мулоқотда нутқнинг таъсирчанлигини таъминловчи омиллар

DOCX 5 стр. 29,1 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 29,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

мулоқотда нутқнинг таъсирчанлигини таъминловчи омиллар (раҳбар ходимларга тавсиялар) фарҳод бобожонов қорақалпоқ давлат университети республикамизнинг “давлат тили ҳақида”ги қонуни, “таълим тўғрисида”ги қонуни, “кадрлар тайёрлаш миллий дастури” ва бошқа ҳуқуқий-меъёрий ҳужжатларида маънавий-маърифий тарбия, тил масалаларига алоҳида эътибор берилган. ҳар қандай кадр, айниқса, раҳбар ходим, энг аввало, ўз она тилининг чинакам соҳиби бўлмоғи лозим. президентимиз и.а.каримов: “ўз фикрини мутлақо мустақил, она тилида равон, гўзал ва лўнда ифода эта олмайдиган мутахассисни, авваламбор, раҳбар курсисида ўтирганларни бугун тушуниш ҳам, оқлаш ҳам қийин” - деб таъкидлайдилар. (“баркамол авлод - ўзбекистон тараққиётининг пойдевори”, 1997, 9-бет). бу фикрларнинг билдирилганлигига кўп йиллар бўлса ҳам долзарблигини мутлақо йўқотган эмас. мулоқот хулқи жамият маданий тараққиёти, миллат маънавий камолотининг муҳим белгисидир. мамлакатимизда маънавий-маърифий ислоҳотлар давлат сиёсатининг устувор йўналиши деб эълон қилинган бугунги кунда муомала маданияти масалалари ҳар қачонгидан ҳам долзарблик касб этади. айниқса раҳбар ходимларнинг мулоқот хулқига риоя қилиши ижтимоий тараққиётнинг гаровларидан биридир. бугунги кунда мулоқот шаклларини, нотиқлик санъати сирларини ўрганиш, ўз …

2 / 5

изоҳли луғатида (т. 2006. ii том) коммуникация сўзининг умумий қилмоқ, боғламоқмаъноларини англатиши таъкидланиб, бу сўз қуйидагича изоҳланади: 1 махс. транспорт, алоқа йўллари ва шаҳар хўжалиги ер ости тармоқлари ва ундаги иншоотлар. 2 кибернетикада: информация (ахборот)ларни алмашиш жараёни. 3 тлш. фикр алмашув, алоқа. ўзбек тилида мулоқот атамаси коммуникация сўзининг учинчи маъносини ифодалашга хизмат қилади. бироқ, таассуфки, “ўзбек тилининг изоҳли луғати” (5-томлик)да мулоқот сўзи учрашиш, кўришиш; қабул қилиш маъноларини ифодалайди, дейиш билан чекланилган. унинг истеъмолдаги асосий маъноси назардан четда қолган. психологияда эса мулоқот- шахслараро муносабатлар ва ўзаро таъсирнинг алоҳида шаклидея таърифланади ва унинг уч хил кўриниши санаб ўтилади: · 1) ўзаро фикр алмашинув (коммуникатив кўриниш). · 2) ўзаро таъсир кўрсатиш (интерактив кўриниш). · 3) ўзаро бир-бирини тушуниш (перцептив кўриниш). умуман олганда мулоқот ахборот алмашиш ва шу орқали муносабат билдириш ҳамда таъсир ўтказиш жараёнидир. кўпчилик ҳолатда мулоқот коммуникатив вазифа бажаради. чунки ахборот алмашиш мулоқотнинг асосий функциясидир. модомики, шундай экан, кундалик ҳаётимизда доимий равишда …

3 / 5

иланиб, истар-истамас топшириқни ижро қилиши, ҳатто мутлақо раҳбар кўрсатмаларини бажармаслиги ҳам мумкин. бу ҳолат раҳбар мулоқотининг интерактив функцияси (нутқининг таъсирчанлиги) билан боғлиқ. раҳбар нутқининг таъсирли бўлиши, унинг мавқеи, обрўси, билими, касбий маҳорати, нутқининг услуби, тони, топқирлиги, ҳаракатлари, мимикаси, шунингдек, ҳар бир ходимнинг индивидуал жиҳатларини ҳисобга олиш билан боғлиқ. бу хусусда кейинроқ тўхталамиз. мулоқот инсонларнинг бир-бирини ўзаро тушунишида ҳам муҳим аҳамият касб этади. шахслараро ўзаро келишмовчилик чиққанда ҳар ким ўзини ҳақ деб ҳисоблайди. мулоқот тўхтаб қолса, зиддиятлар фақат янада чигаллашиши, янада чуқурлашиши мумкин. муросага келиш ва ўзаро тушунмовчиликларни бартараф қилиш учун албатта мулоқотга киришиш лозим. дилдан суҳбат тушунмовчиликларни ҳал қилувчи асосий воситадир. бундай мулоқот суҳбатдошларнинг позицияларини ўзаро англаш имкониятини яратади. бу жиҳат мулоқотнинг перцептив функцияси ҳисобланади. дипломатиянинг асоси ҳам мулоқотнинг перцептив функциясигатаянади. мулоқот – инсонлар орасидаги ахборот алмашув жараёни бўлиб, у нафақат лисоний, балки руҳият билан боғлиқ ҳодисадир. нутқ тингловчи (адресат) ва сўзловчи (адресант) орасидаги ахборот ташувчи восита ҳисобланади. узатилаётган ахборотнинг …

