falsafaning mohiyatiga oid sharq va g'arb mutafakkirlari ta'riflarini tasniflash

PPTX 18 pages 23.2 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.2 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

fanlarning tasnifiga oid g’arb va sharq mutafakkirlarining qarashlari. sharq va g’arb falsafasining vudujga kelishi va rivojlanish tarixi falsafaning mohiyatiga oid sharq va g'arb mutafakkirlari ta'riflarini tasniflash reja: qadimgi sharqda falsafiy bilimlarning yuzaga kelishi: qadimgi misr va bobil . yunoniston falsafasi sharq falsafasi va uyg‘onish davri. o‘rta asrlarda g‘arb va sharqda falsafa rivojlanishining umumiy belgilari farobiy va ibn sino qarashlari sharq qadimiy madaniyat o‘chog‘i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. farb madaniyati tarixini o‘rganish jarayonida ovrupotsentrizm nazariyasiga og‘ib ketish g‘ayriilmiy bo‘lgani kabi, masalaning sharq bilan bog‘liq jihatini tahlil etganda ham osiyosentrizm g’oyalari ta’siriga tushmaslik lozim. shu bilan birga, sharqning o‘ziga xosligi, unga mansub bo‘lgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizatsiyasining beshigi, dunyo xalqlari rivojiga qo‘shilgan munosib hissa ekani ham sir emas. bu hol jahonning barcha xolis mutaxassis olimlari tomonidan e’tirof etiladi. qolaversa, vatanimiz sivilizatsiyasining sharq sivilizatsiyasi quchog‘ida voyaga etgani va uning qadriyatlarini o‘zida aks ettirganini, unga va butun dunyo madaniyatiga ulkan ta’sir …

2 / 18

maxsus to‘shab qo‘yilgan sehrli gilam ustida siqilib yashashadi va shu yerda abadiy makon topishga harakat qilishadi. eramizdan avvalgi to‘rtinchi ming yillikning oxiri va uchinchi ming yillik boshlarida qadimgi misr va bobil hududida dastlabki diniy-falsafiy fikrlar, olam haqidagi fanlar, ya’ni astronomiya, kosmologiya, matematika, mifologiyaga oid qarashlar birmuncha rivoj topgan. tabiiy-ilmiy, diniy-falsafiy fikrlarning yuzaga kelishi ikki yo‘nalishda borgan. birinchi yo‘nalish olam haqidagi tasavvurlarning astronomiya, kosmologiya, riyoziyot fanlari rivoji bilan bog‘liq ekanini, ikkinchi yo‘nalish esa, bu tasavvurlarning mifologiya bilan bog‘liq bo‘lganini ko‘rsatadi birinchi holda, asosan, tabiiy bilimlarga tayanilgan, kundalik hayotda duch kelinadigan voqea-hodisalar aniq dalillar asosida tahlil etilgan, o‘rganilgan, ulardan tegishli xulosalar chiqarilgan. bu - o‘sha davr uchun tabiiy hol edi, ya’ni u - davrning inson ongida aks etishi, kundalik turmush hodisalarining oddiy bir tarzda ifodalanishi edi. aynan ana shu hol tabiiy bilimlar rivojiga, garchand sodda tarzda bo‘lsa-da, aksariyat hodisalarning falsafiy asosda izohlanishiga sabab bo‘lgan. ikkinchi holatda esa, hali tabiat kuchlarining qarshisida nihoyatda …

3 / 18

milet shahrida yuzaga kelgan va rivojlangan. milet maktabi vakillari fales, anaksimandr, anaksimenlardir. uning asoschisi fales (eramizdan avvalgi 624 — 547 yillarda yashagan). u yunon fani va falsafasining asoschisi bo‘lib, o‘z davrining etuk siyosiy arbobi, jo‘g‘rofi, faylasufi bo‘lgan. fales ta’limotiga ko‘ra, tabiatdagi turli-tuman jism va hodisalar dastlabki ibtido — suvdan paydo bo‘lgan va yana suvga aylanadi va bu moddiy birlik doimo o‘zgarishda bo‘ladi. anaksimandr (falesning shogirdi) eramizdan avvalgi vii asr oxiri va vi o‘rtalarida yashab ijod etgan. u «tabiat haqida» asarini yozgan, biroq asar bizgacha yotib kelmagan. fales olamning asosiga suvni qo‘ygan bo‘lsa, anaksimandr dunyo — cheksiz, gazsimon apeyrondan iborat, issiqlik va sovuqlik, quruqlik va namlik apeyrondan ajralib chiqib, moddaning bir holatdan ikkinchi holatga o‘tishini ta’minlaydi, deb hisoblagan. fales yana bir yunon faylasufi geraklit (eramizdan avvalgi 520-460 yillar) kichik osiyoning g‘arbiy qirg‘og‘idagi efes shahrida zargar oilasida dunyoga kelgan. u stixiyali dialektikaga asos solgan, olov — olamning asosi, deb bilgan. uning fikricha, …

