tuproqning organik qismi

PPTX 26 pages 17.2 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.2 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

tuproqning organik qismi tuproqning organik qismi 8-ma’ruza: barqaror oziq-ovqat ishlab chiqarishning asosiy omillari reja: o'simliklarning mahsuldorligini oshirish o’g’itlar samaradorligini oshirish botqoqlanishni kamaytirish hosildorlikni oshirish pestitsidlar va gerbitsidlardan foydalanishni kamaytirish biologik xilma-xillikni oshirish tuproq chidamliligi o'simliklarning mahsuldorligini oshirish o'simliklarning mahsuldorligi organik moddalar bilan chambarchas bog'liq (bauer va black, 1994). binobarin, o'zgaruvchan organik moddalarga ega landshaftlar odatda hosildorlikning o'zgarishini ko'rsatadi. aeratsiyasi yaxshi tuproqlarda o'sadigan o'simliklar qurg'oqchilik yoki ortiqcha yog’ingarchilik suvlaridan kamroq stressga uchraydi. kamroq siqilgan tuproqlarda o'simlik ildizlari tezroq kirib, gullab-yashnashi mumkin. yuqori organik moddalar hosildorlikni oshiradi va o'z navbatida yuqori mahsuldorlik organik moddalarni ko’paytiradi. o’g’itlar samaradorligini oshirish g'arbiy afrika savannasi va afrika sahroi-kabirning nam va yarim qurg'oqchil hududlarida tuproq unumdorligining ikkita asosiy cheklov omillar mavjud, bular: past buferlik yoki kation almashish qobiliyati, uzluksiz hosil yetishtirish natijasida ozuqaviy zahiraning pastligi va yerlarning tez kislotalanishdir (jones va wild, 1975). odatda, bu cheklovlar mineral o'g'itlar va ohakni qo'llash orqali hal qilinadi. biroq, mineral o'g'itlarni …

2 / 26

mobilizatsiyasi uchun javobgardir (duxberi, smit va doran, 1989). shunday qilib, ular o'simliklarning ozuqa moddalarini asta-sekin va uzluksiz harakatchan qilishga hissa qo'shadilar. o'simliklar tomonidan o'zlashtirilmagan mavjud ozuqa moddalari tuproq organizmlari tomonidan o’zlashtiriladi. organik moddalari kamaygan tuproqlarda bu ozuqa moddalari tuproqdan yuvilishi orqali yo'qoladi. ko'p miqdorda erkin temir va alyuminiy oksidlarini o'z ichiga olgan kislotali tuproqlarda fosfat fiksatsiyasi bo’lolmasligi tuproq unumdorligining asosiy cheklovchi omil hisoblanadi. uehara va gilman (1981) yer usti va yer osti tuproq qatlamlarining fosfor yutilish qobiliyatini solishtirganda, tuproq organik moddalari bunday tuproqlarning fosfor yutilish qobiliyatini kamaytirishi mumkinligi haqida bilvosita dalillar keltirdilar. bu shuni anglatadiki, yuqori fosfor fiksatorli tuproqlar, ya'ni vulqon va temir-magniy jinslaridan olingan oksidga boy tuproqlar uchun, sirt gorizontida ko'proq miqdorda kalsiy bilan to'yingan tuproq organik moddalarini to'plash va saqlashga qodir boshqaruv tizimlarida ham organik, ham o'g'it manbalaridan fosfor mavjudligini oshiradi. kuchsiz kislotalar, masalan, chirindidagi organik kislotalar vodorodni (h) osonlikcha chiqarmaydi. h kislotali sharoitda gumus karboksil (-cooh) tarkibiga …

3 / 26

with om retention- organik moddalarni saqlaydigan tizim soil depth (cm)- tuproq chuqurligi 1-rasm. eslatma: asl ph darajasi 5,3 edi. manba: mielnichuk, 1996 yil. kation almashinuv qobilyati tuproqdagi organik moddalar miqdori bilan chambarchas bog'liq. organik qoldiqlar dastlab tuproqning ustki qatlamarida, keyinchalik pastki qatlamlariga o’tib ularning miqdori oshib boradi. crovetto (1997) ma’lumotlarida organik qoldiqlarni 20 yil saqlanishidan so'ng tuproqning yuqori qatlamida chirindi ko'payishi natijasida kation almashinuv qobilyatining 136 foizga (11-26 mil.ekv/100 g gacha) o’zgargani keltirilgan. tuproqdagi kislotalikni kamaytirishda odatda tuproqqa ohak solinadi. shuningdek, tuproq yuzasidagi kalsiy karbonatni (ohak) organik moddalar chuqurroq qatlamlarga o'tkazilishiga yordam beradi. (1-jadval) tuproqdagi o'simlik qoldiqlari ohakning tuproq qatlamlariga chuqurroq kirib borishiga yordam beradigan organik kislotalarni ishlab chiqaradi, bu esa ohakni qurg’oqchil tuproqqa qo'llangandan ko'ra jarayon tezroq kechadi. shunday qilib, endi ohakni tuproqqa intensiv aralashtirish kerak emas, balki bu endi qisqartirilgan yoki nol ishlov berishga asoslangan dehqonchilik tizimlari uchun ham mos keladi. ohakni yuza qo'llashdan keyin bir xil davrda …

