магнит майдони ва инфрақизил нурланишлар

PPT 76 pages 4.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 76
ишлаб чиқаришда заҳарли нурланишлар, уларнинг хусусиятлари ва инсон организмига таъсири ишлаб чиқаришда заҳарли нурланишлар, уларнинг хусусиятлари ва инсон организмига таъсири режа: 1.ишлаб чиқаришда ультрабинафша ва инфрақизил нурланишлар, уларнинг зарарли таъсири, физик катталиклари, уларни синфлаш ва меъёрлаш. 2.ультрабинафша ва инфрақизил нурланишлардан ҳимояланиш усул ва воситалари. 3.ишлаб чиқаришда электромагнит нурланишлар, уларнинг зарарли таъсири, уларни синфлаш ва меъёрлаш, ҳимояланиш тадбирлари. магнит майдонидан муҳофазаланиш фан ва техниканинг замонавий тараққиёти даврида юқори частотали магнит майдонларидан ҳар хил технологик жараёнларда, масалан, металларни қиздириб тоблашда, эритишда, ёғоч маҳсулотларни елимлашда ва бошқа ишларда кенг фойдаланилмоқда. юқори частотали магнит майдони юзага келтирувчи ускуналар билан технологик жараёнларни бажаришда ортиқча иссиқлик, ҳаво ифлосланиши содир бўлмайди, демак, бунинг натижасида баъзибир ускуналарга бўлган эҳтиёж йўқолади. натижада иш шароити яхшиланади, иш жойларида ҳавонинг тозалиги, микроиқлим параметрлари санитар-гигиеник меъёрлар талаби даражасида бўлади. ҳозирги вақтда радио ва электрон қурилмаларининг кенг кўламда қўлланилиши, радиотелеметрия, радионавигация ва бошқа электромагнит тебранишларга асосланган ускуналарнинг кенг кўламда қўлланилиши ишловчиларнинг электромагнит тебранишлар …
2 / 76
р ёки ёғоч орқали ўтиб кета олмайди, лекин одам терисидан бемалол ўта олади. бироқ тери орқали ўтган бета-нурлар асосий ҳаётий муҳим ички органларга етиб бора олмайди. бунинг ҳам зарари фақат нафас йўлларига тушганда ва очиқ яраларга тушганда кузатилади; - гамма-нурланиш органларга жуда кўп тўсиқларни ошиб ўтиб ҳам етиб бора олади. бундай нурларни жуда қалин бетон девор ёки бир неча сантиметр яхлит қалинликдаги оғир металл тўсиб қола олади холос. ионланувчи нурланишлар манбаи турли радионуклидлар бўлиши мумкин. масалан, цезий-137 ўзидан бета ва гамма-нурлар таратади. ўзбекистон дунё бўйича уран ишлаб чиқарувчи мамлакатлар рейтингида бешинчи ўринни банд этди. 2020 йилда мамлакатда қарийб 3500 тонна уран қазиб олинган. бутунжаҳон ядро ассоциацияси (wna) маълумотларига кўра, 2020 йилда табиий уран ишлаб чиқарувчи мамлакатлар рейтингида ўзбекистон бешинчи ўринни эгаллаган. wna 2020 йил ўзбекистонда қазиб олинган уран ҳажмини, 2019 йилги кўрсаткич сақланиб қолгани ҳолда, 3500 тоннага баҳолаган (2018 йилда 3445 тонна). kitco нашрининг ёзишича, қазиб олинган уран мамлакатда қайта …
3 / 76
тоннани ташкил этади, шундан 29,6% австралияда, 13,7% қозоғистонда ва 8,4% канадада. улардан кейинги ўринларни россия ва намибия эгаллаб турибди, уларга мос равишда 7,9% ва 7,2% тўғри келади. ўзбекистон республикасининг захиралари 139,2 минг тоннани (дунё захираларининг 2,3%) ташкил этади ва дунёда 10-ўринни эгаллайди. қ ўзбекистонда уран қазиб олиш конда уран суюқ ҳолатда қазиб олинади. уранни ишлаб чиқариш ер остида амалга оширилади. бу уранни технологик ҳайдовчи ва сўриб олувчи тизими орқали қазиб олишдир. мазкур усул «қумлоқ» турдаги конларда юқори самара беради. яъни, ер ости қудуқларида олтингугурт эритмаси қуйилиб, руда эритилади. қайта ишлаш заводида эса уран ион алмашинадиган қатрон, яъни сорбент ёрдамида ажратиб олинади. сорбент қоришмада ўз ионларини уран ионларига алмашиш хусусиятига эга материал. уран чўкмаси филтрлаш орқали қуритилади, сариқ рангли кукун ҳолатидаги жисм, уран оксиди харидорларга юборилади. конда уран суюқ ҳолатда қазиб олинади. бу ерда ишлаётган мутахассисларнинг таъкидлашича, бир дақиқа ҳам ишни тўхтатиб бўлмайди. беш кун давомида бурғуланган қудуқларнинг умри етти йилгача …
4 / 76
оллар келтирамиз. 10 грей нурланиш ютган одам танаси яқин 5–12 кун ичида 100 фоиз эҳтимол билан ўлимга юз тутади. бунда ўткир нурланиш касаллиги келиб чиқади. шунча танасига нурланиш сингдирган одамда бир неча соат ичида қаттиқ чанқаш, қайт қилиш, ич кетиши ва бош оғриши сингари симптомлар пайдо бўлади. бемор комага тушиб қолиши ҳам мумкин. жуда юқори дозаларда эса тери қизариб, қаттиқ қичийди ва яралар пайдо бўлади. чернобилда 35 киши 5 грейдан юқори нурланиш дозаси қабул қилган. нурланиш касаллиги эса 0,7 грейдан юқори доза ютилгандаёқ намоён бўлади. бироқ ҳозирги кунда айнан қандай нурланиш дозаси мутлақо хавфсиз эканини тасдиқловчи бирор маълумотнинг ўзи йўқ. компьютер томографи ёки ишлаб чиқаришларда қўллашга рухсат этилган радиоактив материаллар сингариларнинг таъсиридан олинадиган нурланиш дозаси сингарилар нисбатан бехатар деб ҳисобланади ва у ҳам йилига 1 мзв дан ортиб кетмаслиги лозим. лекин бизда табиий нурланиш манбаларининг кўрсаткичлари билан таққослаш имкони мавжуд. масалан, биз муттасил равишда космик нурлар ва радон газининг радиация …
5 / 76
гамма-нурларнинг ташқи тарафдан таъсир қилиши туфайли келиб чиқади. радионуклидлар овқат, сув, ҳаво ёки яралар орқали организмга тушганда онкологик касалликларга йўлиқиш хавфи ортади, лекин ўткир нурланиш касаллиги келиб чиқиши эҳтимоли жуда кам бўлади. одам танаси радиация билан ичкаридан зарарланганидан кейин бир муддат давомида ён-атрофдагилар учун хавфли бўлиб туради. чунки унинг сийдиги, қони ва терлаши орқали радиоактивлик ташқарига чиқиши мумкин. радиотерапия ва рентгенография билан даволанаётган одам хавфли эмас. чунки у танасига нурланиш қабул қилиб олган бўлса-да, лекин танасининг ўзида нурланиш манбаи мавжуд эмас. радиоактив чанг ёки намликнинг терига ва кийимга тушишидан ташқи радиоактив ифлосланиш юзага келди дейилади. бундай радиоактив зарраларни ювиб ташлаш, радиация ўрнашган кийимни ечиб ташлаб юбориш орқали унинг таъсиридан қутулиш мумкин. нурланишнинг ножўя таъсирига айниқса гўдак болаларнинг организми таъсирчан бўлади. эмбрион ёки ҳомиланинг нурланиши, унинг нобуд бўлишидан бошлаб кейинчалик юзага чиқадиган салбий оқибатлари билан намоён бўлиши мумкин. бунда ҳам барчаси қабул қилинган нурланиш дозасига боғлиқ бўлади. ютилган нурланиш дозаси 0,1 …

