tuproqning mexanik tarkibi

PPTX 20 pages 199.0 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 199.0 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand qishloq xo’jalik instituti 2-mavzu. tuproqning mexanik tarkibi, umumiy fizik xossalari. reja tuproq mexanik elementlari, ularning klassifikasiyasi. tuproqning umumiy fizik xossalari. tuproqning fizik – mexanik xossalari. adabiyotlar: a1, a5, a6. q3, q16, q17 tayanch iboralar g’ovak, loy, tosh, shag’al, qum, chang, loyqa, kolloid, fizik qum, fizik soz, umumiy fizik xossasi, zichlik, mineral qismi, organik qismi, gumus, mikroorganizm, jonzot maruzachi: o.sh.boynazarov 1.tuproq mexanik elementlari, ularning klassifikasiyasi. jinslar va tuproqlardagi turli o’lchamli alohida zarrachalar mexanik elementlar deyiladi. kelib chiqishiga ko’ra mexanik elementlar: mineral, organik va organo-mineral zarrachalardan iborat. bu zarrachalar tog’ jinslarining bo’lakchalaridan, ayrim (birlamchi, ikkilamchi) minerallar, chirindi moddalar va organik hamda mineral moddalarning o’zaro ta’sirlashuvidan hosil bo’lgan mahsulotlardan tashkil topgan. mexanik elementlar tuproq va jinslarda alohida (qum) va turli struktura bo’lakchalariga birikkan shaklda bo’ladi. mexanik elementlarni miqdoriy aniqlashga mexanik analiz deb ataladi. mexanik elementlarning xossalari, ular o’lchamiga ko’ra o’zgarib turadi. o’lchami va xossalari …

2 / 20

yalar) nomi gruppalari >3 3-1 1-0,5 0,5-0,25 0,25-0,05 0,05-0,01 0,01-0,005 0,005-0,001 0,001-0,0005 0,0005-0,0001 3 mm) asosan turli tog’ jinslarining bo’lakchalaridan iborat bo’lib, tuproqda toshning ko’pligi qator salbiy xossalarga olib keladi. jumladan, qishloq xo’jalik mashinalari va qurollaridan foydalanishni qiyinlashtiradi, ekinlarning unib chiqishi va o’sishiga yomon ta’sir etadi. tuproqning toshlilik darajasi odatda (massasiga nisbatan foiz xisobida) 3 mm dan katta zarrachalar miqdoriga ko’ra quyidagi gruppalarga ajratiladi: toshli bo’lmagan - 0,5 foiz, kam toshli - 0,5-5 foizgacha, o’rtacha toshli 5-10 foiz va kuchli toshloq tuproq 10 foizdan ko’p. o’rta osiyo sharoitida turli darajadagi toshloq tuproqlar tog’li o’lkalarda keng tarqalgan. shag’al shag’al (3-1 mm) birlamchi minerallarning turli bo’lakchalari-dan tashkil topgan. shag’alning tuproqda ko’p bo’lishi yerni ishlashda unchalik xalaqit bermasa-da, lekin unga qator salbiy xossalar - suvni juda tez o’tkazib yuborish, suv ko’taruvchanlik xususiyatining yomonligi, nam sig’imining juda past bo’lishi xarakterli. yuqorida aytilganidek, o’lchami 1 mm dan katta zarracha (tosh va shag’allar) ga tuproq skleti …

3 / 20

n yaroqli hisoblanadi. ammo ekinlar uchun qumlarning nam sig’imi 10 foizdan kam bo’lmasligi lozim. qum yirik chang yirik chang fraksiyalari 0,05-0,01 mm minerologik tarkibi jihatdan qumdan kam farqlanadi. shuning uchun unda qumning ayrim xossalari: plastik emasligi, kam ko’pchishi, nam sig’imining yuqori emasligi kabilar xarakterli. o’rta chang (0,01-0,005 mm) da slyuda mineralining ko’p bo’lishi bu fraksiyaga yuqori plastiklik va birikish xossasini beradi. o’rtacha chang ancha mayda bo’lganligidan namni yaxshi ushlab turadi. lekin uning suv o’tkazuvchanligi past. koagulyasiyalanish qobiliyatiga ega emasligi sababli, tuproq strukturasining shakllanishi va tuproqdagi fizik-kimyoviy jarayonlarida ishtirok etmaydi. shuning uchun ham yirik va o’rtacha chang fraksiyalari ko’p bo’lgan tuproqlar tez uvalanib, changlanib ketadi va zichlanadi, suvni kam o’tkazadi. o’rta chang mayda chang mayda chang (0,005-0,001) mm odatda ancha yuqori dispersiyalanganligi bilan xarakterlanib, qator birlamchi va ikkilamchi minerallardan iborat. shuning uchun ham yirik zarralarga xos bo’lmagan qator xossalar, jumladan, koagullanish va struktura hosil qilish xususiyatiga hamda singdirish qobiliyatiga ega, chirindi …

