sharq va g'arb mutafakkirlari ijodida o'lam va odam muammosi

PPTX 28 pages 3.7 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.7 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

“sharq va g`arb mutafakkirlari ijodida olam va odam muammosi” “sharq va g`arb mutafakkirlari ijodida olam va odam muammosi” tayyorladi: 261 – guruh talabasi nabiyeva dilnoza reja: 1. olamning mohiyati va unda odamning o`rni. 2. olamning xilma-xilligi va murakkabligi. 3. olam va odam ularning dunyoviy ,diniy va falsafiy talqinlarini o`rganishning ahamiyati. olam va odam muammolarining tarixiy ildizlari . bu mavzuga oid masalalar olamda odamning mavjudligi va yashashi, hayoti va faoliyati bilan bog`liq holda shakllangan. olam to`g`risidagi qarashlar odamzodning tarixi kanchalik qadimiy bo`lsa, shunchalik qadimiydir. siz bilan biz yashayotgan shu dunyo o`zining barcha murakkabligi va muammolari, jozibadorligi va butun go`zalligi bilan yagona olamni tashkil etadi. olam tushunchasi, eng avvalo, odam va uning faoliyati kechadigan makonni aks ettiradi. agar odam bo`lmaganida edi, bu olam haqidagi tasavvurlar ham bo`lmas edi. demak, olam odam bilan mazmundordir. olam uni tashkil etuvchi narsalar bilan birgalikda namoyon bo`ladi. хech narsasi yo`q olam yo`qlikdir. u mavxum tushuncha, ya’ni abstraksiyadir. …

2 / 28

ab yotuvchi issiq ulkalarda ham yashashadi-ku. har bir joyda odam o`ziga qulay sharoit yaratib olishga intiladi. odam xayvonlardek tabiatdagi bor narsalardan oziqlanish bilangina chegaralanib qolmasdan, ularni o`ziga moslashtirishga, sovuq bo`lsa — isitishga, xom bo`lsa - pishirishga, issiq bo`lsa — sovo`tishga intiladi. bu esa odamning olamga moslashishga intilishi oqibatidir. ya’ni, olamni odam o`ziga, o`z extiyojlariga moslashtirishga intilib kelgan. shu tarzda odam ham, olam ham takomillashib, yer yo`zi uta «xonaqilashtirilgan» olamga aylangan. olam, eng avvalo, tor ma’noda bu odam yashaydigan joy. aslida odamzod va xayvonot olami, o`simlik va xasharotlar dunyosi, jismoniy, ruxiy, ma’naviy olam va boshqa shu singari ko`plab tushunchalar bor. ular dunyoda mavjud bo`lgan narsa va hodisalar nomi bilan ataladi. masalan, odamning ruxiy olami uning bilim, tajriba va xayolotini o`z ichiga oluvchi uta keng qamrovli tushunchadir. bunda biz olam odam yashaydigan joy, degan ma’noga qaraganda yanada kengrok mazmunga ega bo`lamiz. nimaiki mavjud bo`lsa, ularning hammasi birgalikda siz bilan biz mansub bo`lgan …

3 / 28

sifatida moddiy jismlarni, materiyani oluvchilar — materialistik monizm tarafdorlari. o’oyani, ruxni oluvchilar esa – idealistik monizm tarafdorlari xisoblanadilar. shuningdek, olamning asosida ham moddiy jism yoki materiya, ham g`oya yoki rux yotadi deb xisoblovchi faylasuflar dualistlar (dualizm lotincha, dualis — ikkilangan degan tushunchani anglatadi) deb xisoblanadi. arastu, moniy, r. dekart va boshqalar dualistlardir. olamning asosida ko`p substansiyalar yotadi deb xisoblovchilarni esa plyuralizm (lotincha pluralis — ko`pchilik so`zidan olingan) tarafdorlari deb atashadi. olamning asosida yotuvchi mohiyatni axtarish tarixi ham fanning o`zok utmishiga borib takaladi. masalan, qadimgi хindiston va хitoyda, misr va bobilda, qadimgi o`rta osiyo va yunonistonda ba’zi faylasuflar olamning asosida qandaydir modda yoki muayyan unsur yotadi, deb xisoblashgan. ularning ba’zilari bu unso`rni olov, boshqalari suv yoki xavo, ayrimlari esa — to`prokdan iborat deb xisoblashgan. ba’zi bir falsafiy ta’limotlarda esa, olamning asosida — olov, xavo, suv va to`prok yotadi, barcha narsalar ana shu to`rtta unso`rning birikishidan xosil bo`lgan, deyilgan. olamning asosida yotuvchi …

