юридик таълимда юридик тилни ўргатиш масалалари

DOCX 6 sahifa 28,0 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 28,0 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

юридик таълимда юридик тилни ўргатиш масалалари хушвақт хайитов тдюу доценти тил нафақат тилшунослик фанларининг предмети, балки кўпгина гуманитар ва аниқ фанлар, хусусан, юриспруденция фанларининг ҳам бевосита тадқиқот объекти ҳисобланади. шу боис мазкур фанлараро йўналишнинг бўлажак ҳуқуқшунослар томонидан чуқур ўрганилиши уларнинг ҳуқуқий билимларни пухта ўзлаштиришининг муҳим шартидир. бунга жуда кўп далил келтириш мумкин. шу билан бирга, таъкидлаш лозимки президент и.а.каримовнинг 2013 йил 28 июнда эълон қилинган “юридик кадрлар тайёрлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги пқ–1990-сонли қарори асосида олий маълумотли ҳуқуқшунос кадрлар тайёрлаш тизимининг янги шакл ва мазмунда ташкил этилганлиги мамлакатимизда олиб борилаётган ҳуқуқий ислоҳотларнинг мантиқий давоми бўлиб хизмат қилди. мазкур қарорда ўқув жараёнини таълим беришнинг модулли тизимини қўллаган ҳолда умумэътироф этилган халқаро стандартлар ва талабларга мувофиқ ишлаб чиқилган ҳамда талабаларда таҳлил қилиш қобилиятини, тизимли таҳлил қилиш ва юридик фаолиятнинг тегишли соҳаларини бошқариш кўникмаларини ривожлантиришга алоҳида эътибор бериш кераклиги белгиланган. мазкур талаб талабаларда ҳар қандай юридик матнни юридик тил нуқтаи назардан ҳам …

2 / 6

асида эса юридик тил масаласига 2 соат ажратилган, холос. фикримизча, бугунги кунда талабаларда ёзма нутқ, шу билан бирга, тўғри ва юқори даражада сифатли ёзиш учун махсус юридик тилни ўрганадиган махсус фан ўқитилишига эҳтиёж сезилмоқда. таъкидлаш лозимки, тил бажарувчи кўп қиррали вазифалар – мулоқот алмашув, олдинги авлод билимлари ва тажрибасини тўплаш, жамият ҳаётини ташкил этиш кабиларга кўпгина мутахассислар, шу жумладан, ҳуқуқшунослар ҳам катта қизиқиш билан қарайдилар. чунки ҳуқуқшуносликнинг энг муҳим предмети ҳуқуқ тилсиз мавжуд бўла олмайди. “ҳуқуққа оид ҳар қандай фикр, тушунча белги, ҳаракат ҳодиса ва муносабат сўзларда ўз ифодасини топади, яъни сўзлардан, иборалардан, атама ва терминлардан таркиб топган ифода қолипига, ифода шаклига тушмагунча муносабат, ижтимоий алоқа, муомала (фикрлашув) юзага чиқмайди. фикрнинг, хусусан, юридик фикрнинг воқелиги ҳам, мавжудлиги ҳам тилда намоён бўлади”[footnoteref:1]. [1: қаранг: назаров к., усмонов с., тоҳиров қ. юристнинг нутқ маданияти: дарслик. – тошкент: тдюи, 2003. –б.10. ] сўнгги йилларда тилшунослик фанининг амалий аҳамияти тобора ортиб, жамиятнинг ривожланиши натижасида …

3 / 6

тил” xx аср 70-йилларининг иккинчи ярмида юзага келди ҳамда, энг аввало, ақш ва ғарбий европада ривожланди. 1978 йил упсалада ўтказилган жаҳон социологлари конгрессида “ҳуқуқни қўллаш фаолиятида тил” ишчи гуруҳи ташкил этилди[footnoteref:2]. шу даврдан бошлаб, ушбу муаммо бўйича семиотика фанига оид нуфузли миллий ва халқаро журналларнинг махсус сонлари нашр этилмоқда, монографиялар чоп этилди, юридик ва лингвистик даврий нашрларда ўнлаб мақолалар эълон қилинди[footnoteref:3]. [2: қаранг: berteloot pascale. der rahmen jurischer übersetyungen // de groot, gerard-rene; schulze, reiner [hrsg. ]. recht und übersetzen-baden- baden:nomos, 1999. -101-113 b.] [3: қаранг: dietrich rainer klien, wolfgang et alii (berliner arbeitsgruppe). sprache des rechts. vermitteln, vestehen, verwechseln // zeitschrift für literaturwissenschaft und linguistik. sprache des rechts. heft 118, 2000. – 5-33 b.] немис илмий адабиётларида ёзилишича, тил ва ҳуқуқ масалалари билан “rechtslingwistik” (“правовая лингвистика”) деб номланувчи фан шуғулланади. бу атамани биринчи марта аделберт подлех 1976 йилда қўллаган. у “тил ва ҳуқуқ нормалари ўртасидаги алоқа масалаларига дахлдор бўлган …