4 / 18

rolida yashab o‘tgan. u qadimgi yunonistonda diniy-mafkuraviy falsafiy maktab, ya’ni pifagorchilikka asos solgan. pifagor o‘zining siyosiy qarashlari tufayli podsho polikret bilan chiqisha olmagan va samosni tark etib, janubiy italiyaga ko‘chib ketgan, o‘sha erda o‘z uyushmasini tashkil etgan. uningcha, dunyoni bilish jarayoni, avvalo, raqamlarni bilishdan boshlanishi kerak. pifagorchilarning ta’limotiga ko‘ra, olamning asosida modda ham, tabiat ham emas, balki ideallashgan raqamlar yotadi; narsa va hodisalar aynan ana shu raqamlar mahsulidir. pifagorchilar birinchi bo‘lib yunonistonda tabiatdagi narsa va hodisalarni izohlashda miqdor kategoriyasini ilgari suradi. pifagor zodagonlar oilasiga mansub bo‘lgani bois aristokratiyani himoya qilgan. u «tartib» to‘g‘risidagi ta’limotini yaratib, faqat aristokratlar o‘rnatgan tartib ijtimoiy hayotda muhim rol o‘ynaydi, degan. uning fikricha, demokratiya bu tartibotning buzilishidir. birinchidan, o‘rta asrlar g‘arb va sharq falsafasi avvalo feodal jamiyat falsafasi bo‘lib, u ilohiyot va dinning hukmronligi bilan tavsiflanadi. feodal tuzum sharoitida feodal mulkdorlik bilan bir qatorda hunarmandlar va dehqonlarning shaxsiy mehnatiga asoslangan xususiy xo‘jaligi mavjud bo‘lgan. feodal ishchini …

5 / 18

mad ibn tarxon al forobiy (870-950, asarlari: kitob-ul xuruf, fozil odamlar shahri, ehsoul ulum, siyosat falsafasi, fuqarolik siyosati) falsafa va tabiiy fanlar tarixiga oid yuzga yaqin asar muallifidir. u fanlar bilish vositalari ekanligidan kelib chiqqan. bunda mutafakkir nazariy (mantiq, falsafa, tabiiy fanlar) va amaliy (axloq, siyosat) fanlarni farqlagan. fanlar tizimida u insonga haqiqiy bilimni soxta bilimdan farqlash imkonini beruvchi mantiqni birinchi o‘ringa qo‘ygan. ayni shu sababli faylasuf inson tafakkuriga alohida e’tibor bergan. aynan falsafa insonga borliqning mohiyatini tushunish imkonini beradi. borliq «yagona» va ayni vaqtda «ko‘p»dir. borliqning mazkur holati emanasiya, ya’ni «yagona» muhitdan borliqning turli muhitlari kelib chiqishi mahsulidir. forobiy asarlarida dunyo bir-biriga kiruvchi to‘qqiz gumbaz ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. bu gumbazlarda ularning yer atrofida aylanishi sababi hisoblangan jonlar yashaydi. gumbazlar o‘z harakatini dastlabki turtkidan boshlagan. forobiy dunyoning rang-barangligini tushuntirish uchun aristotelning shakl va materiyaa haqidagi ta’limotidan foydalangan. u jonning umrboqiyligi haqidagi masalada platon fikriga qo‘shilmagan, chunki uning paydo bo‘lishi va …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning mohiyatiga oid sharq va g'arb mutafakkirlari ta'riflarini tasniflash"

fanlarning tasnifiga oid g’arb va sharq mutafakkirlarining qarashlari. sharq va g’arb falsafasining vudujga kelishi va rivojlanish tarixi falsafaning mohiyatiga oid sharq va g'arb mutafakkirlari ta'riflarini tasniflash reja: qadimgi sharqda falsafiy bilimlarning yuzaga kelishi: qadimgi misr va bobil . yunoniston falsafasi sharq falsafasi va uyg‘onish davri. o‘rta asrlarda g‘arb va sharqda falsafa rivojlanishining umumiy belgilari farobiy va ibn sino qarashlari sharq qadimiy madaniyat o‘chog‘i va jahon sivilizatsiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. farb madaniyati tarixini o‘rganish jarayonida ovrupotsentrizm nazariyasiga og‘ib ketish g‘ayriilmiy bo‘lgani kabi, masalaning sharq bilan bog‘liq jihatini tahlil etganda ham osiyosentrizm g’oyalari ta’siriga tushmaslik lozim. shu bilan bi...

This file contains 18 pages in PPTX format (23.2 MB). To download "falsafaning mohiyatiga oid sharq va g'arb mutafakkirlari ta'riflarini tasniflash", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning mohiyatiga oid shar… PPTX 18 pages Free download Telegram