tuproqning organik va mineral tarkibi

PPTX 30 pages 1.2 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

презентация powerpoint tuproqning organik va mineral tarkibi reja: tuproq paydo qiluvchi jinslarning minyerelogik va mexanik tarkibi. tuproq ona jinsi va tuproqning mexanik tarkibi, uning ahamiyati. tuproqdagi organik moddalar manbai. tuproq gumusining hosil bo’lishi, tarkibi va hossalri. gumusning tuproq paydo bo’lishidagi va unumdorligidagi ahamiyati. www.arxiv.uz mustaqil tabiiy jism- tuproq qattiq (minyeral va organik zarrachalar), suyuq (tuproq yeritmasi), gazsimon (tuproq xavosi) va tirik jonovorlar tuproq organizmlari kabi bir-biri bilan bevosita bog’liq bo’lgan turli qismlardan iborat ko’p bazali dispyers (turli zarrachalar to’plamidan tashkil topgan) sistemadir. jinslar va tuproqlardagi turli o’lchamli alohida zarrachalar mexanik elementlar deyiladi. кelib chiqishiga ko’ra mexanik elementlar: menyeral, organik va organo-minyeral zarrachalardan iborat. tuproq yoki jinslardagi turli katta-kichiklikdagi mexanik elementlarning foiz bilan ifodalanadaigan nisbiy miqdorlarlarga mexanik tarkibi deb ataladi. tuproq va jinslarning mexanik tarkibi uning fizik, fizik-kimyoviy va kimyoviy xossalariga qarab bir nechta gruhlarga ajratiladi. mexanik tarkibining klassifikatsiyada «fizik qum» va «fizik loy» fraksiyalarining nisbati asos qilib olingan. demak, mexanik …

2 / 30

halanishi murakkab va uzoq kechadigan jarayon bo’lib, undan mexanik, fizik, biologik va biokimyoviy omillar natijasida juda murakkab o’zgarishlar ro’y beradi. mukammal tuzilgan strukturali organik brikmalar oddiy shakldagi brikmalargacha, jumladan, to’liq minyerallashgan (co2, nh3, h2o kabi) mahsulotlarga qadar parchalanadi va qisman gumus moddalari to’planadi va ushbu jarayonda mikro va makro organizmlarni roli katta. tuproq fyermentlari organik qoldiqlarning qayta o’zgarishida faol qatnashadi. tuproqda turli kimyoviy brikmalarning parchalanishi va murakkab o’zgarishi ro‘y beradi: oqsillarning parchalanishi; mono-va disaxaridlarning o’zgarishi; kraxmal gidrolizi; sellyulozaning aromatik brikmalari; lipidlar parchalanishi. organik moddalar o’zining tabiati va tuproq paydo bo’lish jarayonlaridagi roliga ko’ra ikki guruhga bo’linadi: 1. spesifik xususiyatga ega bo’lgan. 2. spetsifik xususiyatga ega bo’lmagan organik moddalar. birinchi guruh o’ziga xos xususiyatga ega bo’lgan organik moddalar tuproq gumusidan iborat bo’lib, u organik moddalarning 85-90% tashkil qiladi. ikkinchi guruhga xos xususiyatga ega bo’lmagan organik moddalar kiradi va uning tarkibida organik kimyoviy ma’lum bo’lgan turli azot saqlovchi va azotsiz organik moddalar …

3 / 30

bo’lib, odatda qoramtir tusli va tuproqqa tekis singib ketgan hamda minyeral qismi bilan juda mustahkam birikkan o’ziga xos moddadir. gumusning tarkibi asosan quyidagi uch guruh organik moddalardan iborat: respublika miqyosida atrof muhitga chiqarilgan asosiy ifloslantiruvchi moddalarning soxalar ulushi bo‘yicha dinamikasi (yilda/mivg tonna) mustaqillikka erishgunga qadar dehqonchilik faoliyatida pestitsidlar yoppasiga keng masshtabda qo‘llanilgan va yillar davomida ularning qoldiqlari to‘planishi natijasida tuproqning ifloslanishi vujudga kelgan har bir tuproqka tushgan kimyoviy modda tuproq qatlamlarida saqlanib, miqdori ortib boraveradi, ya’ni tuproq qoplami uzok yillar davomida zaharli moddalar ta’sirida qoladi. yuqoridagi ifloslovchi manbalardan turli ko‘rinishda (suyuq, qattik, gaz va boshqa) tuproq qoplamiga tushadi, ayniqsa sanoatlashgan toshkent va navoiy viloyalarida turli ko‘rinishdagi chiqindilar miqdori yuqori bo‘lib, chiqindilarning asosiy qismi maxsus maydonlarga ko‘miladi. sanoat va maishiy chiqindilar bo‘yicha olib borilayotgan amaliy islohatlar natijasida ma’lum qismi zararsizlantirilib, qayta ishlanmoqda, bu bilan tuproq qoplami kimyoviy ifloslanishining kamayishiga erishilmoqda. buni quyidagicha ifodalash mumkin: atmosfera havosiga chiqarilayotgan minglab tonna tashlanmalar yil …

