jinoyatlarning oldini olishda viktimologiya tushunchasi va uni ilmiy bilishning ahamiyati

DOC 90.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1547308113_73761.doc jinoyatlarning oldini olishda viktimologiya tushunchasi va uni ilmiy bilishning ahamiyati reja: 1. «viktimologiya» tushunchasi va jinoyatlarning sabab hamda sharoitlarini bartaraf etishda viktimologiya nuqtai nazaridan yondashish 2. viktim holatlar va ularning tasnifi 3. kriminologiya fanida viktimlik holatlarining oldini olishdagi asosiy vazifalar viktimologiya» tushunchasi va jinoyatlarning sabab hamda sharoitlarini bartaraf etishda viktimologiya nuqtai nazaridan yondashish kriminologiya fanida jinoyatchilikdan jabrlanganlar, ya’ni jinoyat qurbonlari to‘g‘risidagi ta’limot «viktimologiya» (lotin tilidan «victima» - ya’ni, jabrlangan, jabrlanuvchi va «logos» - ta’limot) deb e’tirof etilgan. ta’kidlash joizki, viktimologiya, o‘z mazmuniga ko‘ra, nafaqat jinoyatchilik natijasida jabrlanganlarga yetkazilgan zararni o‘rganadi, balki baxtsiz hodisa, tabiiy ofat, urush, genotsid, davlatning noto‘g‘ri siyosati oqibatida yuzaga kelgan jabrlanishlarni ham o‘z ichiga oladi. kriminologiyada ushbu tushuncha tor ma’noda, ya’ni faqat jinoiy xatti- harakatlardan jabrlanganlarga nisbatan qo‘llaniladi. hech shubha yo‘qki, kriminologiya nuqtai nazaridan jabrlanuvchilarni tadqiq etish mumkin va, shu bilan birga, atroflicha o‘rganish lozim. agar jinoyat oqibatida jabrla- nuvchiga turli qilmishlar natijasida (moddiy, ijtimoiy, jisman, …

aylanishi mumkin (masalan, ommaviy tartib- sizliklar, guruhiy bezoriliklar kabilarda). aynan jinoyatdan jabrlanganlarning jinoyat sodir etilishiga aloqadorligi xususidagi fikrlarning yuzaga kelishi hozirgi kunda yangilik emas. zero, bu haqdagi dastlabki yaratilgan ilmiy xulosalar xviii asrda yuzaga kelgan. masalan, klassik huquqshunoslik namoyandalaridan biri meremiya bentam (1748-1832) jinoyat qonunchiligiga jabrlanuvchilarga yetkazilgan zararni qoplash va shu orqali jinoyat sodir etuvchilarning muayyan jinoiy maqsad- lardan o‘zlarini tiyishga olib kelishini ta’minlash maqsadida zarur moddalar kiritilishini taklif etgan. ushbu taklif asosida aholini jinoiy tajovuzlardan himoya qilishni kuchaytirishni pozitiv huquq nuqtai nazaridan raffael garofolo ham yoqlagan (1852-1934). nemis kriminolog olimi sara morjori freyning (1894-1958) jinoyatchi va jabrlanuvchilarni yarashtirish muammolari bilan shug‘ullanganligi ham tarixdan yaxshi ma’lum. jinoyatlardan jabrlanganlar muammosini o‘ziga xos omil sifatida o‘rganish esa xx asrning birinchi yarmida yanada jonlandi. ilmiy adabiyotda bu nemis olimi gans fon genting nomi bilan bog‘langan. bunga asos sifatida uning 1948-yilda chop etilgan «jinoyatchi va qurbon» degan asari ko‘rsatib o‘tilgan. gans fon genting bu …

li ham aksariyat kriminologiya darsliklarida yoki o‘quv qo‘llanmalarida o‘z o‘rnini topmaganligini ko‘rish mumkin. 1994-yili moskva davlat universitetida yaratilgan kriminologiya darsligida ham bu muammo chetlab o‘tilgan va viktimologiya muammolari bor-yo‘g‘i uch qatorda qayd etilgan, xolos. kriminologiya fanida muhim bo‘lgan va jinoyatning sodir etilishida jabrlanuvchining tutgan o‘rnini ilmiy jihatdan bilish jinoyatlarning oldini olishda katta ahamiyatga ega ekanligini aslo unutmaslik zarur. kriminologiyada jinoyatdan jabrlanganlarni o‘rganish aniq maqsad sari yo‘naltirilgan bo‘lib, jinoyat qurbonining ayrim jinoyatlarning yuzaga kelishida tutgan o‘rni tadqiq etiladi. shuning uchun birinchi navbatda uning shaxsi to‘g‘risidagi zarur ma’lumotlar, ayniqsa jinoyatning yuzaga kelishiga sabab bo‘luvchi o‘zini tutishi atroflicha o‘rganilishi lozim. jabrlanuvchi, ya’ni jinoyat qurbonini o‘rganishda shaxsning qaysi xususiyatlari orqasida u yoki bu tarzda o‘zini tutishining yuzaga kelganligi va jinoyatchining bundan jinoiy maqsadlarda foydalanishini ham tadqiq etish maqsadga muvofiqdir. ya’ni, jabrlanuvchining shaxsi va uning xatti- harakatlarini o‘rganish kriminologiyada ham, shu bilan birga, turmush bilan bog‘liq turli vaziyatlarda ham muhim o‘rin tutishi e’tibordan chetda qolmasligi …