4 / 28

ning bo`lishini u tasavvuriga ham sig`dira olmasligi mumkin. boshqalar esa, olamni xilma-xil rangda, qirralarda ko`radi. ular ok bilan qora oralikida oqimtirrok yoki qorarok ranglar ham bo`lishi mumkinligiga e’tibor qilishadi. olam tushunchasi keng qamrovli va keng yo`nalishli tushuncha bo`lib, ma’lum ma’noda vokelikka tizimli, ya’ni sistemali yondoshishni talab qiladi. masalan, elementar zarrachalar olami tushunchasi odamga ma’lum bo`lgan va xali ma’lum bo`lmagan barcha elementar zarrachalarni qamrab oladi. agar biz yashayotgan butun koinotni elementar zarrachalardan tashkil topgan deb xisoblasak, bu tushuncha butun koinotni ham aks ettirishi mumkin. yoki o`simliklar olami tushunchasini olaylik. bu tushunchaga faqatgina o`simliklar kiradi, xayvonlar va odamlar bu olamdan chetda qoladi. shu nuqtai nazardan olam tushunchasi nisbiy mohiyatga ega. ba’zi kishilar olam deganda barcha narsalarni, jismlarni, hodisalarni qamrab oluvchi universal sistemani tushunadi. bu ma’noda olam kosmologik koinot tushunchasiga mos keladi. ayrimlar uni cheksiz va chegarasiz, boshqalar esa koinot ma’nosidagi olamni cheklangan ob’ekt sifatida talqin etadi. cheksizlik va chegarasizlik tushunchalari nisbiy ma’noga …

5 / 28

m vujudga kelmasdan ilgari nima bo`lgan?» degan savolning mantiqsizligini, vaqtning faqatgina kelajakka yo`nalgan oqimini ifodalovchi modeli vositasida asoslashga harakat qilgan. uning fikricha, bu shimoliy kutb nuqtasidan turib qaraganda, hamma nuqtalar faqat janubga olib boradigan holatni eslatadi. bunday holat olamning boshlankich holatidir. vaqtning kelajakka olib boruvchi yo`nalishigina mavjud bo`lgan holati olamning boshlanishidir. bu holatda utmish yo`q, faqat kelajak mavjud. fan olam to`g`risida o`ziga xos fikr yuritadi. unda olamga oid murakkab masalalarni amaliy tajribalardan kelib chiquvchi mantiqiy dalillar asosida isbotlashga o`riniladi. mavjud ilmiy mantiq doirasidan chetga chiquvchi hodisalar esa izohlanmaydi. ayrim ajoyibot hodisalarining fan tadqiqot ob’ektiga kiritilmaganining sababi ana shunda. olam haqidagi diniy tasavvurlar uning kelajagi, yaratilishi yoki utmishiga oid murakkab masalalarni, asosan, iloxiy qudratning xosilasi sifatida talqin etadi. dinda olamni «bu dunyo» — utkinchi olam va «narigi dunyo» — abadiy olamga ajratib tushuntirishadi. bu dunyodagi mashakqatlari evaziga odam narigi dunyoda rohat-farog`atga muyassar bo`ladi, degan g`oyaga asoslaniladi. falsafa olamni izohlashda fanning, dinning, …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sharq va g'arb mutafakkirlari ijodida o'lam va odam muammosi"

“sharq va g`arb mutafakkirlari ijodida olam va odam muammosi” “sharq va g`arb mutafakkirlari ijodida olam va odam muammosi” tayyorladi: 261 – guruh talabasi nabiyeva dilnoza reja: 1. olamning mohiyati va unda odamning o`rni. 2. olamning xilma-xilligi va murakkabligi. 3. olam va odam ularning dunyoviy ,diniy va falsafiy talqinlarini o`rganishning ahamiyati. olam va odam muammolarining tarixiy ildizlari . bu mavzuga oid masalalar olamda odamning mavjudligi va yashashi, hayoti va faoliyati bilan bog`liq holda shakllangan. olam to`g`risidagi qarashlar odamzodning tarixi kanchalik qadimiy bo`lsa, shunchalik qadimiydir. siz bilan biz yashayotgan shu dunyo o`zining barcha murakkabligi va muammolari, jozibadorligi va butun go`zalligi bilan yagona olamni tashkil etadi. olam tushunchasi, eng avvalo,...

This file contains 28 pages in PPTX format (3.7 MB). To download "sharq va g'arb mutafakkirlari ijodida o'lam va odam muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq va g'arb mutafakkirlari i… PPTX 28 pages Free download Telegram