTX 15 pages 296.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 296.6 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mintaqaviy iqtisodiyot koʻpincha ijtimoiy fan deb ataladigan iqtisodiyotning bir tarmogʻidir. geografik koʻlami mahalliydan global hududlarga qarab oʻzgarib turadigan mintaqalarga nisbatan nazariy yoki siyosiy natijalarni olish uchun u fazoviy tahlil qilinadigan mintaqaviy muammolarning iqtisodiy elementini tahlil qiladi. o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi renessans ta’lim universiteti mavzu: mamlakatlarning tasniflanishi va ularning jahon xo‘jaligidagi ishtiroki reja; 1). jahon iqtisodiyotida davlatlarning iqtisodiy biriashmalari, asosiy tiplari; 2). jahon xo'jaligida mamlakatlaming iqtisodiy rivojlanganlik darajasi va ishtiroki; 3). jahon xo'jaligida mamlakatlaming raqobatbardoshligini aniqlash. kirish; ma’lumki, milliy iqtisodiyotning hech biri jahon xo'jaligi va jahon iqtisodiyotidan ayrim holda boshqa bir milliy iqtisodiyotlar bilan o'zaro munosabatlarga kirishmay turib to'laqonli ravishda rivojlana olmaydi. hozirgi kunda milliy iqtisodiyotning to'la avtonomligi to'g'risida gapirganda, ya’ni yopiq iqtisodiyotli mamlakatlarga (shimoliy koreya va kuba) misol keltirish juda mushkul. masalan, 1990-yilning oxirlarida shimoliy koreyada ocharchilik yuz bergan bir paytda bu mamlakatga janubiy koreya va xxr tomonidan beg'araz insonparvarlik yordami ko'rsatilgan edi. kuba ning jahon …

2 / 15

h.k.larni kiritish mumkin. bundan tashqari, makroiqtisodiy ko'rsatkichlami baholashda inflatsiya va ishsizlikning o'sish sur’ati, foiz stavkasi darajasi, soliq stavkalari, milliy valuta kursining yetakchi mamlakatlar valutalariga nisbatan o'zgarish dinamikasi va boshqa nisbiy ko'rsatkichlardan ham foydalaniladi. shuni ta’kidlab o'tish joizki, jahon mamlakatlarini o'zaro solishtirishda aholining savodxonlik darajasi, ijtimoiy rag'batlantirish va nafaqa miqdori, o'rtacha umr ko'rish davri kabi ko'rsatkichlari ham inobatga olinadi. jahon mamlakatlarini guruhlarga ajratishda turli mezonlardan ham keng foydalaniladi. ana shunday mezonlardan biri hududiy yondashuvdir. mamlakatlar qit’alar bo'yicha guruhlanadi. misol uchun yevropa qit’asini g'arbiy, markaziy va sharqiy yevropaga ajratib, iqtisodiy jihatdan o'rganish, tahlil qilish maqsadga muvofiqdir. jahon xo'jaligida mamlakatlaming iqtisodiy rivojlanganlik darajasi va ishtiroki ma’lumki, jahon iqtisodiyotida ishlab chiqarish omillarning va |mamlakatlarning rivojlanish shart-sharoitlarini turli-tumanligi iqtisodiy rivojlanish darajasini bir tomonlama baholash imkonini bermaydi. buning uchun jahon iqtisodiyotida bir qator asosiy ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. jumladan: aholi jon boshiga to'g'ri keladigan yalm yoki yamm miqdori. aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan milliy daromad. milliy iqtisodiyotning tarmoq …

3 / 15

i bilan aniqlanadi. qayd etib o ‘tish joizki, jahon iqtisodiyotida mamlakatning iqtisodiy rivojlanish darajasi — bu tarixiy tushunchadir. milliy iqtisodiyotning yoki jahon hamjamiyatining har bir rivojlanish bosqichi uning asosiy ko‘rsatkichlariga u yoki bu darajadagi o'zgarishlami kiritib turadi. aholi jon boshiga to'g'ri keladigan yalm yoki yamm miqdori iqtisodiy rivojlanish darajasini aniqlashdagi eng muhim ko'rsatkichdir. jahon mamlakatlarini rivojlanayotgan yoki rivojlangan mamlakatlar qatoriga kiritishda ana shu ko’rsatkichlar muhim rol o'ynaydi. jahon iqtisodiyotida aholi jon boshiga to'g'ri keladigan asosiy mahsulot turlarini ishlab chiqarilishi jahon iqtisodiyotida aholi jon boshiga to'g'ri keladigan asosiy mahsulot turlarini ishlab chiqarilishi ham mamlakat iqtisodiy rivojlanish darajasini aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. bunda, eng awalo, aholi jon boshiga to'g'ri keladigan elektroenergiya mahsulotlarini ishlab chiqarish muhim hisoblanadi. chunki elektroenergiya boshqa barcha ishlab chiqarish korxonalarining rivojlanishi asosidir. bu ko'rsatkich bo'yicha rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar o'rtasidagi nisbat 500:1, ba’zan bundan ham yuqori bo'lishi ham mumkin. jahon iqtisodiyotida elektroenergiyadan tashqari sanoat mahsulotlari ichida muhim ahamiyat …

