orfografiya tamoyillari va imlo qoidalari

DOC 6 pages 78.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 78.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu: orfografiya tamoyillari va imlo qoidalari 2-amaliy mashg‘ulot mavzusi: orfografiya haqida umumiy ma’lumot amaliy mashg‘ulot mavzusi maqsadi: talabalarga orfografiya haqida umumiy ma’lumot berish, bilimlarini mustahkamlash. mavzuga oid topshiriq va testlar ustida ishlash ko‘nikmasini hosil qilish. amaliy mashg‘ulot rejasi: orfografiya tamoyillari: 1) fonetik tamoyil 2) morfologik tamoyil 3) shakliy an’anaviy (tarixiy-an‘anaviy)tamoyil 4) differensiya tamoyili 5) grafik tamoyili. 3. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari adabiyotlar: 1.nurmonov а va boshqalar. hozirgi o‘zbek adabiy tili. t.: “ilm ziyo”, 2013. 2.jamolxonov h. hozirgi o‘zbek adabiy tili. t.: “talqin”, 2005. 3.hamroyev m.a. ona tili. toshkent, 2007. kalit so‘zlar: orfografiya, fonetik tamoyil, morfologik tamoyil, shakliy an’anaviy (tarixiy-an‘anaviy)tamoyil, differensiya tamoyili, grafik tamoyil, imlo qoidalari. amaliy mashg‘ulotda talabalarga ma’ruza mashg’ulotida o’tilganlar qisqacha takrorlanib esiga solinadi. shundan so ‘ng talabalar beilgan topshiriqlar asosida mustaqil, guruhlarga bo ‘linib ishlaydilar orfografiya grekcha so`z bo`lib, orthos – to`g`ri va grafo – yozaman, “to`g`ri yozuv” degan ma’noni ifodalaydi. orfografiya tovush va harflar, so`z va …

2 / 6

dabiy tilni to`liq egallash uchun esa til va nutq me’yorlarini bilish hamda unga rioya qilish shart. orfografiya to`g`ri yozish qoidalarini belgilashda ma’lum tamoyillarga asoslanadi. tilshunoslikda orfografiyaning quyidagi tamoylil (tamoyil) lari qayd qilinadi: fonetik, morfologik, tarixiy - an’anaviy va shakliy (simvolik yoki ideografik) tamoylillar. biroq bularning mavqei hamma tillarda ham bir xil emas: har bir tilning orfografiyasi uchun u yoki bu tamoylil asos qilib olinadi. asosiy orfografik tamoyillar va ularning o`ziga xos xususiyatlari xususida alohida to`xtalib o`tamiz. orfografiya – adabiy tilning to’g’ri yozish qonun-qoidalarini o’rganuvchi bo’lim. fonetik tamoyil – talaffuzni yozuvda aks ettiradigan tamoyil. morfologik tamoyil – talaffuzni emas, balki so’z va qo’shimchalarni asliga mos holda yozadigan tamoyil. shakliy-ananaviy tamoyil – o’zlashgan so’zlarning shakli yozuvda saqlanadigan tamoyil. differentsiatsiya tamoyili – shakli va talaffuzi bir xil bo’lgan so’zlarning yozuvda turli shartli belgilar vositasida farqlanadigan tamoyil. imlo qoidalari orfografiyaning fonetik, morfologik, shakliy, an’anaviy va differentsiya tamoyillari asosida ishlab chiqilgan. fonetik va morfologik tamoyillar …

3 / 6

lan yasalgan so`z o`yna tarzida (i tovushi tushirilib) aytiladi va shunday yoziladi; 3) sariq, ulug` so`zlariga fe’l yasovchi –ay qo`shimchasi qo`shilishi bilan yasalgan so`z sarg`ay, ulg`ay tarzida aytiladi va shunday yoziladi; 4) o`qi, tani, tashi kabi fe’l formalariga –v qo`shimchasini qo`shish bilan hosil qilingan so`z tashuv, o`quv, tanuv tarzida talaffuz qilinadi va shunday yoziladi; 5) tara, bo`ya so`zlariga ot yasovchi –q qo`shimchasini qo`shish bilan yasalgan so`z taroq, bo`yoq tarzida talaffuz qilinadi va shunday yoziladi; 6) q va k tovushi bilan tugagan ko`p bo`g`inli so`zlarga egalik qo`shimchasi qo`shilganda q tovushi g`, k tovushi g tovushiga almashadi va shunday yoziladi: taroq-i- tarog`i, kurak-i-kuragi, istak-i-istagi, o`rtoq-i-o`rtog`i. izoh: q va k undoshi bilan tugagan ayrim so`zlarga egalik qo`shimchasi qo`shilganda q va k tovushlari asliga muvofiq aytiladi va yoziladi: ishtiroki, ishtiyoqi, zavqi, shavqi, choki, cheki. 7) og`iz, qorin, o`rin, singil, ko`ngil, burun, shahar kabi so`zlarga egalik qo`shimchalari qo`shilganda, ikkinchi bo`g`indagi i, u, a unlilari talaffuzda …

