chechak va qizamuq haqida kitob

PPT 39 стр. 11,5 МБ Бесплатная загрузка

39 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 11,5 МБ

Тип файла PPT

Страницы 39

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 39

слайд 1 ar-roziyning tibbiyot sohasidagi e’tiborli ishlari uning chin chechak, qizamiq va boshqa yuqumli kasalliklar haqidagi ma’lumotlar “chechak va qizamuq haqida kitob” (“kitob al-judariy va-al-hasba”) asarida o’z ifodasini topdi. bu asarlarda olim birinchi marta chechak kasalligining oldini olish uchun sog’lom kishilarni bemorlarning chechak pufakchalaridan olingan suyuqlik bilan emlash haqida yozgan edi. sharqning buyuk namoyandasi, mashhur olim va shifokor abu ali ibn sino (980-1037) birinchilardan bo’lib, o’zining “al qonun” asarida “o’lat, chin-chechak, qorahalok va boshqa ommaviy tarqaluvchi kasalliklarni ko’zga ko’rinmaydigan jonivorlar qo’zg’atsa kerak“ deb gumon qiladi va ular epidemiyasiga qarshi chora tadbirlar ishlab chiqadi. mashhur fransuz olimi lui paster ( 1822 - 1835 ) maxsus tadqiqotlar o’tkazib, odamlarda yuqumli kasalliklarni qo’zg’atuvchi mikroorganizm ekanligini to’la isbotlab berdi. robert kox (1843 - 1920) tomonidan mikroskop kashf etilishi bu nazariyani tasdiqladi. shunday qilib, xix asrning birinchi yarmida ba’zi yuqumli kasalliklarning qo’zg’atuvchi mikroblari ma’lum bo’lgach, ular haqidagi ta’limot tez rivojlana boshladi. xix asrning ikkinchi yarmida …

2 / 39

ralari, ilmiy tadqiqot institutlari katta rol o’ynaydilar. akademik musabayev i.k., professorlar yunusova x.a., majidov v.m., jalilov k., xujayev sh.x., nazarov sh.n., rashidova r.a., xamidov g.k. , daminov t.o. va ularning o’quvchilari va izquvarlari yuqumli kasalliklarni o’rganishga katta yutuqlarga erishiyaptilar. infeksiya -so’zi lotincha so’z bo’lib “ifloslanish” ma’nosini bildiradi. yuqumli kasalliklar - bakteriyalar, viruslar va sodda jonivorlar chaqiruvchi katta guruh kasalliklaridir. infeksion jarayon- mikroorganizm bilan makroorganizmni aniq sharoitlarda bir - biriga ta’sir qilib, kasallikning u yoki bu shaklini organizm darajasida namoyon qilishidir. demak, yuqumli kasalikning rivojlanishi uchun avvalo organizmga patogen mikrob kirishi kerak. mikroorganizmlar kasallik chaqirishi bo’yicha asosan 3 guruhga bo’linadilar: a) saprofitlar b) shartli patogen mikroblari v) patogen. patogen mikrob organizmga teri, shilliq qavatlari, og’iz yuqori nafas yo’llari orqali kiradi. yuqumli kasallik odamlarning ko’p yoki ozligiga qarab epidemiologik jarayoning turli xillari ajratiladi: sporadik kasalliklar. kasallikka yo’liqqan kishilar soni ko’p bo’lmaydi va bemorlar onda-sonda uchraydi. epidemiya yuqumli kasallikning bironta o’lka yoki mamlakatda …

3 / 39

ijdan keltirilgan yuqumli kasalliklar. masalan, sharq mamlakatlarida bo’lib qaytgan. uzbekistonlik kishining bezgak bilan kasallanishi . hal qiluvchi belgilar aynan bir xil infeksion kasallikka xarakterli. (masalan qizamiqda filatov – koplik- belskiy dog’i, meningokoksemiyada gemorragik “yulduzchali” toshma nekroz elementlari bilan) tayanch belgilar aynan bir kasallik uchun tipik bo’lib, ammo boshqa kasalliklarda ham uchratish mumkin (virusli gepatitdagi sariqlik, meningitdagi meningial belgilar). yo’naltiruvchi belgilar bir qator infeksion kasalliklarda uchraydi (isitma, bosh og’rig’i, qaltirash va boshqalar). bu kasalliklar fekal-oral yo’l bilan yuqadi va tarqaladi. bemor ichagidagi patogen mikroblari, uning najasi orqali tashqariga chiqariladi. bemor ichagidagi va har xil yo’llar bilan sog’lom odamning og’zi orqali ichagiga tushadi (fekal-oral yo’li orqali yuqishning mohiyati shundan iborat). bu kasallikning qo’zg’atuvchi mikroblari va viruslari bemorning nafas yo’llari shilliq pardalarida joylashgan bo’lib, yo’talgandan keyin, aksirganda, gapirganda tupik zarrachalari bilan tashqariga chiqariladi va havo orqali sog’lom odamlarga yuqadi bu kasalliklar o’z navbatida 4 guruhchaga bo’linadi: 1. bu guruhchaga kiradigan kasalliklarning quzg’atuvchilari kirgan …