4 / 5

еб кўрсатилади. бир қарашда биринчи айтилган фикр тўғридек туюлади. бироқ чуқурроқ ўйлаб кўрсак, нутқнинг коммуникатив сифатлари тингловчи ва сўзловчи орасидаги мулоқотнинг тўғри йўлга қўйилиши, яъни узатилаётган ахборотни тўлиқ ва аниқ бўлишини таъминлайди, холос. нутқнинг таъсирчанлиги деганда, биз кўпроқ тингловчининг ахборотга бўлган муносабатини – диққатини, эътиборини ҳамда нотиқнинг фикрларини тан олишни назарда тутамиз. шунингдек, мулоқот жараёнида берилган топшириқнинг ижросига бўлган майл ҳам бевосита нутқнинг таъсирчанлиги орқали амалга оширилади. бу ҳодиса психологияда мотив деб аталади. шу боис таъсирчанлик кўпроқ оғзаки нутқда яққол сезилади. шуни ҳам унутмаслик керакки, нутқнинг коммуникатив сифатлари унинг таъсирчанлигини оширишга ҳам хизмат қилади. бироқ, том маънода нутқнинг таъсирчанлигини таъминлашда қуйидаги омилларнинг ўрни муҳимроқ, деб биламиз. [2: rasulovr., mo’ydinovq. nutqmadaniyativanotiqliksan’ati. toshkent 2011. 20-bet.] [3: маҳмудов н. кўрсатилган манба 42-бет.] 1.нутқ эгасининг мавқеи. 2.нутқ услуби. 3.нутқ тони. 4.ифода топқирлиги. 5.нолингвистик омиллар (ҳаракатлар, мимика). масаланинг моҳиятини чуқурроқ англаш учун мазкур омиллардан биринчисини таҳлил қилиб ўтиш мақсадга мувофиқ. мақоламизнинг ҳажмини ҳисобга олган ҳолда …

5 / 5

мавқе: нутқ эгасининг сиёсий обрўси, ижтимоий табақаси, мансаби, унвони, даражаси кабилар. одатда, халқнинг ишончини ва меҳрини қозонган шахслар ижтимоий-сиёсий обрўга эга бўлишади. омма олдидаги чиқишларда сиёсий муаммоларнинг тўғри ечимини баён қила олиш, ижтимоий турмуш тараққиётини тўғри таҳлил қила билиш, муайян мансабда кўп йиллар давомида фаолият олиб бориш, насл-насабининг обрўли бўлиши, ижтимоий фаолиятининг давлат ва ҳукумат томонидан тақдирланганлиги (унвонлар ва даражаларга эга бўлиш) ижтимоий-сиёсий мавқени оширади. бундай шахслар халқ ва давлат ҳурматига лойиқ инсонлар бўлиб, бу ҳолат уларнинг мулоқот жараёнидаги интерактив хусусиятларини кучайтиради; 2)иқтисодий мавқе: нутқ эгасининг бойлиги, мол-дунёси, ташқи кўриниши, кийиниши. одатда нутқ эгасиниг иқтисодий мавқеига эътибор қаратилиши кўпроқ норасмий давраларда кузатилади. тўй-маросимлар, зиёфатлар, норасмий йиғилишлар шулар жумласига киради. бундай йиғилишларда иқтисодий мавқеи кучли бўлган шахсларнинг нутқи эътиборлироқ бўлиши кузатилади. шу боис ҳам халқимиз орасидаги “оғзи қийшиқ бўлса ҳам бойнинг боласи гапирсин” деган ибора кенг тарқалган. нотаниш даврага кириб борган кишининг ташқи кўринишига қараб эътибор қаратиш ҳам одат тусига кирган. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "мулоқотда нутқнинг таъсирчанлигини таъминловчи омиллар"

мулоқотда нутқнинг таъсирчанлигини таъминловчи омиллар (раҳбар ходимларга тавсиялар) фарҳод бобожонов қорақалпоқ давлат университети республикамизнинг “давлат тили ҳақида”ги қонуни, “таълим тўғрисида”ги қонуни, “кадрлар тайёрлаш миллий дастури” ва бошқа ҳуқуқий-меъёрий ҳужжатларида маънавий-маърифий тарбия, тил масалаларига алоҳида эътибор берилган. ҳар қандай кадр, айниқса, раҳбар ходим, энг аввало, ўз она тилининг чинакам соҳиби бўлмоғи лозим. президентимиз и.а.каримов: “ўз фикрини мутлақо мустақил, она тилида равон, гўзал ва лўнда ифода эта олмайдиган мутахассисни, авваламбор, раҳбар курсисида ўтирганларни бугун тушуниш ҳам, оқлаш ҳам қийин” - деб таъкидлайдилар. (“баркамол авлод - ўзбекистон тараққиётининг пойдевори”, 1997, 9-бет). бу фикрларнинг билдирилганлигига кўп йиллар бўлса ҳам ...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOCX (29,1 КБ). Чтобы скачать "мулоқотда нутқнинг таъсирчанлигини таъминловчи омиллар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: мулоқотда нутқнинг таъсирчанлиг… DOCX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram