orfografiya imlo qoidalari

PPTX 18 pages 2.1 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

слайд 1 mavzu: orfografiya imlo qoidalari orfografiya (imlo) reja: orfografiya haqida tushuncha fonetik tamoyil morfologik tamoyil shakliy an’anaviy tamoyil differensiatsiya tamoyili grafik tamoyil orfografiya grekcha orphos ( to‘g‘ri ) va grapho (yozaman) so‘zlaridan tashkil topgan bo‘lib, «to‘g‘ ri yozaman» degan ma’noni bildiradi. jamiyatning har bir a’zosidan to‘g‘ri so‘zlay olish va savodli yoza bilish talab etiladi. o‘quv muassasalari oldida turgan asosiy vazifa ham shu talab asosida kelib chiqadi. adabiy tilning ikki shakli bo‘lib, ulardan biri yozma nutqdir. bu nutq orfografiya qonun-qoidalariga asoslanadi. demak, orfografiya adabiy tilning yozma shakliga xos bo‘lib, u tildagi o‘zak-negiz va qo‘shimchalarni yagona tarzda to‘g‘ri yozish haqidagi qoidalar yig‘indisidir. orfografiya prinsiplari fonetik tarixiy-an’anaviy differensatsiya shakliy-an’anaviy semantik-uslubiy fonematik morfologik grafik fonetik tamoyil (fonetik usul) bu tamoyil bo‘yicha so‘zlar, so‘z tarkibidagi qo‘shimchalar qanday talaffuz etilsa, xuddi o‘shanday yoziladi. bu tamoyil asosida ayrim harflar imlosi, asos va qo‘shimchalar imlosidagi ayrim qoidalar ishlab chiqilgan. masalan, 1) son so‘ziga fe’l yasovchi -a qo‘shimchasi …

2 / 18

zlarning oldingi bo‘g‘inida u kelsa, keyingi bo‘g‘inida u unlisi i tarzida aytilsa ham, u yoziladi. 2) jarangsiz jufti bor jarangli undoshlar (b, d, v, g, j(jim), j(juri), g‘, z) so‘z oxirida jarangsiz (p, t, f, k, ch, sh, s) tarzida talaffuz qilinsa ham, asliga muvofiq yoziladi: maktab, ozod; 3) shanba, sunbul, manba, vatanparvar kabi so‘zlar o‘rtasida kelgan n undoshi o‘zidan keyin kelgan b, n, m undoshlari bilan yonma-yon kelganda, og‘zaki talaffuzda shamba, sumbul, mamba kabi m tarzida aytilsa ham, n shaklida yoziladi. shakliy an’anaviy tamoyil bu tamoyilga ko‘ra boshqa tillardan o‘zlashgan so‘zlar hozir ham o‘tmishdagi shakliga muvofiq yoki o‘zi mansub bo‘lgan tildagi shaklini o‘zbek imlosida ham saqlagan holda yoziladi. bu tamoyil asosida quyidagi kabi imlo qoidalari ishlab chiqilgan: 1. manfaat, matbaa, mutolaa, taajjub, taassurot kabi arab tilidan o‘zlashgan so‘zlarda bitta cho‘ziq a talaffuz qilinsa ham, arab imlosini saqlagan holda yozuvda ikkita a yoziladi. 2. mubolag‘a, muzokara, munosabat, muhokama kabi arabcha …

3 / 18

ol, holat). grafik tamoyil bu tamoyil asosidagi imlo qoidalari tovush bilan uning yozuvdagi shakli o‘rtasidagi munosabatlarni ifodalashga asoslanadi. masalan, sirg‘aluvchi j tovushi bilan qorishiq portlovchi j tovushlari yozuvda bitta shakl – harf bilan berilishi (jo‘ja-gijda kabi), sayoz til orqa –ng tovushini ifodalovchi harflar birikmasi ng hamda n va g tovushlarini ifodalovchi n va g harflari yonma-yon kelganda ham n va g talaffuz etilishi grafik tamoyil asosida belgilangan: ko‘ngil – bitta tovush, senga - ikkita tovush. fonetik tahlil namunasi: 1. so‘zda nechta tovush va nechta harf bor? 2. unli va undosh tovushlar aniqlanib, ular tavsiflanadi. 3. tovush o‘zgarishlari aniqlanadi. 4. so‘z bo‘g‘inlarga ajratilib, bo‘g‘in turlari aniqlanadi. 5. so‘zning urg‘usi aniqlanadi. 6. so‘z qaysi yozuv qoidasi bo‘yicha yozilgan? “ o’zbek orfografiyasining asosiy qoidalari”ning 5- nashri 1956-yilning 4- aprelida o’zbekiston oliy soveti prezdiumi tomonidan tasdiqlangan va ( krilcha) o’zbek yozuvining imlosi shunga asoslangan va u 5 bo’limdan iborat. bu to’plam 1952, 1953, 1955-yillarda …

4 / 18

ri chegarasida kelgan ikki yoki undan ortiq undoshlar ko’chirilishi; 78 - qoida. bosh harflardan iborat qisqartmalarning satrdan-satrga ko’chirilishi; 80 – qoida. harflardan iborat shartli belgi o’zi tegishli raqamdan ajratib ko’chirilmaydi; 81 – qoida. atoqli ot tarkibiga kiradigan raqam nomdan ajratilgan holda keyingi satrga ko’chirilmaydi; 82 – qoida. ismning va otasining ismining birinchi harfiga teng qisqartmalar familiyadan ajratib ko’chirilmaydi. e`tiboringiz uchun rahmat! image1.gif image2.gif image3.png image4.gif image5.png image6.gif image7.gif image8.gif image9.png image10.png image11.gif image12.png image13.wmf image14.wmf /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 18

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "orfografiya imlo qoidalari"

слайд 1 mavzu: orfografiya imlo qoidalari orfografiya (imlo) reja: orfografiya haqida tushuncha fonetik tamoyil morfologik tamoyil shakliy an’anaviy tamoyil differensiatsiya tamoyili grafik tamoyil orfografiya grekcha orphos ( to‘g‘ri ) va grapho (yozaman) so‘zlaridan tashkil topgan bo‘lib, «to‘g‘ ri yozaman» degan ma’noni bildiradi. jamiyatning har bir a’zosidan to‘g‘ri so‘zlay olish va savodli yoza bilish talab etiladi. o‘quv muassasalari oldida turgan asosiy vazifa ham shu talab asosida kelib chiqadi. adabiy tilning ikki shakli bo‘lib, ulardan biri yozma nutqdir. bu nutq orfografiya qonun-qoidalariga asoslanadi. demak, orfografiya adabiy tilning yozma shakliga xos bo‘lib, u tildagi o‘zak-negiz va qo‘shimchalarni yagona tarzda to‘g‘ri yozish haqidagi qoidalar yig‘indisidir. orfografiya p...

This file contains 18 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "orfografiya imlo qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: orfografiya imlo qoidalari PPTX 18 pages Free download Telegram