4 / 39

alliklarning qo’zg’atuvchilari faqat bemorning qonida bo’ladi. shu sababdan bu kasalliklar faqat qon so’radigan hashoratlar chaqishi orqaligina yuqadi. bu kasalliklar o’z navbatida ikki guruhchaga bo’linadi. 1) tipik qon orqali yuqadigan kasalliklardan ( malya-riya, rikketsiozlar, qaytalama tiflar, pappatachi, denge, leyshmanioz, endemik ensefalitlar, sariq isitma, tripanosomalar, folyariozlar ) 2) boshqa hamma qon orqali yuqadigan yuqumli kasalliklar eronozdirlar va ikkinchi guruhchani tashkil qiladi (o’lat, tulyaremiya ). bu kasalliklar kiyim - kechak , bosh kiyimi, choyshab, yostiq jildi, idish- tovoq, kunlik ishlatadigan buyumlar, suv, ifloslangan qo’l orqali yuqadi. kamdan - kam kasallik bemor bilan bevosita kontakda bo’linganda yuqadi (venerik kasalliklar, kuturish). organizmning kasallik tug’diruvchi mikroblari va tabiatan infeksion bo’lgan moddalarga berilmasligi immunitet deb ataladi. immunitet (lotincha immunitas - biror narsadan xolos bo’lish degan so’zdan olingan). immunitet asosida tirik organizmlarning genetik jihatdan yot bo’lgan molekulyar strukturalarni tanib, ajratib olish layoqati yotadi. immunitet mexanizmlari va omillari organizmni infeksion kasalliklarga berilmaydigan qilib qo’yishdan tashqari, ko’chirib o’tkazishda organ va …

5 / 39

’liq. bu tip bo’yicha ayrim gemolitik kasalliklar, masalan: autoimmun gemolitik anemiya, miasteniya, allergik dorili agranulositoz, trombositopeniya va boshqa bir qancha kasalliklar. iii tip – immunkompleksli, allergik va autoallergenlar ig g, (ig g1, ig g3) yoki ig m- antitelalar bilan komplekslari va, bu komplekslarning organizm to’qimasiga jarohatlovchilovchi ta’sir qilish bilan namoyon bo’ladi. bu tip bo’yicha zardob kasalligi, anafilaktik shok, ekzogen allergik alveolit (fermer o’pkasi), glomerfeonfrit va boshqa kasalliklar rivojlanadi. iv- tip- hujayra –bevosita (sekin tipdagi yuqori sezuvchanlik) sensibillashgan t- limfositlarni hosil bo’lishi bilan bog’liq. bu mexanizm infeksion allergik kasalliklarida, tuberkulyozda, leprada, brusellyoz, sifilis, teri zamburug’ kasalliklari, protozoy infeksiya kasalliklarida komponent sifatida qatnashadi. v-tip reaksiya reseptorga qarshi hujayra memranasida fiziologik muhim determinantlarga antitela borligi bilan bog’liq. a) sog’lom odam terisi b) bemor terisi yuqumli kasallik bilan og’rigan bemorni davolash usullarini etiologik va patogenetik jihatdan asoslangan, hamda uning o’ziga to’g’ri keladigan bo’lishi kerak. yuqumli kasalliklarni davolashda asosan patogen bakteriya faolligini kamaytirish, uning toksinlarini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 39 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "chechak va qizamuq haqida kitob"

слайд 1 ar-roziyning tibbiyot sohasidagi e’tiborli ishlari uning chin chechak, qizamiq va boshqa yuqumli kasalliklar haqidagi ma’lumotlar “chechak va qizamuq haqida kitob” (“kitob al-judariy va-al-hasba”) asarida o’z ifodasini topdi. bu asarlarda olim birinchi marta chechak kasalligining oldini olish uchun sog’lom kishilarni bemorlarning chechak pufakchalaridan olingan suyuqlik bilan emlash haqida yozgan edi. sharqning buyuk namoyandasi, mashhur olim va shifokor abu ali ibn sino (980-1037) birinchilardan bo’lib, o’zining “al qonun” asarida “o’lat, chin-chechak, qorahalok va boshqa ommaviy tarqaluvchi kasalliklarni ko’zga ko’rinmaydigan jonivorlar qo’zg’atsa kerak“ deb gumon qiladi va ular epidemiyasiga qarshi chora tadbirlar ishlab chiqadi. mashhur fransuz olimi lui paster ( 1822 - 1835 ) ...

Этот файл содержит 39 стр. в формате PPT (11,5 МБ). Чтобы скачать "chechak va qizamuq haqida kitob", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: chechak va qizamuq haqida kitob PPT 39 стр. Бесплатная загрузка Telegram