4 / 6

sh kelishigi qo`shimchasi g tovushi bilan tugagan barg so`zigagina –ka shaklida qo`shilib, g tovushi bilan tugagan boshqa so`zlarga –ga shaklida qo`shilgan. 9) q va k undoshi bilan tugagan fe’l shakllariga ravishdosh hosil qiluvchi –gach qo`shimchasining –qach va –kach variantlari qo`shilib: chiqqach, ekkach tarzida talaffuz qilinadi va shunday yoziladi; 10) rus tilidan o`zlashgan kiosk, stolb so`zlari o`zbek tilida kioska, stolba tarzida talaffuz qilinadi va shunday yoziladi; 11) o`zlashma rama, para, minuta, sekunda, konfeta kabi so`zlarning oxiridagi a unlisi o`zbek tili og`zaki nutqida talaffuz etilmaydi va yozuvda ham aks ettirilmaydi (rom, par, sekund, minut, konfet kabi). 12) o`zlashma shyotka, podnos so`zlari esa cho`tka, patnis tarzida aytiladi va yoziladi. 13) u, bu, shu, o`sha olmoshlariga –da, -dan, -ga, -gacha, -cha qo`shimchalari qo`shilganda i tovushi qo`shib aytiladi va shunday yoziladi: unda, undan, ungacha va hokazo. 14) zachyot, syujet, sentyabr so`zlari og`zaki nutqda zachot, sujet, sentabr tarzida talaffuz qilinadi va talaffuzga mos shaklda yoziladi. fonetik …

5 / 6

`zlarning oldingi bo`g`inida u kelsa, keyingi bo`g`inida u unlisi i tarzida aytilsa ham, u yoziladi. 2) jarangsiz jufti bor jarangli undoshlar (b, d, v, g, j, j, z) so`z oxirida jarangsiz (p, t, f, k, ch, sh, s) tarzida talaffuz qilinsa ham, asliga muvofiq yoziladi: maktab, ozod, avf. 3) shanba, sunbul, manba, vatanparvar kabi so`zlar o`rtasida kelgan n undoshi o`zidan keyin kelgan b, n, m undoshlari bilan yonma-yon kelganda, og`zaki talaffuzda shamba, sumbul, mamba kabi m tarzida aytilsa ham, n shaklida yoziladi. 4) do`st, go`sht, to`rt, toshkent kabi so`zlarda so`z oxirida yonma-yon kelgan undoshlarning oxirgisi talaffuz qilinmaydi, ammo yozuvda saqlanadi. 5) pastqam so`zi o`rtasida ketma-ket kelgan ikki undoshning (st) keyingisi talaffuz qilinmaydi, lekin yozuvda saqlanadi. 6) –lar ko`plik qo`shimchasi so`z oxirida kelganda, og`zaki nutqda –la tarzida aytilsa ham, yozuvda lar shaklida yoziladi. 7) uch, to`rt sonlariga –ta, -ala qo`shimchalari qo`shilganda, ushta, uchchala, to`rttala tarzida aytiladi, lekin yozuv uchun tanlangan varianti …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "orfografiya tamoyillari va imlo qoidalari"

mavzu: orfografiya tamoyillari va imlo qoidalari 2-amaliy mashg‘ulot mavzusi: orfografiya haqida umumiy ma’lumot amaliy mashg‘ulot mavzusi maqsadi: talabalarga orfografiya haqida umumiy ma’lumot berish, bilimlarini mustahkamlash. mavzuga oid topshiriq va testlar ustida ishlash ko‘nikmasini hosil qilish. amaliy mashg‘ulot rejasi: orfografiya tamoyillari: 1) fonetik tamoyil 2) morfologik tamoyil 3) shakliy an’anaviy (tarixiy-an‘anaviy)tamoyil 4) differensiya tamoyili 5) grafik tamoyili. 3. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari adabiyotlar: 1.nurmonov а va boshqalar. hozirgi o‘zbek adabiy tili. t.: “ilm ziyo”, 2013. 2.jamolxonov h. hozirgi o‘zbek adabiy tili. t.: “talqin”, 2005. 3.hamroyev m.a. ona tili. toshkent, 2007. kalit so‘zlar: orfografiya, fonetik tamoyil, morfologik tamoyil, shakliy ...

This file contains 6 pages in DOC format (78.5 KB). To download "orfografiya tamoyillari va imlo qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: orfografiya tamoyillari va imlo… DOC 6 pages Free download Telegram