4 / 15

nima uchun ba’zi mamlakatlar ulkan zafarlarga erishyapti-yu, boshqalari esa yo'q? nima sababdan jahon bozorlarida faqatgina ba’zi bir mamlakatlarga tegishli bo'lgan kompaniyalar yetakchilik qilmoqda? bunday savollar jahon iqtisodiyotida juda ko'plab uchrab turadi. biron bir kompaniyaning raqobatbardoshligini aniqlash iqtisodiyotda unchalik qiyin emas. xo'sh, mamlakatning raqobatbardoshligini qanday aniqlash mumkin? buning uchun qanday ko'rsatkichlami ko'rib chiqish zarur? ko'plab iqtisodchilarni ana shunday masalalar azaldan qiziqtirib kelmoqda. ma’lumki, jahon iqtisodiyotida yaponiya va yel mamlakatlari milliy valutalari kursini aqsh dollariga nisbatan pasaytirish hisobiga ustunlikka ega bo'lishm oqda. aqsh iqtisodiyoti esa to'lov balansining kamomadiga qaramasdan, o'z salohiyati bo'yicha jahonda tengsizdir. savol tug'iladi: xo‘sh, raqobat ustunliklari nima o'zi? ular qanday yuzaga keladi? erkin savdo va ―ochiq iqtisodiyotli amerka ochiq iqtisodiyot tushunchasi aslida ishlab chiqarish omillari, axborot, milliy valyutalarning oʻzaro almashuvining erkin harakatini oʻz ichiga olgan tovarlar savdosi koʻrinishida boʻlib ,u-erkin savdo tezisidan kengrok tushunchadir. ochiq iqtisodiyot tamoyillariga mos ravishda harakat qilish jahon bozori standartlarini tan olish, uning qonunlari asosida …

5 / 15

b, yuqoridagi barcha savollarga amerikalik iqtisodchi maykl porter nazariyasi yordamida javob topishimiz mumkin. ya’ni, u mamlakat raqobatbardoshligini uning jahon bozorlarida ishtirok etuvchi kompaniyalari raqobatbardoshligi orqali aniqlashni taklif etadi. maykl porter mamlakat farovonligi darajasini dastlab mikro darajada qarab chiqish kerak, zero yalm va milliy daromad alohida olingan kompaniyalar — ishlab chiqaruvchilar tomonidan yaratiladi. porter fikricha, hattoki eng rivojlangan mamlakatlarda ham sanoatning barcha tarmoqlari va barcha kompaniyalari bir paytda gullab-yashnay olmaydi. milliy iqtisodiyot rivojining muvaffaqiyati xalqaro miqyosda faoliyat olib boruvchi kompaniyalar bilan bog'liqdir. ma’lumki, xalqaro savdo orqali turli mamlakatlaming eng raqobatbardosh sohalarida yaratilgan mahsulotlar qayta taqsimlanadi. hech bir mamlakat barcha jabhalarda ustunlikka ega bo'la olmaydi, chunki resurslar cheklanganligi bunga xalaqit beradi. asosiy va eng muhim vazifa mavjud resurslardan oqilona foydalanishdir. shuni ta’kidlab o'tish joizki, eng rivojlangan mamlakatlar ishlab chiqaruvchilarida ham raqobatbardosh bo'lmagan sohalar mavjud. raqobatbardosh bo'lmagan tarmoq sohalar raqobatbardosh bo'lmagan tarmoq sohalar yo xorijga ko'chirilishi yoki ulardan umuman voz kechilishi mumkin. jahon …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mamlakatlarning tasniflanishi va ularning jahon xo‘jaligidagi ishtiroki"

mintaqaviy iqtisodiyot koʻpincha ijtimoiy fan deb ataladigan iqtisodiyotning bir tarmogʻidir. geografik koʻlami mahalliydan global hududlarga qarab oʻzgarib turadigan mintaqalarga nisbatan nazariy yoki siyosiy natijalarni olish uchun u fazoviy tahlil qilinadigan mintaqaviy muammolarning iqtisodiy elementini tahlil qiladi. o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi renessans ta’lim universiteti mavzu: mamlakatlarning tasniflanishi va ularning jahon xo‘jaligidagi ishtiroki reja; 1). jahon iqtisodiyotida davlatlarning iqtisodiy biriashmalari, asosiy tiplari; 2). jahon xo'jaligida mamlakatlaming iqtisodiy rivojlanganlik darajasi va ishtiroki; 3). jahon xo'jaligida mamlakatlaming raqobatbardoshligini aniqlash. kirish; ma’lumki, milliy iqtisodiyotning hech biri jahon x...

This file contains 15 pages in PPTX format (296.6 KB). To download "mamlakatlarning tasniflanishi va ularning jahon xo‘jaligidagi ishtiroki", click the Telegram button on the left.

Tags: mamlakatlarning tasniflanishi v… PPTX 15 pages Free download Telegram