axsi va o‘zlarini tutishlari bilan bog‘liq xatti-harakatlarni tadqiq etish uchun kriminologiyada jinoyat qurbonlarining asosan quyidagi yo‘nalishiga amal qilinadi: a) jinoyat qurboni va jinoyatchi o‘rtasidagi munosabat hamda ularning o‘zaro aloqasi; b) jinoyatni sodir etishda sabab va shart-sharoitni yuzaga keltirish bilan bog‘liq holda, jinoyat qurbonlarining shaxsi va o‘zini tutishi; d) muayyan hayotiy vaziyatlarda jabrlanuvchining o‘zini tutishi oqibatida jinoyatning yuzaga kelishi; e) jinoyat sodir etilganidan so‘ng (ayniqsa, retsidiv jinoyatlarni o‘rganishda) jabrlanuvchining shaxsi va uning o‘zini tutishi; f) latent jinoyatchilikning yuzaga kelishida jabrlanuvchining shaxsi va xatti-harakatlaridagi o‘zaro bog‘liqlik xususiyatlari. sanab o‘tilganlarning e’tiborga olinishi kriminologiyada viktimologiya muammolarini o‘rganishga keng imkoniyatlar yaratadi. viktim holatlar va ularning tasnifi kriminologiya nuqtai nazaridan viktim holatlarning yuzaga kelishini o‘rganish ham katta ahamiyatga ega. zotan, aynan «viktimlik» tushunchasi fanda o‘ziga xos ravishda talqin etilganini ko‘rish mumkin. jumladan, o‘tgan asrning oxirlarida l. v. frank bergan ta’rifga ko‘ra, u «odamning yuqori darajadagi qodirligi» hisoblanadi va o‘ziga xos ravishda, shaxsning ijtimoiy o‘rni, jismoniy va …

kabilar) oqibatida jabrlanishidir. «guruhiy» viktimlik ma’lum toifalarga kiruvchi odamlarga xos bo‘lgan, o‘zaro o‘xshash ijtimoiy, demografik, ruhiy, biofiziologik va boshqa sifat- larni o‘zida aks ettirishi bilan farqlanadigan viktimlikdir. bu kabi viktimlikda «yuqori darajadagi qodirligi» tufayli jabrlanuvchi bo‘lib qolishida, ta’kidlan- ganidek, ma’lum bir toifadagi (inkassatorlar, qorovullar, taksi haydovchilar kabi)larning jabrlanishini ko‘rish mumkin. «ommaviy» viktimlik esa, aholining ma’lum bir qismi uchun obyektiv holatlarda o‘zlarining subyektiv xususiyatlariga ko‘ra jismoniy, axloqiy va moddiy jihatdan jinoyatlardan jabrlanishlaridir. sanab o‘tilgan viktimlik holatlarida asosiy omillardan biri bo‘lib, jabrlanuvchining muayyan xususiyatlari xizmat qiladi. biroq, ta’kidlash joizki, shaxsning viktimlik holatiga tushib qolishiga nafaqat subyektiv xususiyatlar, balki boshqa omillar ham ta’sir etadi. shu bilan birga, biz qo‘llayotgan «qodirligi» so‘zi shaxs holatini to‘liq ifodalamasligi ham mumkin. qaysi holatda bo‘lmasin, shaxsning muayyan vaziyatlarda jabrlanuvchi bo‘lib qolishini idrok etish katta ahamiyatga egaligini unutmaslik darkor. ilmiy adabiyotda viktimlikning asosan ikki turga bo‘linishi qayd etilgan, bular: umumiy (shaxsning yoshi, jinsi, faoliyat yo‘nalishi, ijtimoiy mavqei kabilar) va …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "jinoyatlarning oldini olishda viktimologiya tushunchasi va uni ilmiy bilishning ahamiyati"

1547308113_73761.doc jinoyatlarning oldini olishda viktimologiya tushunchasi va uni ilmiy bilishning ahamiyati reja: 1. «viktimologiya» tushunchasi va jinoyatlarning sabab hamda sharoitlarini bartaraf etishda viktimologiya nuqtai nazaridan yondashish 2. viktim holatlar va ularning tasnifi 3. kriminologiya fanida viktimlik holatlarining oldini olishdagi asosiy vazifalar viktimologiya» tushunchasi va jinoyatlarning sabab hamda sharoitlarini bartaraf etishda viktimologiya nuqtai nazaridan yondashish kriminologiya fanida jinoyatchilikdan jabrlanganlar, ya’ni jinoyat qurbonlari to‘g‘risidagi ta’limot «viktimologiya» (lotin tilidan «victima» - ya’ni, jabrlangan, jabrlanuvchi va «logos» - ta’limot) deb e’tirof etilgan. ta’kidlash joizki, viktimologiya, o‘z mazmuniga ko‘ra, nafaqat jinoyatchilik n...

DOC format, 90.0 KB. To download "jinoyatlarning oldini olishda viktimologiya tushunchasi va uni ilmiy bilishning ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: jinoyatlarning oldini olishda v… DOC Free download Telegram