Want to read more?

Download all 76 pages for free via Telegram.

Download full file

About "магнит майдони ва инфрақизил нурланишлар"

ишлаб чиқаришда заҳарли нурланишлар, уларнинг хусусиятлари ва инсон организмига таъсири ишлаб чиқаришда заҳарли нурланишлар, уларнинг хусусиятлари ва инсон организмига таъсири режа: 1.ишлаб чиқаришда ультрабинафша ва инфрақизил нурланишлар, уларнинг зарарли таъсири, физик катталиклари, уларни синфлаш ва меъёрлаш. 2.ультрабинафша ва инфрақизил нурланишлардан ҳимояланиш усул ва воситалари. 3.ишлаб чиқаришда электромагнит нурланишлар, уларнинг зарарли таъсири, уларни синфлаш ва меъёрлаш, ҳимояланиш тадбирлари. магнит майдонидан муҳофазаланиш фан ва техниканинг замонавий тараққиёти даврида юқори частотали магнит майдонларидан ҳар хил технологик жараёнларда, масалан, металларни қиздириб тоблашда, эритишда, ёғоч маҳсулотларни елимлашда ва бошқа ишларда кенг фойдаланилмоқда. юқори частотали магни...

This file contains 76 pages in PPT format (4.3 MB). To download "магнит майдони ва инфрақизил нурланишлар", click the Telegram button on the left.