4 / 20

100-95 95-90 90-80 80-70 70-60 60-50 50-35 35-20 <20 100-95 95-90 90-80 80-70 70-55 55-40 40-25 25-15 <15 100-95 95-90 90-85 85-80 80-70 70-60 60-50 50-35 <35 tuproqlar va ona jinslarning mexanik tarkibiga ko’ra klassifikasiyasi. (n.a.kachinskiy) 11 2. tuproqning umumiy fizik xossalari tuproqning umumiy fizi xossalari. tuproqning mexanik tarkibi va struktura holati bilan bevosita bog’liq bo’lgan fizikaviy xossalari hamda unda kechadigan fizikaviy jarayonlar tuproqning suv, havo va issiqlik rejimlari, shuningdek o’simliklarning o’sib rivojlanishida juda katta ahamiyatga ega. tuproqning fizikaviy xossalariga, uning strukturasi, suv, havo, issiqlik, umumiy fizik-mexanikaviy xossalari kiradi. tuproqning fizikaviy xossalari ko’plab omillarga, jumladan, tuproqning qattiq, suyuq, gazsimon qismi va tirik fazalari tarkibi, ular nisbati va o’zaro ta’siri hamda dinamikasi singarilar bilan bevosita bog’liqdir. tuproqning paydo bo’lish jarayonlarida, unumdorligi va o’simliklar hayotida fizikaviy xossalarning roli, ahamiyati ko’plab olimlar tomonidan o’rganilib, amaliy xulosalar qilingan. tuproq fizik xossalariga doir tadqiqotlar p.a.kostichev. v.r.vilyams, a.g.doyarenko, n.a.kachinskiy, i.n.antipov-karatayev, s.v.astapov, a.v.lebedev, p.v.vershinin, a.f.tyulin, a.a.rode, s.i.dolgov, …

5 / 20

3 gacha, mineral birikmalardan iborat qismida esa 2,1-2,5 dan 4,0-5,18 g/sm3 gacha o’zgaradi. bu ko’rsatkich tuproqdagi birlamchi va ikkilamchi minerallarning tarkibi va solishtirma massasiga bog’lik. masalan, dolomitning solishtirma massasi 2,8-2,99, limonitniki 3,50-4,0, gematitda 4,9-5,3, montmorillonitniki 2,0-2,20 g/sm3 ni tashkil etadi. ko’pchilik tuproqlarning mineralli gorizontlarida qattiq fazasining zichligi 2,4-2,65 g/sm3 oralig’ida bo’lib, torfli qatlamlarda 1,4-1,8 g/sm3 ni tashkil etadi. (jadval). tuproqning solishtirma massasiga doir ma’lumotlar tuproq qatlamlari tuzilishini o’rganishda va tuproqning umumiy g’ovakligini hisoblab chiqarishda foydalaniladi. tuproq va uning holati genetik gorizonti va uning chuqurligi zichligi g/sm3 qattiq fazasi-ning zichligi g/sm3 umumiy g’ovak-ligi, foiz 1 2 3 4 5 oddiy qora tuproq, haydalma yer ax 0-10 ax 10-20 b1 29-39 b2 54-64 bk 86-96 1,09 1,11 1,28 1,41 1,53 2,58 2,60 2,60 2,70 2,73 57,8 57,3 51,9 47,8 44,0 och tusli bo’z tuproq ax 0-10 a2 20-30 b1 35-45 1,21 1,35 1,25 2,69 2,68 2,78 55,0 50,0 55,0 tipik bo’z tuproq, …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqning mexanik tarkibi"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand qishloq xo’jalik instituti 2-mavzu. tuproqning mexanik tarkibi, umumiy fizik xossalari. reja tuproq mexanik elementlari, ularning klassifikasiyasi. tuproqning umumiy fizik xossalari. tuproqning fizik – mexanik xossalari. adabiyotlar: a1, a5, a6. q3, q16, q17 tayanch iboralar g’ovak, loy, tosh, shag’al, qum, chang, loyqa, kolloid, fizik qum, fizik soz, umumiy fizik xossasi, zichlik, mineral qismi, organik qismi, gumus, mikroorganizm, jonzot maruzachi: o.sh.boynazarov 1.tuproq mexanik elementlari, ularning klassifikasiyasi. jinslar va tuproqlardagi turli o’lchamli alohida zarrachalar mexanik elementlar deyiladi. kelib chiqishiga ko’ra mexanik elementlar: mineral, organik va organo-mineral zarrachalardan iborat. bu zarra...

This file contains 20 pages in PPTX format (199.0 KB). To download "tuproqning mexanik tarkibi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqning mexanik tarkibi PPTX 20 pages Free download Telegram