4 / 6

ech adalbert. rechtslinguistik // grimm, dieter [hrsg.]. rechtswissenschaft und nachbarwissenschaft. bd. ii, münchen:beck, 1976. –b. 105-116.] [5: қаранг:busse dietrich. recht als text. linguistische untersuchungen zur arbeit mit sprache in einer gesellschaftichen institution. tübingen niemezer, 1992. – 11-12 b.] [6: қаранг: müller friendrich [hrsg.]. untersuchungen zur rechtslingustik. interdisziplinäre studien zu prakzischer semantik und strukturierender rechtslehre in grundlagen der juristischen mezodik. berlin:duncker&humblot, 2001. – 44-57 b.] ушбу соҳани тадқиқ қилишда россиялик олимлар ҳам бир қатор ижобий ютуқларга эришдилар. буни юқорида номлари зикр этилган олимларнинг тадқиқот ишларида ҳам гувоҳи бўлиш мумкин. жумладан, рус филологи профессор н.д.голев “ҳуқуқ ва тил”ни ўрганувчи фан соҳасини “юрислингвистика” деб атайди. у юрислингвистиканинг ўрганиш объектига тил ва қонун ўртасидаги муносабатлар киришини таъкидлайди ҳамда тилнинг ҳуқуқий жиҳатларини юрислингвистика, ҳуқуқнинг тил билан боғлиқ жиҳатларини лингвоюристика ўрганишини қайд этган[footnoteref:7]. [7: голев н.д. юридический аспект языка в лингвистическом освещении // юрислингвистика: проблемы и перспективы: межвуз. сб. научных трудов / под ред. н.д. голева. …

5 / 6

.а. нормография: теория и методология нормотворчества: учебно-методическое пособие / под ред. д-ра юрид. наук ю.г. арзамасова. - м.: академический проект; 2007. – 560 с. // государство иправо. –москва, 2008. № 6. - с. 125-126.] [9: ўша асар - с. 125-126.] юртимизда ҳам “ҳуқуқ ва тил” масалаларига бағишланган кўплаб тадқиқот ишлари амалга оширилди. жумладан, айрим ҳуқуқшунос олимлар адабий тилнинг ҳуқуқни ўзида ифолайдиган тармоғи сифатида “юридик тил”ни алоҳида ўрганиш лозим эканлигини таъкидлайдилар ҳамда ушбу фикр ўзининг мустаҳкам асосларга эга эканлигини исботлашга ҳаракат қиладилар. жумладан, профессор ҳ.т.одилқориев ва и.т.тультеевлар “норматив ҳужжатлар матнини баён этиш тилининг хусусиятлари махсус юридик тил мавжуд деган хулоса чиқариш имконини беради. махсус атамалар сонининг кўплиги махсус билимлар ёки талқин қилишни тақазо этади. ҳуқуқий ҳужжатлар матнини баён этиш хусусиятлари ҳуқуқий ҳужжатларнинг махсус тили мавжуд эканлигидан далолат беради” –деб таъкидлайдилар[footnoteref:10]. [10: одилқориев ҳ.т., тультеев и.т. икки палатали парламент. 2-нашр. – тошкент: ўзбекистон республикаси иив академияси, 2005. – б. 196.] голландия маастрихт …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"юридик таълимда юридик тилни ўргатиш масалалари" haqida

юридик таълимда юридик тилни ўргатиш масалалари хушвақт хайитов тдюу доценти тил нафақат тилшунослик фанларининг предмети, балки кўпгина гуманитар ва аниқ фанлар, хусусан, юриспруденция фанларининг ҳам бевосита тадқиқот объекти ҳисобланади. шу боис мазкур фанлараро йўналишнинг бўлажак ҳуқуқшунослар томонидан чуқур ўрганилиши уларнинг ҳуқуқий билимларни пухта ўзлаштиришининг муҳим шартидир. бунга жуда кўп далил келтириш мумкин. шу билан бирга, таъкидлаш лозимки президент и.а.каримовнинг 2013 йил 28 июнда эълон қилинган “юридик кадрлар тайёрлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги пқ–1990-сонли қарори асосида олий маълумотли ҳуқуқшунос кадрлар тайёрлаш тизимининг янги шакл ва мазмунда ташкил этилганлиги мамлакатимизда олиб борилаётган ҳуқуқий ислоҳотларнинг мантиқий да...

Bu fayl DOCX formatida 6 sahifadan iborat (28,0 KB). "юридик таълимда юридик тилни ўргатиш масалалари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: юридик таълимда юридик тилни ўр… DOCX 6 sahifa Bepul yuklash Telegram