4 / 26

ani aniqlangan. bu pasayish o'tkazuvchan makrog’ovakliklarning yuqori zichligi bilan bog'liq bo’lgan (tuproqqa ishlov berilmagan va oddiy ishlov berilganda mos ravishda 140/m2 va 5/m2), bu esa yomg'ir chuvalchanglari populyatsiyasining yuqori zichligi bilan bog'liq edi (tuproqqa ishlovsiz va an'anaviy ishlov berilganda 240/m2 va 36/m2) navbati bilan erga ishlov berishda). 2-rasmda ushbu holat keltirilgan. 2-rasm. tuproqqa ishlov berilmagan sharoitda tuproqning ichki g'ovak tizimi yerni tayyorlash jarayonida buzilmaydi va yomg'ir suvi yerdan chuqurroq qatlamlargacha yetib boradi (chapda). qurg’oqchil tuproqda yomg'ir tomchilarining ta'siri tufayli yuza qatlamlar g’ovakliklari bekilib qoladi va tuproq yomon drenajlanadi. hosildorlikni oshirish oziq moddalar aylanishiga, ayniqsa mineralizatsiya va immobilizatsiyaga ta'sir ko'rsatadigan agrotexnika tadbirlari qishloq xo'jaligi tizimining iqtisodida aks etgan hosildorlikning darhol oshishi yoki yo'qolishiga olib keladi. hosildorlik tuproqdagi organik moddalar miqdori yuqori bo'lgan tizimlarda, organik moddalar kam bo'lgan tuproqlarga qaraganda kamroq o'zgaruvchan bo’ladi. uning sababi tuproq xususiyatlari va mikroiqlimning qulay sharoitlarini barqarorlashtiruvchi ta'siridir. ekinlarning o'sishi va hosildorning yaxshilanishi bevosita va bilvosita ta'sirlardan …

5 / 26

bo'lgan hududlarda suvning hosilga yoki hatto pulga aylanishini tahlil qilish foydaliroq. quyidagi misolda fermer xo'jaliklari va ularning ekin ekish tizimlari natijalarini solishtirishning turli usullari keltirilgan. bu avstraliyadagi 60 000 ga ekin maydoniga ega bo'lgan 16 fermer xo'jaligining ekin ekish natijalariga asoslangan. ushbu tajribaning 1- qismi an’anaviy usul, 2-qismi intensiv usulda va 3-qism esa gerbitsitlar qo’llanilgandab keyin yondirilgan maydonlarga bo’lingan. maydonning 2/3 qismi tuproq qoplamini iloji boricha ko'proq saqlash va shu tariqa tuproqning organik moddalar tarkibini yaxshilash, begona o'tlarni nazorat qilish uchun maxsus o’simliklar va gerbitsidlardan foydalanish maqsadida ekin ekilgan, bu shuningdek tabiatni muhofaza qilish agentligi deb ataladi. uch yil davomida ekin ekish tizimi ma'lumotlarini tahlil qilish uchta almashlab ekish (bug'doy, no'xat va jo'xori) uchun quyidagi yalpi natijalar berilgan. shunga qaramay suvdan foydalanish samaradorligini qishloq xo'jaligi tizimlari bo'yicha natijalarni taqqoslash vositasi sifatida ishlatilganda, natijalar yanada keskinroq bo'ladi. bunday holda, mavsumni kuzda va ekin tarkibidagi qismlarga bo'lish orqali suvdan foydalanish samaradorligini aniqlashning …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqning organik qismi"

tuproqning organik qismi tuproqning organik qismi 8-ma’ruza: barqaror oziq-ovqat ishlab chiqarishning asosiy omillari reja: o'simliklarning mahsuldorligini oshirish o’g’itlar samaradorligini oshirish botqoqlanishni kamaytirish hosildorlikni oshirish pestitsidlar va gerbitsidlardan foydalanishni kamaytirish biologik xilma-xillikni oshirish tuproq chidamliligi o'simliklarning mahsuldorligini oshirish o'simliklarning mahsuldorligi organik moddalar bilan chambarchas bog'liq (bauer va black, 1994). binobarin, o'zgaruvchan organik moddalarga ega landshaftlar odatda hosildorlikning o'zgarishini ko'rsatadi. aeratsiyasi yaxshi tuproqlarda o'sadigan o'simliklar qurg'oqchilik yoki ortiqcha yog’ingarchilik suvlaridan kamroq stressga uchraydi. kamroq siqilgan tuproqlarda o'simlik ildizlari tezroq kirib...

This file contains 26 pages in PPTX format (17.2 MB). To download "tuproqning organik qismi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqning organik qismi PPTX 26 pages Free download Telegram