4 / 30

himiz mumkin. tojaz birgina 2002 yilda 21,613 ming tonna atmosfera orqali tuproq, o‘simlik, hayvonot va suv qoplamiga vodorod ftorid - ng‘, azot ikki oksidi -n0, uglerod ikki oksidi - so, oltingugurt to‘rt oksidi - 802 kabi zaharli moddalarni chiqargan, natijada esa tuproq qoplamida ayrim kimyoviy elementlarning miqdori ruhsat etilgan miqdori (rem) ko‘rsatkichidan bir necha marta ortgan va tuproqning bir qator xossalariga salbiy ta’sir etgan. eng achinarlisi bu holat shu hududda yashovchi xomilador ayollar, yosh bolalarga sezilarli ta’siri achinarli holatlarga olib kelgan. bir qator olimlarimiz (i.orestor, g.raxmatkariyev, ye.kamilov 1995) va o‘zr yergeodezkadastri davlat qo‘mitasining tuproqshunoslik va agrokimyo ilmiy tadqiqot davlat instituti xodimlari tojaz ning chiqindilaridan zarar ko‘rayotgan surxondaryo viloyatining sariosiyo, uzun va denov tumanlarida ilmiy tadqiqotlar olib borishdi. tojaz ning faoliyati mobaynida nafaqat tojikiston respublikasi hududi, balki o‘zbekistonning sariosiyo, uzun va denov tumanlari atrof- muhity, xususan tuproq, suv, havo qoplami, o‘simlik va hayvonot dunyosi kimyoviy ifloslanishdan zararlanmokda. tuproq qoplamining ifloslanishi bu …

5 / 30

bu tuproq hosil qiluvchi ona jinslari, evolyutsiya davomidagi o‘zgarishlar natijasida vujudga kelgan. biroq bu elementlar yer yuzidagi barcha tuproqlarda bir xil tarqalgan emas, ya’ni bu tuproq hosil bo‘lish omillari bilan bog‘liq hisoblanadi. xalq ho‘jaligida turli faoliyatlar mobaynida tuproq tarkibidagi elementlar yoki moddalar miqdori o‘zgarib turadi. har bir tuproqqa tushadigan kimyoviy modda yoki elementning o‘ziga hos xususiyati bo‘lib, tuproqka turlicha ta’sir qiladi. tuproqda mavjud elementlar kuyidagi 4 guruhga ajratiladi: 1. litofil elementlar guruhi: 81, tl, 8, r, g‘, s1, a1, 8ye, №, k, sa, m§ va boshqa jami 51 element kiradi. bular biosferada oksidlarni, gidroksidlarni, kislorodli kislota tuzlarini hosil qiladi. 2. halkofil elementlar guruhi: si, 2p, r, a§, syo, mp, g‘ye kabi elementlar, bular oltingugurt bilan ko‘proq birikm.alar hosil qiladi. 3. siderefiller elementlar guruhi: g‘ye, so, r, s, r*, ai, 8p, mo kiradi. bu elementlar temir bilan turli qotishmalar hosil qiladi. 4. atmofiller elementlar guruhi: n. n, s, 0, ne, io, …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqning organik va mineral tarkibi"

презентация powerpoint tuproqning organik va mineral tarkibi reja: tuproq paydo qiluvchi jinslarning minyerelogik va mexanik tarkibi. tuproq ona jinsi va tuproqning mexanik tarkibi, uning ahamiyati. tuproqdagi organik moddalar manbai. tuproq gumusining hosil bo’lishi, tarkibi va hossalri. gumusning tuproq paydo bo’lishidagi va unumdorligidagi ahamiyati. www.arxiv.uz mustaqil tabiiy jism- tuproq qattiq (minyeral va organik zarrachalar), suyuq (tuproq yeritmasi), gazsimon (tuproq xavosi) va tirik jonovorlar tuproq organizmlari kabi bir-biri bilan bevosita bog’liq bo’lgan turli qismlardan iborat ko’p bazali dispyers (turli zarrachalar to’plamidan tashkil topgan) sistemadir. jinslar va tuproqlardagi turli o’lchamli alohida zarrachalar mexanik elementlar deyiladi. кelib chiqishiga ko’ra mexanik...

This file contains 30 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "tuproqning organik va mineral tarkibi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqning organik va mineral t… PPTX 30 pages Free download Telegram